Boršov u Litětin

Boršov u Litětin to niewielki rezerwat przyrody (pomnik przyrody) leżący na południe od wsi Litětiny, w granicach gminy Dolní Roveň w powiecie Pardubice, we wschodnich Czechach. Obszar znajduje się na terenie tzw. Polabí – żyznej niziny wzdłuż Łaby, gdzie dawniej rozciągały się rozległe, podmokłe łąki. Dziś takie tereny są rzadkością, a Boršov u Litětin należy do niewielu miejsc, w których ten typ krajobrazu przetrwał niemal w oryginalnej formie. Obiektem chroni się właśnie fragment takich wilgotnych łąk – relikt krajobrazu, który niegdyś pokrywał znaczną część nizinnej części regionu, zanim ustąpił miejsca polom uprawnym i melioracjom.

Dlaczego te łąki są tak cenne?

Wilgotne, bagniste łąki Boršova stanowią siedlisko dla roślin, które w okolicy niemal całkowicie zanikły wskutek osuszania gruntów i intensyfikacji rolnictwa. Rośnie tu goryczka wąskolistna (Gentiana pneumonanthe) – gatunek wymagający stale wilgotnej, nieużyźnionej gleby, bardzo wrażliwy na jakąkolwiek zmianę stosunków wodnych. Obok niej spotkać można goździk pyszny (Dianthus superbus), roślinę o charakterystycznych, mocno postrzępionych płatkach, również związaną z tradycyjnie użytkowanymi łąkami. Obecność obu gatunków na tak małym obszarze świadczy o tym, jak dobrze zachował się tu pierwotny charakter siedliska.

Jaki owad wyróżnia to miejsce?

Największą osobliwością przyrodniczą Boršova jest modraszek alkon (Maculinea alcon, znany też jako Phengaris alcon) – motyl dzienny o wyjątkowo skomplikowanym cyklu życiowym. Jego gąsienice żerują niemal wyłącznie na goryczce wąskolistnej, a po pewnym czasie rozwoju są przenoszone przez mrówki z rodzaju Myrmica do mrowiska, gdzie kontynuują rozwój, korzystając z zasobów kolonii. Taki cykl wymaga jednoczesnej obecności odpowiedniej rośliny żywicielskiej i właściwego gatunku mrówek – warunek, który spełnia niewiele miejsc. Boršov u Litětin uznawany jest za jedyne znane obecnie stanowisko tego motyla we wschodnich Czechach, co samo w sobie czyni ten niewielki rezerwat obiektem o dużym znaczeniu dla ochrony przyrody regionu.

Jak wygląda ochrona tego terenu?

Obszarem opiekuje się Agentura ochrany přírody a krajiny ČR (AOPK), oddział w Pardubicach. Ponieważ łąki bez regularnego użytkowania szybko zarastają krzewami i drzewami, część terenu dostępna dla maszyn rolniczych jest systematycznie koszona – to naśladuje tradycyjny, dawny sposób gospodarowania, dzięki któremu w ogóle powstały i przetrwały tak cenne siedliska. Pozostała część obszaru jest zbyt podmokła, by prowadzić tam koszenie sprzętem mechanicznym, dlatego utrzymuje się ją poprzez ręczne usuwanie samosiewów drzew i krzewów, zanim zdążą przekształcić otwartą łąkę w zarośla.

Dla kogo jest to miejsce?

Boršov u Litětin to cel przede wszystkim dla miłośników przyrody, botaników i entomologów – nie ma tu infrastruktury turystycznej typowej dla większych atrakcji, a wartość obszaru leży w jego skromnym, ale unikatowym ekosystemie. To dobre miejsce na spokojny spacer po okolicy Litětin i Dolní Rovně dla osób zainteresowanych florą i fauną nizinnych łąk Polabí, zwłaszcza w okresie kwitnienia goryczki, czyli późnym latem.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie chroni się w Boršovie u Litětin? Fragment podmokłych, nieużyźnionych łąk będących pozostałością pierwotnego krajobrazu Polabí, wraz z rosnącymi tam rzadkimi roślinami i związanym z nimi motylem.

Jaki gatunek motyla występuje w tym rezerwacie? Modraszek alkon (Maculinea alcon), którego gąsienice rozwijają się na goryczce wąskolistnej, a następnie w mrowiskach mrówek z rodzaju Myrmica.

Kto zarządza tym terenem? Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, oddział regionalny w Pardubicach.

Gdzie dokładnie leży ten obszar? Na południe od wsi Litětiny, w gminie Dolní Roveň, w powiecie Pardubice, we wschodnich Czechach.