Borky – przyrodniczy skrawek Wysoczyzny Křemešnickiej

Borky to niewielki, ale wyjątkowo cenny przyrodniczo obszar chroniony położony w powiecie Pelhřimov, w kraju Vysočina, w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Bělá, niedaleko Počátek. Rezerwat leży na wysokości od 674 do 678 metrów nad poziomem morza, w krajobrazie Wysoczyzny Křemešnickiej – pasma wzniesień znanego z licznych torfowisk, źródlisk i podmokłych łąk.

Co chroni ten rezerwat?

Obszar obejmuje 9,16 hektara i został ustanowiony pomnikiem przyrody 30 września 2010 roku decyzją Urzędu Krajskiego Vysočina. Formalnie zakwalifikowano go do IV kategorii IUCN, czyli obszarów zarządzanych ze względu na siedliska i gatunki, które w nich żyją. Administratorem terenu jest samorząd krajski Vysočina.

Przedmiotem ochrony są zachowane w dobrym stanie naturalne zespoły przyrodnicze związane z wodą – tereny źródliskowe, torfowiska przejściowe, łąki okresowo zalewane oraz zakrzewienia wilgotne z udziałem wierzb. To właśnie ta mozaika mokradeł, przechodzących jedno w drugie bez wyraźnych granic, sprawia, że Borky mają wysoką wartość przyrodniczą – tego typu siedliska należą do coraz rzadszych w środkowej Europie, ponieważ wiele podobnych obszarów zostało w przeszłości zmeliorowanych lub przekształconych na potrzeby gospodarki rolnej.

Krajobraz źródlisk i torfowisk

Charakter terenu wynika z jego położenia hydrologicznego – Borky znajdują się w zasięgu zlewni rzeki Nežárki, co tłumaczy obfitość wody gruntowej wypływającej na powierzchnię w postaci licznych źródeł. Woda ta zasila torfowiska przejściowe, czyli siedliska pośrednie między torfowiskami niskimi (zasilanymi wodami gruntowymi bogatymi w minerały) a torfowiskami wysokimi (zasilanymi głównie opadami). Efektem jest specyficzna roślinność, zdolna znosić stałe uwilgotnienie i niski poziom składników odżywczych.

Łąki w obrębie rezerwatu są okresowo zalewane, co dodatkowo różnicuje warunki siedliskowe w ciągu roku – od podtopionych fragmentów wiosną do przesuszających się nieco partii latem. Na obrzeżach mokradeł rozwijają się zakrzewienia wierzbowe, typowe dla stref przejściowych między terenami podmokłymi a suchszym lądem.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe

Ochrona Borków ma na celu zabezpieczenie występujących tu gatunków specjalnie chronionych, związanych właśnie z tym rzadkim zestawem siedlisk mokradłowych. Torfowiska przejściowe i tereny źródliskowe są środowiskiem wymagającym – reagują szybko na wszelkie zmiany poziomu wód gruntowych czy sposobu gospodarowania okolicznymi gruntami, dlatego formalna ochrona i stały nadzór administracyjny mają dla przetrwania tych siedlisk kluczowe znaczenie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajdują się Borky? Rezerwat leży w powiecie Pelhřimov, w kraju Vysočina, przy wsi Bělá, w rejonie miasta Počátky, na wysokości 674–678 m n.p.m.

Jak duży jest ten obszar? Powierzchnia chronionego terenu wynosi 9,16 hektara.

Od kiedy obszar jest chroniony? Status pomnika przyrody Borky otrzymały 30 września 2010 roku na podstawie decyzji Urzędu Krajskiego Vysočina.

Co konkretnie chroni ten pomnik przyrody? Naturalne zespoły źródlisk, torfowisk przejściowych, okresowo zalewanych łąk i wilgotnych zakrzewień wierzbowych, wraz z występującymi w nich gatunkami specjalnie chronionymi.

Kto zarządza tym terenem? Administratorem jest samorząd krajski Vysočina.

Jaka jest kategoria ochrony według IUCN? Borky zaklasyfikowano do IV kategorii IUCN – obszarów zarządzania siedliskami i gatunkami.