Birth house of Ivan Olbracht

Rodny dom Ivana Olbrachta stoi w samym centrum Semil, tuż przy Riegrovym náměstí, naprzeciwko budynku poczty. To jeden z najstarszych domów w mieście — parterowa kamienica, w której w 1882 roku przyszedł na świat Kamil Zeman, znany dziś czytelnikom pod pseudonimem literackim Ivan Olbracht. Jego ojciec, Antonín Zeman, też był pisarzem — publikował pod pseudonimem Antal Stašek. Od 1960 roku w budynku działa muzeum, dziś funkcjonujące jako Muzeum i Galeria Pojizerská (Muzeum a Pojizerská galerie Semily).

Jak dotrzeć na miejsce?

Semily leżą w północnych Czechach, w regionie Český ráj (Czeski Raj), niedaleko Turnova i Jilemnicy. Do miasta najwygodniej dojechać samochodem — Semily leżą przy trasie łączącej Liberec z Jilemnicí i Vrchlabí, skąd blisko już do Karkonoszy. Jest też połączenie kolejowe z Liberca i Turnova oraz regularne autobusy regionalne. Sam budynek muzeum znajduje się w ścisłym centrum, w odległości kilku minut spacerem od dworca — trudno go pominąć, bo stoi przy głównym skrzyżowaniu miasta.

Co zobaczysz w środku?

Ekspozycja rozłożona jest na dwóch poziomach. Piętro i poddasze zajmuje stała wystawa poświęcona historii regionu górnego Pojizeří — etnografii, rzemiosłu, życiu społecznemu i sztuce tego zakątka Czech. Znajdziemy tu przedmioty codziennego użytku dawnych mieszkańców, elementy tradycyjnych strojów i wyposażenia domów, a także materiały przybliżające sylwetki obu pisarzy związanych z tym miejscem — ojca i syna, Antala Staška i Ivana Olbrachta. Parter budynku pełni funkcję bardziej dynamiczną: mieszczą się tam wystawy czasowe, które zmieniają się w ciągu roku, oraz przestrzeń wykorzystywana przy okazji wydarzeń kulturalnych organizowanych przez muzeum.

Dlaczego warto zajrzeć akurat tutaj?

Semily same w sobie nie są dużym turystycznym magnesem w porównaniu z pobliskim Turnovem czy Karkonoszami, ale rodny dom Olbrachta to punkt, który wart jest krótkiego przystanku dla każdego zainteresowanego czeską literaturą XX wieku. Ivan Olbracht to jeden z ważniejszych czeskich prozaików — autor m.in. „Nikoli i Nikola” czy powieści osadzonych na Podkarpackiej Rusi. Zobaczenie miejsca, w którym się urodził, i skonfrontowanie tej biografii z kontekstem regionalnym, jaki pokazuje wystawa etnograficzna, daje pełniejszy obraz tego, skąd brały się jego tematy i wrażliwość.

Kiedy przyjechać?

Muzeum, jak większość regionalnych placówek tego typu w Czechach, działa w sezonie turystycznym pełną parą, a poza sezonem bywa dostępne w ograniczonych godzinach lub tylko na wcześniejsze zgłoszenie grupy — przed wizytą warto sprawdzić aktualny harmonogram otwarcia. Najlepszym momentem na zwiedzanie jest wiosna i lato, kiedy można połączyć wizytę w muzeum ze spacerem po Semilach i wypadem w pobliskie Góry Izerskie lub Karkonosze.

Najczęstsze pytania

Czy rodny dom Ivana Olbrachta to to samo co Muzeum i Galeria Pojizerská? Tak, to ten sam budynek — dawny dom rodzinny pisarza od 1960 roku pełni funkcję siedziby muzeum regionalnego.

Kim był Ivan Olbracht? To pseudonim literacki Kamila Zemana, jednego z czołowych czeskich prozaików XX wieku, syna również piszącego ojca, Antonína Zemana (Antala Staška).

Co można zobaczyć na wystawie stałej? Ekspozycję poświęconą historii, etnografii i sztuce regionu górnego Pojizeří, mieszczącą się na piętrze i poddaszu budynku.

Czy w budynku odbywają się też wystawy czasowe? Tak, parter jest przeznaczony na zmieniające się wystawy okresowe oraz wydarzenia kulturalne organizowane przez muzeum.