Castillo de la Estrella

Castillo de la Estrella to średniowieczna forteca górująca nad miasteczkiem Teba w prowincji Málaga, w Andaluzji. To jeden z największych zamków w regionie — a przy tym miejsce, w którym w 1330 roku rozegrał się epizod historii sięgający aż do Szkocji: śmierć Sir Jamesa Douglasa, wiozącego ku Ziemi Świętej serce króla Roberta Bruce'a.

Jak duży jest zamek i skąd wzięła się jego nazwa?

Twierdza zajmuje około 25 000 metrów kwadratowych i ma nietypowy, ośmioboczny plan. Całość dzieli się na dwa obwarowane człony osłonięte łącznie osiemnastoma basztami. Korzenie osady sięgają czasów rzymskich, choć obecna bryła fortyfikacji ukształtowała się w średniowieczu. W 1931 roku zamek uznano za zabytek narodowy, a w 1949 roku otrzymał status Bien de Interés Cultural — najwyższą hiszpańską formę ochrony dóbr kultury.

Co wydarzyło się pod murami w 1330 roku?

Rok 1330 to moment, w którym Castillo de la Estrella trafia do podręczników historii nie tylko hiszpańskiej. Król Kastylii Alfons XI prowadził wówczas kampanię przeciw nasrydzkiemu Królestwu Granady, a zamek w Tebie był jednym z celów oblężenia. Do walczących po stronie Alfonsa dołączyła grupa szkockich rycerzy — i to właśnie ich udział w szturmie na Tebę sprawił, że nazwa tej niewielkiej andaluzyjskiej twierdzy zapisała się w szkockiej pamięci historycznej.

Dlaczego zamek w Tebie kojarzy się ze Szkocją?

Rok wcześniej, w 1329 roku, zmarł Robert Bruce, król Szkocji, który do końca życia nie zdołał wypełnić ślubu wyprawy krzyżowej. Poprosił swojego najbardziej zaufanego dowódcę, Sir Jamesa Douglasa, aby po jego śmierci zabrał jego zabalsamowane serce do Grobu Świętego w Jerozolimie. Douglas wyruszył z relikwiarzem latem 1330 roku, a droga wiodła przez Sewillę, gdzie grupę szkockich rycerzy przyjął król Alfons XI. Zamiast płynąć dalej, Szkoci przyłączyli się do jego wojny z Granadą i wzięli udział w walkach o zamek w Tebie.

Podczas bitwy Douglas został odcięty od reszty oddziału i otoczony przez wroga. Według przekazów, widząc nieuchronną klęskę, cisnął szkatułkę z sercem Bruce'a w stronę nieprzyjaciela, wołając, by serce szło naprzód jak dotąd, a on je dogoni albo zginie — po czym rzucił się w tę stronę i poległ. Zamek ostatecznie zdobyto, ale cena była wysoka: ciało Douglasa sprowadzono do Szkocji zgodnie ze średniowiecznym zwyczajem oddzielenia kości od tkanek miękkich, a serce Bruce'a spoczęło ostatecznie w opactwie Melrose, nigdy nie docierając do Jerozolimy. Szczątki samego Douglasa złożono w kościele St Bride's Kirk w miejscowości Douglas w południowej Szkocji.

Jak dziś upamiętnia się tę historię?

W 1989 roku delegacja z Wielkiej Brytanii odwiedziła Tebę i ustawiła u stóp zamku kamienny pomnik upamiętniający szkocką wyprawę. Od 2005 roku miasteczko organizuje corocznie na początku sierpnia „Jornadas Escocesas" — Dni Douglasa — z rekonstrukcjami historycznymi, strojami z epoki, koncertami, wystawami i tematycznym zwiedzaniem zamku nawiązującym do legendy Douglasa.

Kiedy warto zaplanować wizytę?

Teba leży w głębi lądu, z dala od wybrzeża Costa del Sol, w typowym śródziemnomorskim klimacie prowincji Málaga. Zwiedzanie ruin na wzgórzu najlepiej zaplanować poza szczytem letnich upałów — wiosną lub wczesną jesienią, gdy temperatury sprzyjają dłuższym spacerom po odsłoniętym terenie. Sierpniowe Dni Douglasa to dodatkowa okazja, by połączyć zwiedzanie zamku z lokalnym świętem historycznym.

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzi nazwa Castillo de la Estrella? Nazwa oznacza „Zamek Gwiazdy" i odnosi się do samej twierdzy w Tebie; w źródłach opisywana jest jako dobro kultury tego miasteczka w prowincji Málaga.

Dlaczego hiszpański zamek kojarzy się z Robertem Bruce'em? Bo to właśnie pod jego murami w 1330 roku zginął Sir James Douglas, wiozący serce zmarłego króla Szkocji ku Jerozolimie — misja przerwana bitwą o Tebę.

Co stało się z sercem Roberta Bruce'a? Wróciło do Szkocji i zostało pochowane w opactwie Melrose, mimo że pierwotnie miało trafić do Ziemi Świętej.

Jak dziś obchodzi się tę historię w Tebie? Od 2005 roku, na początku sierpnia, odbywają się Dni Douglasa — rekonstrukcje, stroje historyczne i zwiedzanie zamku z przewodnikiem tematycznym.

Jaki status ochrony ma zamek? Od 1949 roku jest to Bien de Interés Cultural, najwyższa kategoria ochrony zabytków w Hiszpanii, a już od 1931 roku figurował jako zabytek narodowy.