Borečský vrch

Borečský vrch to niewielkie, ale niezwykłe wzgórze wulkaniczne w północnych Czechach, w pobliżu wsi Bílinka, znane przede wszystkim z fenomenu ciepłych wywiewów gazowych zwanych mofetami. To właśnie one sprawiają, że stok wzgórza pozostaje ciepły niemal przez cały rok, a rosnące na nim rośliny ciepłolubne zieleniją się nawet wtedy, gdy okoliczne lasy są już pokryte śniegiem.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Obszar został objęty ochroną już w 1951 roku, a w 1992 roku otrzymał status narodowego pomnika przyrody. Od 2005 roku Borečský vrch figuruje również jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Powodem tak wysokiej rangi ochrony jest unikatowy mikroklimat wzgórza — z pęknięć w skałach wydobywa się dwutlenek węgla i ciepło pochodzenia wulkanicznego, co tworzy warunki zupełnie nietypowe dla tej szerokości geograficznej.

Co sprawia, że mikroklimat jest wyjątkowy?

Wywiewy gazowe (mofety) ogrzewają glebę i powietrze przy powierzchni skał, dzięki czemu na Borečskim vrchu utrzymują się gatunki roślin ciepłolubnych i śródziemnomorskich, które w normalnych warunkach nie miałyby szans przetrwać w środkowoeuropejskim klimacie. Zimą, gdy okolica pokrywa się śniegiem i szronem, fragmenty zboczy wzgórza pozostają wolne od śniegu lub wręcz parują — to jeden z powodów, dla których miejsce to od dawna przyciąga uwagę przyrodników i turystów.

Jak wygląda samo wzgórze?

Borečský vrch to stożek o wysokości sięgającej około 449 metrów n.p.m., zbudowany ze skał pochodzenia wulkanicznego. Jego stoki porastają lasy liściaste, a partie skaliste i piarżyste tworzą mozaikę siedlisk — od ciepłolubnych muraw po zbiorowiska naskalne. Ta różnorodność siedlisk w połączeniu z niezwykłym mikroklimatem sprawia, że obszar ma dużą wartość dla ochrony rzadkich gatunków roślin i bezkręgowców.

Jak można zwiedzić Borečský vrch?

Punktem wyjścia do zwiedzania jest zwykle wieś leżąca u północno-wschodniego podnóża wzgórza, skąd prowadzi ścieżka edukacyjna w formie pętli. Trasa pozwala poznać zarówno geologię i historię ochrony tego terenu, jak i zjawisko mofet, bez konieczności wchodzenia w najbardziej wrażliwe, ściśle chronione partie rezerwatu. Ze względu na status narodowego pomnika przyrody ruch turystyczny jest tu ograniczony do wyznaczonych szlaków — to pozwala pogodzić udostępnienie miejsca zwiedzającym z ochroną unikatowych zbiorowisk roślinnych.

Najczęstsze pytania

Czym są mofety na Borečskim vrchu? To naturalne wywiewy dwutlenku węgla i ciepła z wnętrza ziemi, wydobywające się szczelinami w skałach wulkanicznych. Ogrzewają one lokalnie glebę i powietrze, tworząc mikroklimat sprzyjający roślinom ciepłolubnym.

Od kiedy obszar jest chroniony? Ochrona sięga 1951 roku, w 1992 roku wzgórze uzyskało status narodowego pomnika przyrody, a od 2005 roku jest częścią europejskiej sieci Natura 2000.

Czy można wejść na szczyt? Zwiedzanie odbywa się wyłącznie po wyznaczonej ścieżce edukacyjnej prowadzącej pętlą wokół wzgórza — wejście w ściśle chronione partie rezerwatu jest zabronione.

Co warto zobaczyć poza samym zjawiskiem mofet? Warto zwrócić uwagę na mozaikę siedlisk — od piarżysk i skałek po ciepłolubne murawy — oraz na widoki na okoliczny krajobraz północnych Czech rozciągające się ze stoków wzgórza.