Castell de Mata

Castell de Mata to średniowieczne ruiny zamku strażniczego położone na wzgórzu Turó d'Onofre Arnau, w dzielnicy Mata na obrzeżach Mataró, w regionie Maresme (prowincja Barcelona, Katalonia). Choć z dawnej warowni pozostały dziś jedynie fragmenty murów i fundamenty wieży, miejsce to przez wieki było siedzibą rodów panujących nad okolicznymi ziemiami i ważnym punktem systemu obrony wybrzeża.

Gdzie leży zamek?

Ruiny znajdują się na szczycie wzniesienia o wysokości około 130 metrów, skąd rozciąga się widok na zatokę Mataró i równinę Maresme. Do miejsca dojeżdża się drogą prowadzącą z Mataró w stronę Sant Andreu de Llavaneres, a stamtąd żwirowym duktem leśnym i krótkim szlakiem pieszym na wierzchołek wzgórza. Z Barcelony dojazd samochodem zajmuje około czterdziestu minut, głównie autostradą C-32.

Skąd wzięła się nazwa i kto był tu panem?

Pierwsza znana wzmianka o zamku pochodzi z 1042 roku, gdy w dokumencie sprzedaży ziem w Maresme określono go jako "castrum" zwane Mata. Przez XI i XII wiek władali nim przedstawiciele rodu Castellvell — w 1110 roku Ramon de Castellvell zapisał go w testamencie swojej żonie Ermessendzie. W kolejnym stuleciu, na mocy małżeństwa Guillemy z Guillemem Ramonem de Montcada, twierdza przeszła w ręce rodu Montcada. W XIV wieku zmieniała właścicieli kilkukrotnie — należała między innymi do Arnaua Ballestera (1341) i Pere de Màrgensa (1366), by w 1421 roku na krótko trafić pod bezpośrednią władzę króla.

Jak zamek podupadł?

Wcześniej, w 1419 roku, mieszkańcy Mataró oraz sąsiednich parafii Sant Andreu i Sant Vicenç wykupili się z poddaństwa feudalnego, płacąc królowi Alfonsowi Wspaniałomyślnemu sumę kilku tysięcy florenów — to jeden z ważniejszych momentów w historii regionu, oznaczający koniec władzy panów zamku nad okoliczną ludnością, choć sama twierdza pozostała jeszcze przez pewien czas w rękach prywatnych. Po wojnie z Joanem II jej panem został, od 1475 roku, Pere Joan Ferrer. Po jego śmierci zamek stopniowo podupadał, aż ostatecznie opustoszał jeszcze przed końcem XV wieku.

Co dziś można zobaczyć?

Badania archeologiczne prowadzone w 1991 roku odsłoniły fundamenty okrągłej wieży, fragmenty murów obwodowych oraz dawne cysterny na wodę — układ typowy dla katalońskich wież strażniczych z XI wieku. Zamek Mata był bowiem elementem sieci optycznej łączności wzdłuż wybrzeża: strażnicy przekazywali sygnały do zamku Burriac oraz pobliskich wież obserwacyjnych, ostrzegając okoliczne wsie przed najazdami od strony morza. Dziś teren nie jest zmuzealizowany ani oznakowany tablicami informacyjnymi — to surowe ruiny, pozostawione naturalnemu rozpadowi, choć wciąż objęte ochroną prawną jako zabytek historyczny.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajdują się ruiny Castell de Mata? Na wzgórzu Turó d'Onofre Arnau, na wysokości około 130 m n.p.m., w dzielnicy Mata przy Mataró, w regionie Maresme.

Kto władał zamkiem w średniowieczu? Kolejno rody Castellvell i Montcada, a później między innymi Arnau Ballester, Pere de Màrgens oraz Pere Joan Ferrer.

Dlaczego zamek jest dziś w ruinie? Po śmierci Pere Joana Ferrera pod koniec XV wieku budowla stopniowo podupadała i została ostatecznie opuszczona, nigdy nie doczekawszy się odbudowy.

Co zobaczymy na miejscu dzisiaj? Fundamenty okrągłej wieży, fragmenty murów oraz dawne cysterny odkryte podczas wykopalisk w 1991 roku, a także panoramiczny widok na zatokę Mataró.