Can Fatxó

Can Fatxó to modernistyczna kamienica mieszkalna w Tianie, niewielkim mieście w prowincji Barcelona nad Costa del Maresme. Budynek stoi przy carrer de Sant Josep 5-7, na stromej uliczce w starej części miasteczka, i jest wpisany do katalońskiego rejestru dziedzictwa architektonicznego (Inventari del Patrimoni Arquitectònic de Catalunya) pod numerem 9162.

Co warto wiedzieć o Can Fatxó?

Budynek znany jest pod kilkoma nazwami — oprócz Can Fatxó używa się też określeń Can Fatjó i Can Jordi Such, w zależności od źródła i okresu. Przypisuje się go architektowi Ramonowi Marii Riudorowi i Capelli, twórcy działającemu w duchu katalońskiego modernizmu na przełomie XIX i XX wieku.

Jak wygląda architektura budynku?

Can Fatxó to typowy przykład katalońskiej secesji: dom składa się z parteru, piętra głównego oraz wyższej partii centralnej, z której wyrasta wąska, strzelista wieżyczka. Charakterystyczne dla całej fasady są łukowe, płynne linie — pojawiają się w obramowaniach okien, zwieńczeniu elewacji i w konstrukcji wieży, gdzie dominują formy wklęsło-wypukłe, a proste kąty praktycznie nie występują.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest właśnie wieżyczka, zaprojektowana jak latarnia — jej zadaniem było doświetlanie wnętrza budynku. Ozdobiono ją kolorowymi witrażami, a nad otworami umieszczono falisty daszek wsparty na metalowych wspornikach kowalskiej roboty. Do tego dochodzą dekoracyjne motywy roślinne, między innymi girlandy kwiatowe zdobiące elewację.

Budynek otacza rozległy ogród, odgraniczony od ulicy drewnianym ogrodzeniem o ażurowej, kratowej konstrukcji. Na terenie ogrodu znajduje się także pergola. Cała kompozycja została zaprojektowana z uwzględnieniem naturalnego spadku terenu — działka leży na stromym odcinku ulicy, co architekt wykorzystał w układzie poziomów budynku.

Jaką funkcję pełni Can Fatxó?

Obiekt zaklasyfikowany jest jako dom jednorodzinny o charakterze rezydencjonalnym — typ określany w katalońskich rejestrach jako "casa senyorial", czyli dom wyższej klasy mieszczańskiej. Budynek pozostaje własnością prywatną, dlatego zwiedzanie ogranicza się do oglądania fasady i ogrodu z poziomu ulicy.

Dlaczego Can Fatxó jest chroniony jako dziedzictwo?

Budynek uzyskał status "Bé Integrant del Patrimoni Arquitectònic de Catalunya", czyli elementu katalońskiego dziedzictwa architektonicznego. Ochrona wynika z wysokiej wartości artystycznej fasady i wieży — to jeden z bardziej wyrazistych przykładów architektury modernistycznej zachowanych w mniejszych miejscowościach Maresme, regionu znanego przede wszystkim z rezydencji letnich zamożnych barcelończyków budowanych na przełomie XIX i XX wieku.

Tiana, w której stoi Can Fatxó, leży w bliskim sąsiedztwie Barcelony i innych miasteczek Maresme, takich jak Alella czy Badalona, co sprawia, że modernistyczna architektura miasteczka bywa odwiedzana w ramach dłuższych wycieczek po regionie.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Can Fatxó? Budynek stoi w Tianie, w prowincji Barcelona, przy carrer de Sant Josep 5-7.

Czy Can Fatxó można zwiedzać od wewnątrz? Nie — to prywatna rezydencja, dostępna do obejrzenia jedynie z zewnątrz, od strony ulicy i ogrodu.

Kto zaprojektował Can Fatxó? Budowę przypisuje się architektowi Ramonowi Marii Riudorowi i Capelli, związanemu z katalońskim modernizmem.

Czy Can Fatxó ma inne nazwy? Tak, budynek bywa też nazywany Can Fatjó lub Can Jordi Such, w zależności od źródła.