Baume Loubière

Baume Loubière to jaskinia w północno-wschodniej części Marsylii, w 13. dzielnicy miasta, około 2 km na północny zachód od Château-Gombert, na wysokości niespełna 270 m n.p.m. To jedno z najważniejszych stanowisk prehistorycznych w okolicach Marsylii, choć od 1989 roku jaskinia pozostaje zamknięta dla zwiedzających.

Skąd pochodzi nazwa Baume Loubière?

Słowo „baume" w prowansalskim dialekcie oznacza po prostu grotę lub jaskinię – ten sam rdzeń spotykamy choćby w nazwie znanego masywu Sainte-Baume. Człon „Loubière" wywodzi się z oksytańskiego „loubiero", które z kolei pochodzi od „lop" – wilk. Nazwa jaskini oznacza więc dosłownie „wilczą norę" i najprawdopodobniej odnosi się do kości wilków, jakie znaleziono w jej wnętrzu podczas pierwszych eksploracji.

Jak odkryto jaskinię i dlaczego jest ważna dla archeologów?

Grotę odkrył w 1829 roku amator speleologii J. Simonet. Dopiero blisko sześćdziesiąt lat później, w 1886 roku, przeprowadzono tam pierwsze badania naukowe. Ich wyniki pokazały, że Baume Loubière była zamieszkana lub użytkowana przez ludność neolityczną w okresie od około 9000 do 3300 lat p.n.e., co czyni ją najbogatszym stanowiskiem prehistorycznym w całym regionie Marsylii.

Podczas prac wykopaliskowych natrafiono na liczne narzędzia krzemienne i kościane – noże oraz skrobacze – a także na naczynia ceramiczne: miski, talerze i niewielkie dzbanki zdobione nacięciami i punktowaniem. Znaleziono również toporek z serpentynitu oraz przewiercone muszle, które służyły najpewniej do wyrobu naszyjników. W 1936 roku w jaskini odsłonięto ludzki szkielet. Naukowcy przypuszczają, że jaskinia pełniła funkcję schronienia, magazynu żywności, a być może także miejsca wyrobu ceramiki.

Jak wyglądało wnętrze jaskini?

Wejście do Baume Loubière jest bardzo ciasne – ma zaledwie około 1,65 m wysokości i 1 m szerokości. Za nim rozciąga się prawdziwy labirynt wąskich korytarzy, w wielu miejscach na tyle niskich, że dawniej trzeba było przez nie przechodzić czołgając się. Ten skomplikowany układ galerii sprawiał, że eksploracja jaskini zawsze wymagała dużej ostrożności i doświadczenia.

Co działo się z jaskinią w XX wieku?

W 1930 roku spółka Société Foncière Phocéenne postanowiła zagospodarować jaskinię komercyjnie, co niestety wiązało się z naruszeniem części warstw archeologicznych podczas prac adaptacyjnych. Przez kolejne dziesięciolecia Baume Loubière funkcjonowała jako atrakcja turystyczna – działała tam restauracja, basen, organizowano przyjęcia weselne i spotkania biznesowe. Jaskinia posłużyła też jako plan filmowy, między innymi w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku.

Czy Baume Loubière można dziś zwiedzać?

Nie – miasto Marsylia zamknęło jaskinię dla ruchu turystycznego w marcu 1989 roku. Od tego czasu obiekt stał się między innymi ważnym schronieniem dla kolonii nietoperzy, co dodatkowo utrudnia jego udostępnienie zwiedzającym. W ostatnich latach pojawiały się koncepcje częściowego udostępnienia miejsca z zachowaniem siedliska chiropterów, jednak na dziś Baume Loubière pozostaje niedostępna dla ruchu turystycznego, a samą okolicę można zwiedzać jedynie z zewnątrz, w ramach spacerów po wzgórzach nad Château-Gombert.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Baume Loubière? W 13. dzielnicy Marsylii, kilka kilometrów na północny zachód od centrum Château-Gombert, na wzniesieniu sięgającym niespełna 270 m n.p.m.

Czy jaskinię można zwiedzić? Nie, od 1989 roku jest zamknięta dla publiczności; wcześniej działała tu komercyjna atrakcja turystyczna z restauracją i basenem.

Skąd wzięła się nazwa jaskini? Z oksytańskiego określenia „wilcza nora" – prawdopodobnie w związku z kośćmi wilków znalezionymi podczas pierwszych eksploracji w XIX wieku.

Dlaczego jaskinia jest ważna historycznie? Bo to jedno z najbogatszych stanowisk archeologicznych w okolicach Marsylii, z licznymi śladami osadnictwa neolitycznego sprzed tysięcy lat.