Castell de Figuerola de Meià

Castell de Figuerola de Meià to samotna wieża obronna wznosząca się nad opuszczoną wsią Figuerola de Meià, wchodzącą w skład gminy Camarasa w regionie Noguera, w sercu katalońskich Pirenejów Wstępnych. Miejsce leży na wysokości około 762 m n.p.m., u podnóża szlaku łączącego drogę z Doll z doliną Meià, i dziś przyciąga głównie miłośników opuszczonych osad oraz średniowiecznej architektury obronnej.

Co zobaczysz na miejscu?

Z całego założenia obronnego zachowała się wyłącznie wieża na planie prostokąta, lekko nieregularna, wznosząca się na wysokość około 13 metrów i podzielona pierwotnie na cztery kondygnacje. Mury zbudowano z regularnych rzędów kamiennych bloków, w których widoczne są niewielkie otwory strzelnicze. Górna partia budowli nosi ślady późniejszych napraw wykonanych w technice opus spicatum, czyli charakterystycznego, "jodełkowego" układu kamieni. Wieża znana jest lokalnie jako Torre de la Inquisición (Wieża Inkwizycji), choć nazwa ta nie ma potwierdzonego związku historycznego z działalnością inkwizycji – to raczej ludowe określenie, jakie nadano opuszczonej, tajemniczej budowli. Stan zachowania obiektu jest bardzo zły: otoczenie wieży to w większości ruiny dawnych zabudowań wsi, a dostęp do samej konstrukcji bywa utrudniony lub zamknięty ze względów bezpieczeństwa.

Jaka jest historia tego miejsca?

Pierwsze wzmianki o Figuerola pochodzą z 1040 roku, kiedy niejaki Company wraz z żoną Guillą przekazali dziesięciny z tych ziem klasztorowi Santa Maria de Meià. Od 1094 roku klasztor systematycznie powiększał swoje prawa do miejscowości, a w testamencie sakramentalnym Guitarda Guillema de Meià czwarta część Figueroli trafiła właśnie do wspólnoty zakonnej. Zamek pozostawał lennem Ramona Berenguera d'Àger, który w 1141 roku powierzył go w zarząd Pere Arnau de Puig. W kolejnych dekadach prawa do zamku i wsi zmieniały właścicieli – w 1243 roku klasztor wykupił prawa Berenguery de Fontllonga i jej syna Guillema d'Oliola, a w 1264 roku Ròmia, córka Ramona de Fontllonga, przekazała zakonowi wszystkie pozostałe prawa i majątek związany z miasteczkiem i zamkiem. Dzięki temu klasztor Santa Maria de Meià stał się faktycznym panem feudalnym Figueroli, co odróżniało ten zamek od większości pozostałych warowni doliny Meià – nie wszedł on bowiem w skład marquesat de Camarasa, lecz pozostawał pod zwierzchnictwem kościelnym aż do zaniku znaczenia obronnego budowli.

Poza wieżą zamkową w okolicy wsi warto wspomnieć o kościele pod wezwaniem Santa Eulàlia, świątyni o średniowiecznym rodowodzie, stojącej poza obrębem dawnej zabudowy. Kościół pełnił funkcję parafialną aż do XVI wieku, kiedy to został przekształcony w wikariat zależny od parafii w Fontllondze.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Figuerola de Meià leży w trudno dostępnym, górzystym terenie gminy Camarasa, dlatego dojazd wymaga samochodu i jazdy lokalnymi drogami prowadzącymi w głąb doliny Meià. Ze względu na wysokość (762 m n.p.m.) i skalisty charakter okolicy najlepszą porą na wizytę są wiosna i jesień, gdy temperatury są łagodne, a szlaki spacerowe wokół wsi najbardziej komfortowe do przejścia. Latem trzeba liczyć się z upałem typowym dla wnętrza Katalonii, zimą – z możliwymi opadami śniegu na wyższych partiach terenu. Wieś, ostatecznie opuszczona w latach 70. XX wieku, dziś liczy zaledwie kilku stałych mieszkańców, co czyni ją jednym z wielu tzw. pobles abandonats (wsi opuszczonych) charakterystycznych dla tego regionu Katalonii.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wieży zamkowej? Stan techniczny wieży jest bardzo zły, a dostęp do niej bywa zamknięty ze względów bezpieczeństwa – warto ograniczyć się do oglądania z zewnątrz i zachować ostrożność w rejonie ruin.

Dlaczego wieżę nazywa się Wieżą Inkwizycji? To lokalna, ludowa nazwa nadana budowli, nieudokumentowana w źródłach historycznych jako miejsce faktycznej działalności inkwizycyjnej.

Czy w Figuerola de Meià ktoś jeszcze mieszka? Wieś została w praktyce opuszczona w latach 70. XX wieku i obecnie liczy jedynie kilku mieszkańców.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? W pobliżu dawnej zabudowy stoi kościół Santa Eulàlia o średniowiecznym rodowodzie, a sama trasa dojazdowa prowadzi przez malownicze tereny doliny Meià, popularne wśród miłośników pieszych wędrówek.