Castle of Alfàndec

Zamek Alfàndec w Benifairó de la Valldigna to warowna ruina osadzona na szczycie niedostępnej skały, górująca nad doliną Valldigna w prowincji Walencja. Miejscowi nazywają go też zamkiem Marinyén albo zamkiem Reina Mora – Maurytańskiej Królowej, od legendy o władczyni, która rzuciła się z jego murów w przepaść.

Jak dotrzeć na zamek?

Wzniesienie o wysokości 240 metrów, wciśnięte pomiędzy wąwozy Barranco del Castell i Barranco del Raboser, przez wieki było praktycznie niedostępne. Dziś gmina Benifairó de la Valldigna wspólnie z lokalnym stowarzyszeniem turystycznym Centre Excursioniste de Tavernes wytyczyła ścieżkę prowadzącą serpentynami na szczyt. Spacer zajmuje około 15 minut i nie wymaga specjalnego przygotowania, choć warto założyć wygodne buty – ostatni odcinek prowadzi po kamienistym, stromym terenie.

Co zobaczysz na miejscu?

Twierdza zachowała dwa pierścienie murów obronnych. Starszy pochodzi z okresu panowania islamskiego (XII–XIII wiek), młodszy powstał już w czasach chrześcijańskich. Do wnętrza prowadzi brama Albacar, zamknięta charakterystycznym płaskim łukiem z kamienia ciosanego. Wewnątrz murów przetrwała gotycka kaplica z XIV wieku, nakryta sklepieniem żebrowym wykonanym z ciosanego kamienia – jeden z najlepiej zachowanych elementów całego założenia. Obok znajdują się dwie cysterny na wodę, jedna prostokątna, druga kwadratowa, świadczące o tym, jak ważne było zapewnienie garnizonowi zaopatrzenia podczas długotrwałego oblężenia.

Teren wokół zamku był zasiedlony już w epoce brązu, a podczas prac archeologicznych odkryto tu rzymskie monety oraz niewielki skarb monet z czasów Jakuba II Aragońskiego – ślady wielu warstw historii nawarstwionych na tym samym wzgórzu.

Jaka jest historia twierdzy?

Fortecę wzniesiono pod koniec XI wieku jako arabską warownię. W kronikach z czasów Cyda Waleczącego opisywano ją jako „castrum sarracenum in monte magno" – twierdzę saraceńską na wielkiej górze, pełniącą funkcję ośrodka obronnego i punktu poboru danin od mieszkańców doliny Alfàndec, dzisiejszej Valldigny.

Po podboju chrześcijańskim okoliczne ziemie, w tym Benifairó, zostały w 1249 roku nadane przez króla Jakuba I rycerzom Ferrerowi Matosesowi i Domingowi de Teylla. W 1298 roku król Jakub II przekazał teren na rzecz fundacji klasztoru Santa María de la Valldigna, którego mnisi cystersi sprawowali władzę zwierzchnią nad okolicą aż do XIX wieku. To właśnie zakonnicy z pobliskiego klasztoru w Simat de la Valldigna dokonali chrześcijańskiej przebudowy zamku i wykorzystywali go okazjonalnie jako schronienie.

Twierdza odegrała ważną rolę obronną podczas wojny Unii Aragońskiej przeciwko Kastylii w XIV wieku. Ostatecznie została opuszczona po wygnaniu Morysków na początku XVII wieku i od tego czasu popada w ruinę.

Zamek był ośrodkiem administracyjnym dla całej sieci okolicznych osad: Massalalí, Alcudiola, Ràfol, Alfulell, l'Ombria, la Xara, Simat, Benifairó i Tavernes. Z tych dziewięciu miejscowości do dziś przetrwały jedynie trzy ostatnie.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na strome, odsłonięte podejście najlepszą porą na wizytę są wiosna i jesień, kiedy temperatury są łagodne, a widoki na dolinę Valldigna i pobliskie wybrzeże wyjątkowo klarowne. Latem upał w tej części Walencji bywa dotkliwy, zwłaszcza na słabo zacienionym szlaku.

Najczęstsze pytania

Czy wejście na zamek jest trudne? Ścieżka jest oznakowana i prowadzi zygzakiem, jednak ostatni odcinek bywa stromy i kamienisty. Osoby o przeciętnej kondycji pokonają go bez problemu w około 15 minut.

Skąd wzięła się nazwa „zamek Reina Mora"? To lokalna legenda o maurytańskiej królowej, która według podania rzuciła się z murów zamku w przepaść – stąd potoczna nazwa używana obok oficjalnej „Alfàndec" czy „Marinyén".

Czy na miejscu jest wstęp płatny? Zamek to odsłonięta, niestrzeżona ruina archeologiczna, dostępna swobodnie przez cały rok, bez opłat i bez wyznaczonych godzin otwarcia.

Czy warto zabrać dzieci? Ze względu na strome i miejscami niezabezpieczone podejście trasa jest wskazana raczej dla starszych dzieci i osób sprawnych fizycznie.