Castle Lustenice

Zamek Luštěnice to późnobarokowa rezydencja stojąca w centrum wsi Luštěnice, w powiecie Mladá Boleslav, w kraju środkowoczeskim, między Mladą Boleslavią a Nymburkiem. To właśnie do tej gminy administracyjnie należy Voděrady — niewielka osada leżąca około dwóch kilometrów na północ od Luštěnic, będąca jedną z jej trzech części (obok samej wsi Luštěnice i osady Zelená). Zamek nie stoi więc w samych Voděradach, lecz jest głównym zabytkiem gminy, do której ta osada przynależy.

Jak powstał obecny zamek?

Miejsce to ma znacznie starszą historię niż sam budynek barokowy. W 1387 roku właścicielem majątku był Mikuláš z Potštejna, na przełomie XIV wieku dobra przeszły do Viléma ze Zvířetic, a w latach 1402–1424 gospodarował tu Ctibor ze Stakor. W 1481 roku część Luštěnic kupił Jan Tovačovský z Cimburka, przyłączając je do panowania mladoboleslavskiego. Na miejscu wcześniejszej renesansowej twierdzy, której fragmenty zachowały się do dziś w piwnicach i częściowo na parterze zachodniego skrzydła, około 1760 roku wzniesiono właściciel majątku Josef Scherzer z Kleinmühlu obecny zamek, przebudowując go w kolejnych latach — do 1774 roku — do dzisiejszej, późnobarokowej formy.

Kto był kolejnym właścicielem rezydencji?

Na przełomie XVIII i XIX wieku majątek przeszedł w ręce rodu Gallasů, którzy mieli swoją główną siedzibę w sąsiednich Horkach. Od 1805 roku Luštěnice, wraz z Horkami, należały do hrabiów Nostitz-Rieneck. W tym okresie zamek stracił funkcję rezydencjonalną — służył już tylko jako budynek administracyjny majątku, co przełożyło się na jego postępujące zaniedbanie.

Jak wygląda architektura zamku?

Budynek ma formę trójskrzydłowej, dwupiętrowej budowli w układzie litery U, z niewielkim dziedzińcem w części tylnej, którego wewnętrzne narożniki są zaokrąglone. Ten układ powstał w wyniku przebudowy z lat trzydziestych XVIII wieku, która rozbudowała prostszy, renesansowy rdzeń budowli o dodatkowe skrzydła. Zamek w Luštěnicích uznawany jest za jeden z lepiej zachowanych przykładów architektury późnobarokowej w regionie środkowoczeskim.

Co dzieje się z zamkiem obecnie?

W latach 2013–2015 budynek przeszedł kosztowną, kompleksową rekonstrukcję. Dziś zamek ma kilku prywatnych współwłaścicieli, a część jego pomieszczeń wykorzystywana jest na potrzeby administracyjne wsi — znajduje się tu m.in. urząd pocztowy oraz pomieszczenia gminne. Zamek nie funkcjonuje jako muzeum z regularnymi zwiedzaniem wnętrz, dlatego turyści oglądają go przede wszystkim z zewnątrz, w ramach spaceru po centrum Luštěnic.

Jak dotrzeć do zamku z Voděrad?

Z Voděrad do centrum Luštěnic, gdzie stoi zamek, jest około dwóch kilometrów — trasę można przejść pieszo lub przejechać rowerem po lokalnych drogach łączących obie części gminy. To dobra okazja, by połączyć wizytę w okolicy z krótkim spacerem po samej wsi Luštěnice, w której zamek stanowi centralny punkt układu urbanistycznego.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Luštěnice stoi w Voděradach? Nie — zamek znajduje się w centrum wsi Luštěnice, a Voděrady to osobna, choć administracyjnie powiązana część tej samej gminy, leżąca około 2 km na północ.

Czy można zwiedzić wnętrza zamku? Zamek nie jest udostępniony jako obiekt muzealny z regularnymi zwiedzaniem — część budynku zajmują funkcje administracyjne wsi, więc zwiedzanie ogranicza się głównie do oglądania budynku z zewnątrz.

Kiedy zamek zyskał swój obecny wygląd? Obecną, późnobarokową formę zamek otrzymał w wyniku przebudowy przeprowadzonej między 1760 a 1774 rokiem, na miejscu starszej renesansowej twierdzy.

Kto był właścicielem zamku w XIX wieku? Od 1805 roku majątek należał do hrabiów Nostitz-Rieneck, którzy posiadali go wspólnie z sąsiednimi Horkami.

Czy zamek był niedawno remontowany? Tak, w latach 2013–2015 przeszedł kompleksową i kosztowną rekonstrukcję.