castle of Peñalcázar

Zamek Peñalcázar w gminie Quiñonería to opuszczona warownia na skalistym płaskowyżu w regionie Campo de Gómara, w prowincji Soria, na pograniczu Kastylii i Aragonii. Miejsce łączy pozostałości średniowiecznego miasteczka obronnego z widokami, jakich próżno szukać przy bardziej znanych zamkach Kastylii i León.

Gdzie leży Peñalcázar?

Ruiny znajdują się na terenie opuszczonej osady o tej samej nazwie, należącej administracyjnie do niewielkiej gminy Quiñonería. Płaskowyż, na którym stoi warownia, wznosi się na wysokość 1249 metrów n.p.m. i ciągnie się na długości około 725 metrów przy szerokości do 300 metrów w najszerszym miejscu. Do samej osady nie da się dojechać samochodem — ostatni odcinek trzeba pokonać pieszo, co jest jednym z powodów, dla których miejsce zachowało surowy, nietknięty charakter.

Jaka jest historia tego miejsca?

Wzgórze było zasiedlone od czasów starożytnych. Najpierw istniała tu osada celtyberyjska, następnie miasto rzymskie identyfikowane z Centóbrigą. W okresie panowania arabskiego punkt ten pełnił funkcję obronną — według Cantar de Mio Cid, Peñalcázar znajdowało się wśród miejscowości płacących trybut Cydowi po zdobyciu przez niego Alcocer, obok Ateki i Terrer.

Po rekonkwiście teren pozostał w granicach Kastylii, tuż przy granicy z Królestwem Aragonii, co czyniło go strategicznym punktem obronnym pogranicza. W XIV wieku, podobnie jak cały ten obszar, ucierpiał podczas wojny dwóch Piotrów między Kastylią a Aragonią. Osada przetrwała jednak wieki i była zamieszkana aż do lat 70. XX wieku, kiedy ostatecznie została opuszczona.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Najlepiej zachowanym elementem obwarowań jest odcinek muru o długości około 100 metrów po zachodniej stronie, wciąż z widocznymi blankami. Na terenie dawnego miasteczka zachowały się również:

• fragmenty kalifalnej wieży,
• cysterna (aljibe) służąca niegdyś do gromadzenia wody,
• kościół pod wezwaniem San Miguel Arcángel w stylu gotycko-renesansowym, z dzwonnicą,
• pozostałości bram wjazdowych oraz murów obronnych w dwóch odcinkach.

Całość tworzy panoramę typową dla despoblados — opuszczonych wsi Kastylii — gdzie kamienne ruiny stapiają się z krajobrazem wyżynnym Sorii.

Jak zaplanować wizytę?

Miejsce jest ogólnodostępne i bezpłatne, ale ze względu na brak dojazdu samochodem warto zaplanować odpowiednio dużo czasu na dojście piesze oraz odpowiednie obuwie trekkingowe, zwłaszcza że teren jest kamienisty i wznosi się na sporą wysokość. Region Campo de Gómara słynie z rozległych, mało zaludnionych krajobrazów, dlatego warto połączyć wizytę w Peñalcázar ze zwiedzaniem okolicznych miejscowości gminy Quiñonería, licząc się z tym, że infrastruktura turystyczna w tej części Sorii jest skromna.

Najczęstsze pytania

Czy do zamku Peñalcázar można dojechać samochodem? Nie — ostatni odcinek trasy do opuszczonej osady trzeba pokonać pieszo, ponieważ dojazd kołowy jest niemożliwy.

Jakie są najważniejsze zabytki na terenie ruin? Najlepiej zachowany jest około stumetrowy fragment muru obronnego z blankami po zachodniej stronie, a ponadto zobaczyć można pozostałości wieży kalifalnej, cysternę oraz kościół San Miguel Arcángel.

Skąd wzięła się nazwa i historia tego miejsca? Wzgórze było zamieszkane od czasów celtyberyjskich, potem rzymskich (jako Centóbriga), a w okresie arabskim pełniło funkcję obronną — wspomina o nim Cantar de Mio Cid jako miejsce płacące trybut Cydowi.

Do kiedy Peñalcázar było zamieszkane? Osada funkcjonowała aż do lat 70. XX wieku, kiedy została ostatecznie opuszczona przez mieszkańców.