Burg Friberg

Burg Friberg to ruina średniowiecznej wieży obronnej tuż przy miejscowości Trun (romansz. Trun/Truns) w dolinie Surselva, w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Z zamku zostały tylko niskie fragmenty murów, ale miejsce ma dobrze udokumentowaną historię i leży na trasie, którą łatwo połączyć ze zwiedzaniem całej okolicy.

Co to za miejsce i jak wygląda dziś?

Ruina stoi na wydłużonym wzgórzu morenowym przy drodze z Trun do Schlans. Fundamenty wyznaczają prawie kwadratową wieżę o wymiarach około 10 na 11 metrów, z murami grubymi na ok. 1,8 m. Dawniej pozostałości sięgały kilku kondygnacji, jednak w 1911 roku zawaliła się wysoka część północnej ściany i dziś widać tylko niski kikut. Nie spodziewaj się więc odnowionej warowni z wieżami i salami do zwiedzania. To raczej krótki przystanek dla miłośników zamków i historii regionu.

Kto zbudował Friberg?

Budowniczowie nie są znani. Nazwę kojarzy się z rodem Fribergów, ale nie da się tego udowodnić. Jedna z hipotez mówi, że Fribergowie wznieśli zamek jako rządcy (wójtowie) opactwa w Disentis. W źródłach lokalnych zamek występuje też pod romańską nazwą Farbertg. Szwajcarski Słownik Historyczny zalicza go do zamków klasztornych wyznaczających granicę posiadłości opactwa w okolicy Trun, od strony panowań Waltensburg i Jörgenberg, i datuje go na około 1248 rok.

Co mówią dokumenty?

• 1249: administrator Antonius de Carnisio przekazuje zamek klasztorny swojemu bratu Lanfrancusowi.
• 1252: dokument papieski krytykuje zarząd Lanfrancusa i zarzuca, że „castrum Fridelberg" sprzedano za wysoką sumę albo dopuszczono do jego sprzedaży.
• 1327: po sporach z opactwem wójt Hugo von Werdenberg zwraca klasztorowi zamek razem z gospodarstwem Breil.

Kiedy i dlaczego zamek opuszczono, nie wiadomo. Źródła tego nie podają.

Jak dojechać?

Trun leży w górnej dolinie Renu Przedniego (Surselva), przy drodze głównej łączącej Chur z Disentis/Mustér i przełęczą Oberalp. Dojazd samochodem z Chur zajmuje około godziny, a Trun obsługuje też kolej Rhätische Bahn na trasie Chur – Disentis. Ruinę znajdziesz przy lokalnej drodze do Schlans, niedaleko centrum miejscowości. Wejście na teren nie wymaga biletu.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy?

Trun jest znane w historii Szwajcarii jako miejsce związane z Szarym Związkiem (Grauer Bund), zawiązanym w 1424 roku, a w centrum stoją zabytkowe domy i kościoły. W pobliżu leżą kolejne ruiny zamków regionu, w tym związany z granicą dawnych włości Jörgenberg koło Waltensburga. Dolinę Surselva dobrze zwiedza się pieszo i rowerem wzdłuż Renu.

Najczęstsze pytania

Czy do ruiny Friberg trzeba kupować bilet? Nie. To ruina na otwartym terenie przy drodze, bez opłat i bez godzin otwarcia.

Czy można wejść do środka? Zachowały się tylko niskie mury i ślady fundamentów wieży, więc zwiedzanie sprowadza się do obejrzenia ruiny z zewnątrz i obejścia jej obrysu.

Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy 15–30 minut. Warto połączyć ją ze spacerem po Trun lub wycieczką po dolinie.

Skąd pochodzi nazwa Friberg? Kojarzy się ją z rodem szlacheckim Fribergów, lecz powiązanie nie jest potwierdzone. W źródłach pojawiają się też formy Fridelberg i Frickberg.