Zamek w Melgaço: północny strażnik granicy Portugalii

Zamek w Melgaço (Castelo de Melgaço) stoi w parafii Vila, w gminie Melgaço, w dystrykcie Viana do Castelo, na samej północy Portugalii. Przez wieki strzegł przeprawy przez rzekę Minho w stronę Galicji i od XII wieku uchodzi za najdalej wysuniętą na północ placówkę obronną kraju.

Dlaczego zbudowano zamek?

Twierdza pochodzi z około 1170 roku, kiedy jej budowę zarządził Alfons Henryk, pierwszy król Portugalii. W tym samym czasie nadał osadzie przywilej miejski (foral), który zachęcał do osiedlania się i handlu. Młode królestwo potrzebowało mocnego punktu na północnej krawędzi i Melgaço nim zostało. W 1212 roku zamek odparł podobno wojska sąsiedniego Królestwa Leónu.

Jak zamek zmieniał się w czasie?

W połowie XIII wieku, po okresie wewnętrznych walk, twierdzę odbudował Alfons III. Efektem jest budowla widoczna dziś: gotycka przebudowa, która zachowała romański układ wewnętrznego dziedzińca, z wieżą stojącą osobno. Część prac przypisuje się też czasom króla Dionizego (1279-1325). Około 1509 roku, za Manuela I, fortyfikacje narysował Duarte de Armas w Księdze Twierdz; widać na nich mury osady z trzema wieżami i dwiema bramami.

Melgaço ma też miejsce w historii Żydów sefardyjskich. W 1492 roku, u schyłku panowania Jana II, było jednym z zaledwie pięciu miejsc na granicy portugalskiej, przez które mogli wjechać Żydzi uciekający lub wygnani z Hiszpanii. Później, w czasie wojny o restaurację, która rozpoczęła się w 1640 roku, zamek przystosowano do artylerii.

Co można zobaczyć dziś?

Ze średniowiecznego zamku przetrwała głównie kwadratowa wieża główna (Torre de Menagem) oraz fragmenty dawnych murów miejskich. Wieża jest masywna, ma trzy kondygnacje w stylu gotyckim, wąskie otwory i koronę krenelażu wspartą na eleganckich kroksztynach, a całość wieńczy dach z dachówki.

Czy można wejść do środka?

Tak. W wieży mieści się niewielkie muzeum, Núcleo Museológico da Torre de Menagem. Na trzech piętrach opowiada dzieje gminy od prehistorii po współczesność. Wejście na górę nagradza widokiem na okoliczne góry i historyczne centrum Melgaço z wąskimi uliczkami i kamiennymi domami.

Informacje praktyczne

• Lokalizacja: parafia Vila, Melgaço, dystrykt Viana do Castelo; współrzędne około 42,1144, -8,2597.
• Godziny otwarcia (dane OpenStreetMap): poniedziałek-piątek 09:00-12:30 i 14:30-19:00; sobota 09:00-12:30; niedziela nieczynne. Godziny mogą się zmieniać, warto sprawdzić przed wyjazdem.
• Telefon: +351 251 418 094.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek w Melgaço? Zamówił go Alfons Henryk około 1170 roku, a w XIII wieku odbudował go Alfons III.

Co zostało z zamku? Trzykondygnacyjna wieża główna i fragmenty średniowiecznych murów miejskich.

Czy w środku jest muzeum? Tak, w wieży działa muzeum historii regionu od prehistorii do dziś.

Czy zamek jest otwarty w niedzielę? Według podanych godzin nie; w niedziele jest zamknięty, a w soboty czynny tylko rano.

Dlaczego Melgaço ma znaczenie historyczne? Położenie nad granicznym Minho czyniło je twierdzą obronną, a w 1492 roku było jednym z nielicznych przejść dla Żydów sefardyjskich opuszczających Hiszpanię.