Bridge of Dee

Bridge of Dee (po szkocku Brig o Dee) to kamienny most drogowy nad rzeką Dee w Aberdeen, w północno-wschodniej Szkocji. Pochodzi z 1527 roku i przez wieki był najważniejszą przeprawą na południowym skraju miasta. Nazwą określa się dziś także okolicę wokół mostu.

Dlaczego warto zobaczyć Bridge of Dee?

To jedna z najstarszych zachowanych budowli komunikacyjnych w Aberdeen. Most przypomina czasy, gdy rzeka Dee wyznaczała południową granicę miasta, a podróżni jadący z południa musieli przeprawić się właśnie tędy. Dla miłośników historii i architektury to ciekawy przystanek: widać tu zarówno średniowieczną myśl inżynierską, jak i ślady późniejszych przebudów.

Kto zbudował most?

Pieniądze na budowę pochodziły z zapisu biskupa Williama Elphinstone’a, założyciela uniwersytetu w Aberdeen, który zmarł w 1514 roku. Dzieło podjął następnie biskup Gavin Dunbar, a prace zakończono około 1527 roku. Źródła podają nieco różne daty ukończenia, ale rok 1527 jest przyjmowany najczęściej.

Jak wygląda most?

Konstrukcję tworzy siedem łuków o niemal półkolistym kształcie, wzmocnionych żebrami. Do budowy użyto granitu oraz piaskowca z Elgin. Zachowały się elementy z XVI wieku: oryginalne filary, herby oraz wnęki, w których piesi mogli przepuszczać wozy. W latach 40. XIX wieku most poszerzono pod kierunkiem miejskiego architekta Johna Smitha, żeby dostosować go do rosnącego ruchu. Obiekt ma status zabytku kategorii A.

Bitwa o Brig o Dee w 1639 roku

Most zapisał się także w historii wojskowej. W dniach 18–19 czerwca 1639 roku doszło tu do starcia podczas pierwszej wojny biskupiej. Królewscy żołnierze wicehrabiego Aboyne bronili przeprawy przed Covenanterami pod dowództwem Montrose’a. Covenanterzy użyli fortelu: wysłali kawalerię w górę rzeki, co odciągnęło część obrońców, a następnie zajęli most, gdy muszkieterowie broniący przeprawy się wycofali. Aboyne odstąpił wówczas od Aberdeen. Straty były niewielkie, po obu stronach rzędu kilkunastu ludzi, a bitwa rozegrała się już po podpisaniu rozejmu.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Bridge of Dee?

Przy południowym wjeździe do Aberdeen, nad rzeką Dee, w okolicy nazywanej tak samo jak most.

Z którego roku jest most?

Z 1527 roku. Budowę sfinansował zapis biskupa Elphinstone’a, a ukończył ją biskup Dunbar.

Z czego jest zbudowany?

Z granitu i piaskowca z Elgin. Ma siedem łuków i XVI-wieczne filary.

Czy to ważny zabytek?

Tak, most jest obiektem kategorii A, najwyższej rangi w szkockim systemie ochrony zabytków.

Czy wydarzyło się tu coś historycznego?

Tak, w 1639 roku rozegrała się tu bitwa między zwolennikami króla a Covenanterami, jedyne poważniejsze starcie pierwszej wojny biskupiej.

Czy można przejść przez most?

Most nadal służy ruchowi, więc trzeba zachować ostrożność. Zachowane wnęki dla pieszych pokazują, jak dawniej radzono sobie z wąską jezdnią.