Casa de Yamín Benarroch, Melilla

Casa de Yamín Benarroch to modernistyczna kamienica w Melilli, łącząca funkcje mieszkalne z synagogą Or Zaruah na piętrze. Budynek stoi przy ulicy López Moreno, w samym sercu modernistycznej dzielnicy miasta, i wchodzi w skład Zespołu Historycznego Melilli, wpisanego na listę dóbr kultury.

Jak dotrzeć?

Melilla to hiszpańska enklawa w Afryce Północnej, dostępna promem z Almerii i Malagi lub samolotem z lotnisk na Półwyspie Iberyjskim. Kamienica znajduje się w centrum, w dzielnicy Modernista, kilka minut piechotą od placu Hiszpanii - głównego punktu orientacyjnego miasta. Spacer po tej części Melilli to jednocześnie najlepszy sposób na zobaczenie budynku, bo stoi on wśród kilkudziesięciu innych realizacji w stylu modernistycznym i eklektycznym z początku XX wieku.

Kto zbudował ten dom?

Projekt datowany na wrzesień 1924 roku wyszedł spod ręki Enrique Nieto - najważniejszego architekta melilskiego modernizmu, ucznia Antoniego Gaudiego, autora dziesiątek budynków w mieście. Budowę, trwającą od 1925 do 1927 roku, prowadził wykonawca Lázaro Torres. Dekoracje wykonał Vicente Maeso, a kowalstwo artystyczne - Vicente Palomo. Budynek liczy trzy poziomy: parter i dwa piętra.

Co zobaczysz?

Fasada w ciepłych, żółtych tonacjach reprezentuje styl neoarabski, charakterystyczny dla części melilskiego modernizmu inspirowanego motywami orientalnymi. Na głównym piętrze mieściła się rezydencja rodziny Yamína Benarrocha, natomiast najwyższy poziom zajmuje synagoga Or Zaruah - "Boskie Światło".

Synagogę ufundował sam Yamín Benarroch dla uczczenia pamięci ojca. Wnętrze uznawane jest za jedno z najpiękniejszych w Europie i najpiękniejsze w Hiszpanii - można w nim zobaczyć bogato rzeźbioną drewnianą amudę (pulpit), okazałe lampy, witraże oraz wydzieloną galerię dla kobiet, zgodnie z tradycyjnym układem synagog sefardyjskich.

Budynek nie jest typowym muzeum, lecz żywym miejscem kultu i pamięci - społeczność żydowska Melilli, jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych w Hiszpanii, wciąż z niego korzysta, prawie sto lat po jego powstaniu.

Kiedy przyjechać?

Najlepszy czas na zwiedzanie modernistycznej Melilli to wiosna i jesień, gdy temperatury są znośne, a światło korzystnie podkreśla kolory fasad. Dostęp do wnętrza synagogi bywa ograniczony do określonych godzin lub wymaga wcześniejszego uzgodnienia ze społecznością żydowską - warto to sprawdzić przed wizytą, szczególnie jeśli planujemy zobaczyć salę modlitewną, a nie tylko fasadę.

Dlaczego warto zobaczyć ten budynek?

Casa de Yamín Benarroch to jeden z najbardziej charakterystycznych przykładów specyficznego zjawiska, jakim był modernizm melilski na przełomie XIX i XX wieku - łączył europejskie wzorce architektoniczne z motywami orientalnymi i lokalną tradycją wielokulturową. Budynek świadczy o zamożności i znaczeniu żydowskiej społeczności miasta w tamtym okresie, a jednoczesne połączenie funkcji mieszkalnej i sakralnej w jednej kamienicy jest rzadkością nawet w skali całej Hiszpanii.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do synagogi Or Zaruah? Tak, ale dostęp bywa ograniczony godzinami otwarcia i zależy od aktualnych ustaleń ze wspólnotą żydowską Melilli. Zaleca się sprawdzenie informacji na miejscu lub w punkcie turystycznym przed wizytą.

Kto zaprojektował budynek? Enrique Nieto, najważniejszy architekt modernizmu w Melilli, twórca wielu budynków w mieście, uczeń Antoniego Gaudiego.

Ile lat ma budynek? Powstał w latach 1925-1927, na podstawie projektu z września 1924 roku - ma więc niemal sto lat.

Czym różni się ten budynek od innych modernistycznych kamienic w Melilli? Łączy funkcję prywatnej rezydencji z synagogą - to unikalne połączenie sacrum i domu rodzinnego, a styl neoarabski fasady wyróżnia go na tle bardziej "europejskich" realizacji modernistycznych w mieście.