Castell de Coaner

Castell de Coaner to średniowieczna wieża obronna i niewielki zespół zabytkowy w miejscowości Coaner, w gminie Sant Mateu de Bages w Katalonii, ukryty w spokojnej dolinie u podnóża Serra de Castelltallat.

Gdzie się znajduje i jak dojechać?

Coaner leży w regionie Bages, w gminie Sant Mateu de Bages, na północnym skraju pasma Serra de Castelltallat - obszaru chronionego ze względu na wartości krajobrazowe. Zespół zabudowań, na który składają się wieża, kościół i sanktuarium, stoi w spokojnej, malowniczej dolinie potoku Riera de Coaner, otoczonej wzgórzami porośniętymi lasem, typowymi dla wnętrza Katalonii. To miejsce bardziej dla miłośników pieszych wędrówek i historii niż masowej turystyki - dojazd wymaga własnego transportu, a ostatni odcinek najlepiej przejść pieszo wśród natury.

Jaka jest historia zamku?

Pierwsze wzmianki o twierdzy w Coaner pochodzą już z 960 roku, gdy w dokumentach figuruje pod starą nazwą "Quovece negro". Zwierzchnictwo nad zamkiem należało najpierw do hrabiów Cerdanyi, a po zaniku tej linii - do hrabiów Barcelony. Bezpośrednim posiadaczem lennym był ród z Castelladral - Ramon Bernat de Castelladral złożył hołd lenny aż czterem kolejnym hrabiom w latach 1068-1135, co świadczy o długim okresie stabilności tego rodu na tym terenie.

W XIV wieku zamek, jak wiele posiadłości w regionie, stał się przedmiotem królewskich transakcji sprzedaży i odkupu. W 1381 roku król Piotr III sprzedał Coaner - razem z innymi zamkami w Bages - Francescowi de Perellós. Kolejna zmiana własności nastąpiła w 1424 roku, gdy mieszkańcy Santpedor sprzedali jurysdykcję nad zamkami Coaner i Torroella hrabiemu Cardony. Od tego momentu ród Cardona sprawował władzę nad Coaner, włączając go do swojego hrabstwa - stan ten trwał do zniesienia władzy jurysdykcyjnej panów feudalnych.

Co zostało z dawnej twierdzy?

Z całego średniowiecznego zamku do naszych czasów przetrwała jedynie wieża obronna, wzniesiona około roku 1000. Ma kwadratowy plan wewnętrzny, parter, dwa piętra i górny taras, rozdzielone dwoma centralnymi arkadami, a całość wieńczą blanki. Jedyne niewielkie wejście prowadzi na poziomie pierwszego piętra, po wschodniej stronie budowli.

Wewnątrz zachowały się XIV-wieczne graffiti - rysunki statków z trójkątnymi żaglami i wiosłami oraz scenki ze zwierzętami, pozostawione zapewne przez dawnych mieszkańców lub strażników wieży. W 1999 roku katalońska służba ochrony zabytków przeprowadziła prace konserwatorskie, wzmacniając podstawę wieży dwunastoma koncentrycznymi murami oporowymi, co zapobiegło jej dalszej degradacji.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Tuż przy wieży stoi kościół Sant Julià de Coaner, romańska bazylika z XI wieku o trzech nawach, nakryta sklepieniem kolebkowym wzmocnionym łukami poprzecznymi. Fasady zdobią typowe dla stylu lombardzkiego ślepe arkadki i pasy, a para okien w murach północnym i południowym dopełnia całości - główne wejście do świątyni nosi datę 1573.

Nieco dalej znajduje się sanktuarium Mare de Déu de Coaner, wzniesione w 1654 roku. Wewnątrz znajduje się barokowy drewniany ołtarz z 1716 roku, dzieło Segimona Pujola de Gurb. Czczona w tym miejscu romańska drewniana figura Marii z XIII wieku nie jest już eksponowana na miejscu - ze względów bezpieczeństwa przeniesiono ją do kościoła Sagrat Cor w Valls de Torroella.

Kiedy najlepiej zaplanować wizytę?

Ze względu na położenie w dolinie i wiejski charakter zespołu, najlepszą porą na wizytę są wiosna i jesień, gdy temperatury są przyjemne do pieszych podejść, a zieleń doliny Riera de Coaner prezentuje się najkorzystniej. Miejsce dobrze łączy się z trasami pieszymi po Serra de Castelltallat - na zwiedzenie całego zespołu warto zarezerwować przynajmniej pół dnia.

Najczęstsze pytania

Co dziś można zobaczyć na terenie Castell de Coaner? Głównie okrągłą wieżę obronną z około roku 1000, sąsiadujący z nią romański kościół Sant Julià de Coaner oraz barokowe sanktuarium Mare de Déu de Coaner z XVII wieku.

Czy z zamku zachowały się jakieś oryginalne elementy wnętrza? Tak - w wieży widoczne są średniowieczne graffiti z XIV wieku, przedstawiające statki i zwierzęta, wyryte przez dawnych mieszkańców budowli.

Do kogo należał zamek w średniowieczu? Zwierzchnictwo sprawowali najpierw hrabiowie Cerdanyi, a później hrabiowie Barcelony, natomiast lennie zamkiem władał ród Castelladral, a od 1424 roku - ród Cardona.

Czy figura Marii z sanktuarium jest dostępna do zobaczenia na miejscu? Nie - oryginalna romańska figura z XIII wieku została przeniesiona do kościoła Sagrat Cor w Valls de Torroella ze względów bezpieczeństwa.