Can Wertheim

Can Wertheim to zabytkowa masia (katalońska posiadłość wiejska) w Teià, niewielkiej miejscowości w regionie Maresme, na wybrzeżu na północny wschód od Barcelony. Budynek znany jest też pod nazwami Can Freixa, Manso Valls oraz Torre dels Gegants — Wieża Olbrzymów.

Skąd wzięła się nazwa Can Wertheim?

Posiadłość powstała w czasach, gdy należała do rodu Vallsów, a przez kolejne stulecia zmieniała właścicieli — trafiła w ręce rodziny Tamarit, potem Freixa. Obecną nazwę zawdzięcza jednak Charlesowi Wallinowi, właścicielowi fabryki maszyn do szycia marki Wertheim, który nabył posiadłość i pozostawił po sobie nazwisko na trwałe związane z tym miejscem. Stąd dwutorowość nazw funkcjonujących do dziś — starsze, katalońskie (Can Freixa, Manso Valls) i nowsza, pochodząca od fabrykanta (Can Wertheim).

Co zobaczysz na miejscu?

Budynek wyróżnia się czworoboczną, zwartą bryłą przykrytą czterospadowym dachem, nad którym góruje centralna wieżyczka latarniowa zwieńczona daszkiem w kształcie piramidy. Po bokach, na wysokości gzymsu, znajdują się dwie mniejsze wieżyczki narożne, co nadaje całości charakterystyczną, niemal zamkową sylwetkę widoczną z daleka.

Największą atrakcją jest jednak główny portal — nad wejściem umieszczono kamienny herb podtrzymywany przez dwie postacie olbrzymów. To właśnie ten detal dał budynkowi popularną nazwę Torre dels Gegants, czyli Wieża Olbrzymów, pod którą miejsce jest równie często rozpoznawane jak pod nazwą Can Wertheim. Warto przyjrzeć się rzeźbiarskiej robocie portalu z bliska — to najbardziej fotografowany element całej posiadłości.

Jaką rolę odegrała podczas wojny domowej?

Can Wertheim ma także swój rozdział w burzliwej historii Hiszpanii XX wieku. Między 1938 a styczniem 1939 roku, w ostatnich miesiącach wojny domowej, budynek pełnił funkcję siedziby katalońsko-szwedzkiej kolonii dla dzieci, finansowanej i patronowanej przez ambasadę Szwecji. Był to jeden z licznych ośrodków opieki organizowanych wówczas w Katalonii dla dzieci ewakuowanych z terenów objętych walkami — epizod, który do dziś jest przypominany lokalnie jako świadectwo międzynarodowej solidarności w trudnym okresie.

Jak dotrzeć do Teià?

Teià leży w komarce Maresme, na wybrzeżu Costa del Maresme, w niewielkiej odległości od morza i zaledwie kilkanaście-dwadzieścia kilka kilometrów od centrum Barcelony. Najwygodniej dojechać samochodem — trasa autostradą C-32 z Barcelony zajmuje około pół godziny. Alternatywą jest dojazd koleją do sąsiednich miejscowości nadmorskich Maresme (np. w kierunku El Masnou czy Vilassar de Mar), a stamtąd krótki dojazd lokalnym transportem lub taksówką do samego Teià, które leży nieco w głębi lądu, na zboczu wzgórz oddzielających pas nadmorski od wnętrza regionu.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ Can Wertheim to budynek wpisany na lokalną listę zabytków architektury Teià, a teren wokół niego ma charakter rezydencjonalny, zwiedzanie odbywa się głównie z zewnątrz — spacerem po okolicznych uliczkach, skąd najlepiej widać charakterystyczną wieżę i portal z olbrzymami. Najlepsza pora to wiosna i wczesna jesień, gdy łagodny klimat Maresme sprzyja pieszym spacerom po wzgórzach wokół miasteczka, a światło słoneczne korzystnie oświetla fasadę budynku od strony drogi.

Najczęstsze pytania

Czym jest Can Wertheim? To zabytkowa katalońska masia w Teià, znana też jako Can Freixa, Manso Valls lub Torre dels Gegants (Wieża Olbrzymów), z charakterystyczną wieżą i kamiennym portalem.

Skąd pochodzi nazwa Can Wertheim? Od Charlesa Wallina, właściciela fabryki maszyn do szycia marki Wertheim, który był jednym z późniejszych właścicieli posiadłości.

Dlaczego budynek nazywa się też Torre dels Gegants? Ze względu na kamienny herb nad głównym wejściem, podtrzymywany przez rzeźby dwóch olbrzymów.

Co łączy Can Wertheim z wojną domową w Hiszpanii? W latach 1938-1939 budynek był siedzibą katalońsko-szwedzkiej kolonii dziecięcej, wspieranej przez ambasadę Szwecji.