Castle in Bartošovice

Zamek w Bartošovicach stoi w samym centrum wsi Bartošovice, w powiecie Nowy Jiczyn, w kraju morawsko-śląskim, naprzeciwko miejscowego kościoła parafialnego. To niewielka, ale bogata historycznie rezydencja, dziś siedziba organizacji turystycznej regionu Poodří, sezonowego muzeum i otoczona parkiem, w którym rośnie najstarszy platan w Czechach.

Skąd wzięła się dzisiejsza budowla?

W miejscu obecnego zamku stała pierwotnie renesansowa wieża obronna (tvrz), wzniesiona około 1490 roku. W 1583 roku przebudowano ją na zamek w stylu renesansowym – datę tę potwierdza inskrypcja na jednym z portali. Przebudowy dokonał ród Sedlnických z Choltic, ówczesnych właścicieli majątku.

Jak zmieniali zamek kolejni właściciele?

Od 1616 roku dobra bartošovickie należały do rodu Podstatských z Prusinovic. To oni, do roku 1670, rozbudowali budowlę do postaci dwukondygnacyjnego, czteroskrzydłowego zamku otaczającego prostokątny dziedziniec – układ, który w dużej mierze zachował się do dziś.

W 1768 roku majątek kupiła owdowiała hrabina Marie Birgitta Taaffová z domu Chotková, której drugim mężem był botanik i zoolog Josef Emanuel Canal. W latach 60. XIX wieku dobra bartošovickie przeszły w ręce rodu Aresin-Fattoni. To za ich czasów, w latach 1869–1877, przeprowadzono historyzującą przebudowę w stylu włoskiego neorenesansu, która nadała zamkowi obecny wygląd – z balustradami, kasetonowymi drzwiami i drewnianymi stropami zachowanymi we wnętrzach z XIX wieku.

Ostatnimi prywatnymi właścicielami był ród Czeczowiczków, który opuścił zamek w 1938 roku w obawie przed nadciągającym nazizmem. W 1948 roku państwo czechosłowackie rozliczyło się z nimi finansowo, co w praktyce oznaczało przejęcie majątku przez skarb państwa. Od 1999 roku zamek figuruje jako zabytek kultury.

Co dziś mieści się w zamku?

Obiekt należy obecnie do gminy Bartošovice. Mieści się w nim siedziba Regionu Poodří, organizacji zajmującej się zarządzaniem turystyką w okolicy, a same wnętrza pełnią funkcję hotelową i są wynajmowane na przyjęcia okolicznościowe, w tym śluby. Na drugim piętrze urządzono ekspozycję muzealną poświęconą Moravskému Kravařsku (Morawskiemu Kravařsku) – region ten obejmuje właśnie okolice Bartošovic. Muzeum jest czynne sezonowo, od 1 maja do 31 października.

Co warto zobaczyć w parku zamkowym?

Największą atrakcją przyzamkowego parku jest tzw. Platan Józefiny – najmasywniejszy i najstarszy udokumentowany platan klonolistny w Czechach, chroniony jako pomnik przyrody. Drzewo ma dziś około 36 metrów wysokości i obwód pnia sięgający niemal 8 metrów. Zasadził je w 1833 roku uczony Josef Meinert, podobno w dowód miłości do hrabiny Józefiny z Canalu, sprowadzając sadzonkę z Anglii. Swoje imię drzewo otrzymało oficjalnie 27 października 2001 roku.

Czym jest stacja ratunkowa w Bartošovicach?

We wsi działa też Záchranná stanice Bartošovice, prowadzona przez Okręgowy Oddział Czeskiego Związku Ochrony Przyrody w Nowym Jiczynie. Otwarta 28 października 1983 roku, była pierwszą tego typu placówką w całej Europie Środkowej. Dziś wchodzi w skład Krajowej Sieci Stacji Ratunkowych, funkcjonującej od 1997 roku, i przyjmuje rocznie około 1700–2300 rannych lub osieroconych dzikich zwierząt, w większości ptaków. Stacja jest partnerem Zoo Ostrawa, z którą współpracowała między innymi przy budowie wolier w ramach programu reintrodukcji orła przedniego. Placówka mieści się w dawnej barokowej plebanii, gdzie działa też ekspozycja przyrodnicza Dom Przyrody Poodří – to jednak osobny obiekt, niezwiązany bezpośrednio z budynkiem zamku.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się zamek w Bartošovicach? W centrum wsi Bartošovice, naprzeciwko kościoła parafialnego, około 11 km na północ od Nowego Jiczyna i 9 km na północny zachód od Příbora.

Czy zamek można zwiedzać? Wnętrza pełnią funkcję hotelową i są wynajmowane na wydarzenia, natomiast muzealna ekspozycja na drugim piętrze jest dostępna sezonowo, od maja do października.

Co to za drzewo w parku zamkowym? To Platan Józefiny z 1833 roku – najstarszy i najbardziej okazały platan udokumentowany w Czechach, chroniony jako pomnik przyrody.

Czy stacja ratunkowa dla zwierząt znajduje się w samym zamku? Nie. Záchranná stanice Bartošovice to odrębny obiekt we wsi, prowadzony przez lokalny oddział ochrony przyrody i współpracujący z Zoo Ostrawa, ale niepowiązany bezpośrednio z budynkiem zamku.