Capilla de Santiago, Melilla

Capilla de Santiago to gotycka kaplica w Melilli la Vieja, najstarszej, obwarowanej części hiszpańskiej eksklawy w Afryce Północnej. Stoi w obrębie Pierwszego Obwarowanego Zespołu (Primer Recinto Fortificado), tuż przy Tunelu Santa Ana i Bramie Santa Ana, i uchodzi za jedyny zachowany przykład architektury gotyckiej na kontynencie afrykańskim.

Skąd się wzięła ta kaplica?

Budowę rozpoczęto w 1549 roku, a właściwe wzniesienie obiektu przypisuje się Miguelowi de Perea, który pracował przy wsparciu mistrza budowlanego Sancho de Escalante — gotowa kaplica stanęła w 1551 roku. Sto lat później, w 1654 roku, Pedro de Palacios przebudował wnętrze, dostawiając ołtarz, na którym umieszczono figurę św. Jakuba przeniesioną z kościoła Purísima Concepción. Kaplica pełniła funkcję miejsca modlitwy dla żołnierzy garnizonu, ale też schronienia dla osób przechodzących przez pobliską bramę lądową — główne wyjście średniowiecznego miasta na zewnątrz — w chwilach zagrożenia.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze ma prosty, prostokątny plan, nad którym rozpięte jest gotyckie sklepienie żebrowe z terceletami — dodatkowymi żeberkami między głównymi żebrami krzyżowymi. W miejscach zwornikowych sklepienie zdobią rozety w formie kwiatonów (fleuronów). To właśnie ten detal architektoniczny czyni kaplicę wyjątkową: podobnych rozwiązań konstrukcyjnych próżno szukać gdziekolwiek indziej na kontynencie afrykańskim. W 1955 roku przeprowadzono restaurację, podczas której usunięto tynk zakrywający oryginalną kamieniarkę, odsłaniając surową, kamienną fakturę ścian i sklepienia widoczną do dziś.

Dlaczego to miejsce jest tak ważne?

Kaplica stoi w newralgicznym punkcie dawnych fortyfikacji — przy bramie, przez którą wieki temu przechodzili mieszkańcy i żołnierze wychodzący poza mury na tereny zewnętrzne. To właśnie stąd prowadzi wejście do rozległego systemu podziemnych galerii, które ciągną się dziś na długości blisko pięciu kilometrów pod Melillą, łącząc dawne miasto obronne z terenami na zewnątrz murów. Sieć tuneli budowano etapami przez stulecia jako element obrony i zaopatrzenia twierdzy, a kaplica pełniła rolę swoistego punktu granicznego między światem sakralnym a wojskowo-obronnym. Cały obiekt wpisany jest do zespołu zabytków Melilli la Vieja uznanego za dobro o znaczeniu kulturowym (Bien de Interés Cultural).

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kaplica znajduje się w obrębie murów Melilli la Vieja, w pieszym zasięgu od głównych punktów starego miasta — spacer po dzielnicy pozwala odwiedzić ją przy okazji zwiedzania pobliskich bram, baszt i placów. Najlepszą porą na wizytę jest wiosna lub jesień, kiedy temperatury w Melilli są łagodniejsze niż w pełni lata, a światło korzystnie oświetla kamienne detale sklepienia. Warto zaplanować odwiedziny razem z pobliskimi punktami Pierwszego Obwarowanego Zespołu, bo sama kaplica ogląda się szybko, ale jej kontekst historyczny najlepiej rozumieć w połączeniu z resztą starówki.

Najczęstsze pytania

Czy Capilla de Santiago jest jedynym zabytkiem gotyckim w Afryce? Według dostępnych źródeł to prawdopodobnie jedyny zachowany przykład architektury gotyckiej na kontynencie afrykańskim, co czyni tę niewielką kaplicę wyjątkowym miejscem na mapie regionu.

Kiedy dokładnie zbudowano kaplicę? Prace rozpoczęto w 1549 roku, a budowę ukończono w 1551 roku za sprawą Miguela de Perea i mistrza budowlanego Sancho de Escalante.

Co znajduje się pod kaplicą? Kaplica stanowi punkt dostępu do systemu podziemnych galerii ciągnących się na długości niemal pięciu kilometrów pod Melillą — dawnej sieci komunikacyjno-obronnej twierdzy.

Czy wnętrze zachowało oryginalny wygląd? Tak, w dużej mierze. Restauracja z 1955 roku usunęła późniejszy tynk i odsłoniła oryginalną kamieniarkę sklepienia żebrowego z charakterystycznymi zwornikami zdobionymi fleuronami.