Baños árabes de la Pescadería

Baños árabes de la Pescadería to zabytkowa łaźnia arabska ukryta w samym sercu starej Kordoby, rozproszona dziś między wnętrzami kilku prywatnych kamienic przy ulicach Cardenal González i de la Cara, kilka kroków od meczetu-katedry.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa nawiązuje do nieistniejącej już Puerta de la Pescadería — Bramy Rybnej, przez którą do miasta wjeżdżały ryby z rzeki Guadalquivir. W dokumentach z połowy XV wieku obiekt figuruje jako „las casas de baño que dicen de la Pescadería", czyli domy kąpielowe zwane pescaderskimi. To właśnie ta wzmianka pozwoliła historykom powiązać zachowane pomieszczenia z konkretnym adresem w topografii średniowiecznej Kordoby.

Jaka jest historia tego miejsca?

Łaźnię wzniesiono w okresie panowania kalifa Abd ar-Rahmana III, czyli w X wieku, u szczytu potęgi kalifatu kordobańskiego. Po rekonkiście obiekt nie zniknął z miejskiego krajobrazu — poddano go przebudowie w późnym średniowieczu, w XIV i XV wieku, dodając pomieszczenia w stylu mudejarskim. Świadczy to o tym, że dawna łaźnia islamska funkcjonowała jeszcze długo po przejęciu miasta przez Kastylię, choć zapewne w innej formie i z innym przeznaczeniem. Na kilka wieków ślad po niej zaginął pod warstwami późniejszej zabudowy. Odkrył ją na nowo w 1944 roku badacz Enrique Romero de Torres, prowadzący prace w ramach ochrony narodowego dziedzictwa artystycznego. Dekadę później, w 1954 roku, łaźnie otrzymały status monumentu historyczno-artystycznego (odpowiednika dzisiejszego Bien de Interés Cultural).

Co zobaczysz w środku?

Zachowany układ obejmuje sklepione sale wzniesione z cegły i kamienia ciosanego, spięte arkadami o łukach podkowiastych, ozdobionymi charakterystycznymi obramowaniami zwanymi alfices. W jednej z sal znajduje się kapitel z okresu kalifatu z wyrytą inskrypcją — podpisem rzemieślnika imieniem Fotuth, określonego jako „cincelador", czyli rytownik. To rzadki przypadek, gdy średniowieczny kamieniarz zostawił swój podpis na elemencie architektonicznym. Sufity niektórych pomieszczeń przebijają typowe dla hammamów świetliki w kształcie ośmioramiennych gwiazd, które niegdyś wpuszczały światło do wnętrza spowitego parą. Kompleks obejmuje też duży zbiornik na wodę (aljibe) oraz zachowane w murach kamienne czopy po dawnych drzwiach. Na zewnątrz, w pobliżu dawnego wejścia, stoi niewielka rzeźba nawiązująca do poezji Ibn Suhayda, kordobańskiego poety żyjącego w latach 992–1035.

Jak dotrzeć i czy można zwiedzić wnętrze?

Baños de la Pescadería leżą w obrębie historycznego centrum Kordoby, w odległości spaceru od meczetu-katedry i dzielnicy Judería, więc najwygodniej dotrzeć tu pieszo, zwiedzając stare miasto. Trzeba jednak wiedzieć, że wnętrza nie są na co dzień udostępnione zwiedzającym — pomieszczenia znajdują się w obrębie prywatnych posesji, a wejścia pozostają zamknięte metalowym zadaszeniem i zabezpieczone. Turysta może więc podziwiać kontekst historyczny miejsca — kamienicę, ulicę i zewnętrzną rzeźbę — natomiast samo wnętrze łaźni pozostaje świadectwem archeologicznym czekającym na pełne udostępnienie.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na spacer po tej części Kordoby jest wiosna (marzec–maj) i wczesna jesień (październik), gdy temperatury są łagodniejsze niż w lecie, a stare miasto mniej zatłoczone niż podczas majowego Festiwalu Patiów. Warto połączyć wizytę w tej okolicy ze zwiedzaniem meczetu-katedry i uliczek Judería, które sąsiadują bezpośrednio z dawną łaźnią.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka Baños árabes de la Pescadería? Nie na co dzień. Pomieszczenia znajdują się wewnątrz prywatnych budynków i nie są regularnie otwarte dla zwiedzających.

Ile lat mają te łaźnie? Pochodzą z X wieku, z okresu panowania kalifa Abd ar-Rahmana III, a więc mają ponad tysiąc lat, choć były przebudowywane w XIV i XV wieku.

Skąd pochodzi nazwa „Pescadería"? Od nieistniejącej dziś Bramy Rybnej (Puerta de la Pescadería), przez którą do miasta trafiały ryby z Gwadalkiwiru.

Kiedy odkryto te łaźnie? W 1944 roku, dzięki badaniom Enrique Romero de Torresa; dziesięć lat później obiekt uznano za monument historyczno-artystyczny.