Castell de les Espases

Castell de les Espases to ruiny średniowiecznego zamku położone w gminie Esparreguera, w powiecie Baix Llobregat, u podnóża pasma górskiego Montserrat w Katalonii. Choć dziś z budowli zostało niewiele, miejsce to ma bogatą, udokumentowaną historię sięgającą X wieku i jest ściśle związane z losami pobliskiego klasztoru na Montserracie.

Skąd wzięła się nazwa i najstarsza historia zamku?

Najstarsze wzmianki pisane o zamku pochodzą sprzed roku 985. W tamtym okresie hrabia Borrell sprzedał warownię swojemu zaufanemu wasalowi Guillemowi z rodu Gurb-Queralt. Historycy zwracają uwagę, że w dokumentach zamek les Espases wymieniany jest zwykle jako pierwszy, przed pobliskim zamkiem Esparreguera — to poszlaka, że pierwotnie mógł mieć większe znaczenie niż sąsiednia twierdza.

We wrześniu 985 roku Guillem, który wcześniej bronił Barcelony (gdzie w niewolę dostała się jego żona, pojmana przez Almanzora), przekazał oba zamki — les Espases i Esparreguera — biskupstwu Vic. Po śmierci Guillema w 993 roku biskup Arnulf wraz z kapitułą zamienił obie warownie z Sendredem z Gurb na ziemie Sant Boi de Lluçanès.

Jak zamek trafił w ręce klasztoru Montserrat?

Ród Gurb-Queralt sprawował władzę nad les Espases i Esparreguera aż do końca XII wieku, kiedy to prawa do zamków przeszły na ród Cardona — zarządzany na miejscu najpierw przez feudatariusza Ramona de Guàrdia, a później jego syna, Guillema de Claramunt.

Przełomowy moment nastąpił w 1351 roku: przeor opactwa Montserrat, Jaume de Vivers, wykupił od Ramona de Tous oba zamki — Esparreguera i les Espases — wraz z pastwiskami, lasami, prawami, posiadłościami, domami i poddanymi. Od tego momentu przeorzy klasztoru Montserrat byli panami feudalnymi Esparreguery aż do 1835 roku, czyli do dezamortyzacji Mendizábala, która zniosła przywileje kościelne w Hiszpanii.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Z dawnej warowni zachowały się bardzo skromne pozostałości. Układ zabudowań przypominał w planie literę T. W dłuższym ramieniu budowli mieściły się kaplica oraz cysterna, natomiast w poprzecznej części znajdowały się: sala centralna, po lewej stronie jadalnia, a po prawej kuchnia, pod którą urządzono dodatkowe pomieszczenie. To skromne, ale czytelne świadectwo dawnego założenia obronno-mieszkalnego, typowego dla katalońskich zamków wczesnośredniowiecznych.

Zamek leży w otoczeniu charakterystycznego, górzystego krajobrazu Baix Llobregat, w bezpośrednim sąsiedztwie masywu Montserrat — jednego z najbardziej rozpoznawalnych symboli Katalonii, znanego z niezwykłych, iglicowych formacji skalnych oraz klasztoru benedyktynów.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Castell de les Espases? W gminie Esparreguera, w powiecie Baix Llobregat, u podnóża pasma Montserrat w Katalonii.

Ile lat liczy zamek? Pierwsze pisane wzmianki o warowni pochodzą sprzed roku 985, co czyni ją obiektem o ponadtysiącletniej udokumentowanej historii.

Kto był właścicielem zamku? Kolejno: ród Gurb-Queralt, biskupstwo Vic, ponownie Gurb-Queralt, następnie ród Cardona, a od 1351 roku aż do 1835 roku — przeorzy klasztoru Montserrat.

Czy z zamku zachowało się dużo murów? Nie — pozostałości są bardzo skąpe. Widoczny jest jedynie zarys założenia w kształcie litery T z pomieszczeniami dawnej kaplicy, cysterny, sali, jadalni i kuchni.

Czy warto połączyć zwiedzanie z wycieczką na Montserrat? Tak, bliskość masywu Montserrat sprawia, że odwiedziny przy ruinach zamku dobrze komponują się z wyprawą w góry i do klasztoru.