Castillo Fuente Úbeda

Castillo Fuente Úbeda to średniowieczna warownia górująca nad miasteczkiem Carcabuey w prowincji Kordoba, w sercu Subbética Kordobańskiej w Andaluzji. Znana lokalnie także jako Castillo de Carcabuey, wznosi się na skalistym wzniesieniu i od wieków pełni funkcję punktu orientacyjnego dla całej okolicy. We wnętrzu murów mieści się dziś niewielka pustelnia poświęcona Matce Boskiej z Zamku (Virgen del Castillo), co czyni to miejsce ważnym zarówno dla historii militarnej regionu, jak i lokalnej pobożności.

Jak zamek trafił w ręce chrześcijan i muzułmanów na przemian?

Pierwsze wzmianki o twierdzy sięgają IX wieku — powstała ona na miejscu wcześniejszego założenia rzymskiego. W 892 roku warownię zniszczyły wojska emira Abd Allaha, po tym jak poddali się zbuntowani muladí (miejscowa ludność nawrócona na islam) pod wodzą niejakiego Ben Mastany, uznawanego za jednego z możliwych budowniczych obiektu.

Kolejny przełom nastąpił w 1225 roku, gdy Carcabuey zdobył król Ferdynand III Święty. To właśnie wtedy fortecę odbudowano, wzorując się na rozwiązaniach zastosowanych w zamkach Iznájar i Fuengirola. Nad jej ochroną czuwał następnie zakon rycerski Calatrava. Większość zachowanej dziś struktury pochodzi z okresu XIII-XIV wieku.

Losy zamku nie były jednak przesądzone raz na zawsze. W 1339 roku twierdzę odbił nasrydzki władca Grenady, Jusuf I, a definitywnie do rąk chrześcijańskich wróciła ona dopiero w 1341 roku za sprawą króla Alfonsa XI. Później, w 1385 roku, za panowania Jana I, Carcabuey stało się miejscowością pańską podległą Ruyowi Díazowi de Berrio.

Kim był Nuño Tello i dlaczego jego imię wiąże się z zamkiem?

Z końcem XIII wieku, gdy infant Don Sancho zbuntował się przeciwko ojcu, królowi Alfonsowi X Mądremu, próbując przejąć tron, większość panów tej ziemi opowiedziała się po jego stronie. Wyjątkiem był alcalde Carcabuey, Nuño Tello, wierny prawowitemu władcy. Zwolennicy infanta ułożyli podstęp: córka alcaldego miała opuścić zamek, by spotkać się ze swoim zalotnikiem, licząc na to, że ojciec wyjdzie za nią poza mury, co pozwoliłoby przejąć twierdzę. Nuño Tello, stawiając lojalność wobec króla ponad więzi rodzinne, wyrzekł się córki i nie otworzył bram. Epizod ten do dziś funkcjonuje jako lokalna opowieść o honorze i wierności.

Co można zobaczyć dziś na miejscu?

Zamek zachował skalisty, surowy charakter typowy dla fortyfikacji granicznych tego regionu. Obwód murów, wzniesiony z kamienia łamanego (sillarejo) oraz ubitej ziemi (tapiał), ma plan zbliżony do trójkąta, dostosowany do ukształtowania wzgórza, na którym stoi. Fortyfikacje flankuje pięć baszt — trzy o obłym kształcie i dwie prostokątne — a w środku znajduje się rozległy plac broni, dawniej służący jako miejsce zbiórki załogi i przechowywania zapasów.

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzi nazwa Castillo Fuente Úbeda? Nazwa funkcjonuje równolegle z określeniem Castillo de Carcabuey i odnosi się do tej samej budowli w gminie Carcabuey.

Kto zbudował zamek? Najstarsze wzmianki wiążą powstanie twierdzy z IX wiekiem i muladí Ben Mastaną, choć obiekt wzniesiono na wcześniejszym założeniu rzymskim. Obecny kształt zawdzięcza w dużej mierze przebudowie po podboju chrześcijańskim w XIII wieku.

Czy zamek był kiedyś odbijany przez muzułmanów po podboju Ferdynanda III? Tak. W 1339 roku zajął go nasrydzki emir Jusuf I, a chrześcijanie odzyskali go definitywnie w 1341 roku.

Co znajduje się dziś wewnątrz murów? W obrębie dawnej twierdzy działa ermita poświęcona Virgen del Castillo, patronce czczonej przez mieszkańców Carcabuey.

Jaka jest architektura zamku? To budowla o planie zbliżonym do trójkąta, wzniesiona z kamienia łamanego i tapiału, z pięcioma basztami (trzema okrągłymi i dwiema prostokątnymi) oraz dużym dziedzińcem-placem broni wewnątrz murów.