Casa de les Punxes

Casa de les Punxes (znana też jako Torre Galimany) to modernistyczna kamienica w Valls, mieście w regionie Alt Camp w Katalonii. Budynek powstał w 1912 roku i przez dekady był prywatną rezydencją, a dziś stoi opuszczony, czekając na nowego właściciela.

Nazwa "Punxes" (katalońskie "szpikulce" lub "kolce") pochodzi od charakterystycznego zwieńczenia jednej z wież — spiczastego, ceramicznego, glazurowanego dachu w kształcie stożka. To detal architektoniczny, który od razu przyciąga wzrok i sprawia, że budynek wyróżnia się na tle okolicznej zabudowy Valls.

Jak wygląda Casa de les Punxes?

Budynek zaprojektowano z rozmachem typowym dla katalońskiego modernizmu przełomu XIX i XX wieku, choć sama realizacja pochodzi z 1912 roku. Architekt nadał mu formę przypominającą wyidealizowany średniowieczny zamek — z dwiema wieżami po bokach fasady. Jedna ma plan prostokątny i zwieńczona jest krenelażem, druga — cylindryczna i wąska — kończy się właśnie tym rozpoznawalnym, spiczastym dachem z glazurowanej ceramiki.

Elewacje wykonano z tynkowanej i malowanej cegły, ozdobionej drobnymi detalami ceramicznymi i ceglanymi. Efekt jest surowszy i bardziej "zamkowy" niż w przypadku wielu innych modernistycznych fasad — dominują linia i forma, a nie bogata dekoracja.

Jaka jest historia budynku?

Casa de les Punxes powstała jako dom rodzinny właściciela firmy Galimany, producenta środków owadobójczych — stąd druga, lokalna nazwa budynku: Torre Galimany. Po latach funkcję rezydencjalną zastąpiła funkcja przemysłowa: nieruchomość przeszła w ręce belgijskiej spółki produkującej materiały ogniotrwałe i przez pewien czas służyła jako biura fabryczne.

Zabudowania fabryczne, które z czasem wyrosły wokół samego domu, zostały rozebrane na przełomie XX i XXI wieku. Sam budynek pozostał, ale bez towarzyszącej infrastruktury przemysłowej zaczął z czasem podupadać. Do 2019 roku stan techniczny domu określano jako poważnie zdegradowany, a nieruchomość — mimo ochrony jako dobro kulturowe o znaczeniu lokalnym — od lat stoi opuszczona i jest wystawiona na sprzedaż, co ogłoszono na tabliczce umieszczonej na fasadzie.

Jak dotrzeć do Casa de les Punxes w Valls?

Valls leży w prowincji Tarragona, w regionie Alt Camp, i jest dobrze skomunikowane z resztą Katalonii — miasto ma własną stację kolejową na trasie łączącej Tarragonę z Lleidą oraz połączenia autobusowe z Barceloną i Tarragoną. Z centrum miasta do budynku dochodzi się pieszo w kilkanaście minut.

Warto pamiętać, że Casa de les Punxes to obiekt prywatny, obecnie niezamieszkany i niedostępny do zwiedzania od wewnątrz — atrakcją jest tu przede wszystkim sama architektura oglądana z zewnątrz.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na charakter budynku (oglądanie fasady, spacer po okolicy) najlepiej wybrać się tu w ciągu dnia, przy dobrym świetle — poranne lub popołudniowe słońce dobrze podkreśla detale ceglanych elewacji i ceramiczny dach wieży. Valls to też miasto znane z tradycji castells (ludzkich wież) i innych wydarzeń kulturalnych, więc warto sprawdzić lokalny kalendarz imprez przed wizytą.

Najczęstsze pytania

Czy Casa de les Punxes w Valls to to samo co słynna Casa de les Punxes w Barcelonie? Nie. To dwa różne budynki o tej samej katalońskiej nazwie ("dom z kolcami"), nawiązującej do spiczastych wież. Ten w Barcelonie to znana Casa Terradas Josepa Puiga i Cadafalcha z Eixample; ten w Valls to znacznie mniejsza, lokalna rezydencja znana też jako Torre Galimany.

Czy można wejść do budynku? Nie, budynek jest opuszczony i niedostępny dla odwiedzających od wewnątrz. Zwiedzanie ogranicza się do oglądania fasady z zewnątrz.

Skąd pochodzi nazwa "Punxes"? Od charakterystycznego, spiczastego dachu jednej z wież, wykończonego glazurowaną ceramiką w kształcie stożka — z katalońskiego "punxa" znaczy "kolec" lub "szpikulec".

Dlaczego budynek jest opuszczony? Po latach funkcjonowania jako biura fabryczne firmy produkującej materiały ogniotrwałe, budynek stracił swoją funkcję po rozbiórce otaczających go zabudowań przemysłowych i od tego czasu podupada, mimo statusu obiektu chronionego.