Bitwa pod Poljaną

Bitwa pod Poljaną to jedno z ostatnich starć zbrojnych II wojny światowej w Europie. Stoczono ją w dniach 14–15 maja 1945 roku w okolicy wsi Poljana w gminie Prevalje, w północnej Słowenii, w dolinie rzeki Meža, niedaleko granicy z Austrią. Miejsce nie jest klasyczną atrakcją z biletem i kasą, lecz punktem pamięci dla osób zainteresowanych historią XX wieku.

Co wydarzyło się pod Poljaną?

Niemcy skapitulowały bezwarunkowo 8 maja 1945 roku, ale na Bałkanach walki trwały dalej. Na zachód, w stronę kontrolowanej przez Brytyjczyków Austrii, wycofywała się wielotysięczna kolumna wojsk Osi, licząca ponad 30 tysięcy ludzi. Tworzyły ją jednostki niemieckiego Wehrmachtu, siły zbrojne Niepodległego Państwa Chorwackiego, Czarnogórska Armia Narodowa i Słoweńska Domobrana. Do kolumny dołączyli też bojownicy innych formacji kolaboracyjnych oraz cywile uciekający przed komunistyczną władzą.

Drogę zagrodziły jej oddziały Jugosłowiańskiej Armii Ludowej, czyli partyzanci Tity. Starcie pod Poljaną zamknęło serię wcześniejszych potyczek i zakończyło się kapitulacją kolumny 15 maja 1945 roku.

Dlaczego to miejsce jest ważne?

Poljana bywa nazywana scenerią ostatnich walk drugiej wojny światowej na europejskiej ziemi. Pamięć o tych wydarzeniach pozostaje we Słowenii żywa i bywa sporna. Po kapitulacji wielu jeńców i uchodźców zginęło, a ich szczątki spoczywają w masowych grobach w regionie. Jeden z nich znajduje się na południowy zachód od wsi, między drogą a rzeką Meža. Historię bitwy opisuje książka Rista Stojanoviča „Poljana – prizorišče zadnjih bojev druge svetovne vojne v Evropi”, wydana w 2010 roku i wznawiana, między innymi w 2015 roku. Rocznice bitwy były obchodzone w Prevaljach, w tym 65. rocznica w 2010 roku.

Jak zwiedzać okolicę?

Nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej. To spokojne wiejskie tereny doliny Meży, dobre na krótki przystanek w drodze między Słowenią a południową Austrią. Warto przeczytać o wydarzeniach przed wizytą, bo sam krajobraz nie opowiada historii bez kontekstu. Miejsce wymaga zachowania powagi, ponieważ jest związane ze śmiercią wielu ludzi.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Poljana? W gminie Prevalje, w słoweńskiej części Koroszki, w pobliżu granicy z Austrią. Współrzędne: 46,544 N, 14,874 E.

Kiedy odbyła się bitwa? W dniach 14–15 maja 1945 roku, tydzień po kapitulacji Niemiec.

Kto walczył? Po jednej stronie Jugosłowiańska Armia Ludowa, po drugiej kolumna wojsk Osi z niemieckimi, chorwackimi, czarnogórskimi i słoweńskimi formacjami oraz cywilami.

Dokąd zmierzała kolumna? Do Austrii, zajętej wówczas przez Brytyjczyków, gdzie jej uczestnicy liczyli na ocalenie.

Czy to dobre miejsce dla miłośników historii? Tak. To jeden z symbolicznych punktów końca wojny w Europie, wart uwagi przy podróży po Koroszce i okolicach Prevalje.