Balneario de Jabalcuz

Balneario de Jabalcuz to zabytkowe uzdrowisko termalne położone kilka kilometrów od centrum Jaén, u podnóża wzgórz otaczających miasto. To miejsce, w którym historia lecznictwa wodnego splata się z opuszczoną, ale wciąż malowniczą architekturą XIX-wiecznych łaźni i zielonymi ogrodami zaprojektowanymi przez jednego z najbardziej cenionych hiszpańskich architektów krajobrazu.

Jak dotrzeć do Balneario de Jabalcuz?

Uzdrowisko znajduje się około 6 kilometrów od centrum Jaén, w kierunku pasma górskiego, które otacza miasto od zachodu. Najwygodniej dojechać samochodem — droga prowadząca do Jabalcuz powstała jeszcze w XVIII wieku, gdy władze miejskie postanowiły połączyć miasto z uzdrowiskiem szerokim traktem biegnącym od mostu Puente de Santa Ana. Trasa jest dziś asfaltowa i nie sprawia trudności. Alternatywą jest dojście pieszo lub rowerem — teren wokół uzdrowiska wchodzi w skład tzw. Corredor Verde de Jabalcuz, czyli zielonego korytarza pieszo-rowerowego, popularnego wśród mieszkańców Jaén szukających kontaktu z naturą tuż za granicami miasta.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Kompleks składa się z dawnych budynków łaziebnych, placu z domami dla kuracjuszy oraz rozległych ogrodów. Historia miejsca sięga początku XVII wieku, choć pierwsze wzmianki o planach budowy łaźni w źródłach miejskich pojawiają się już pod koniec XVI wieku. Przez większość swojej historii — od 1600 do 1870 roku — teren pozostawał własnością miasta. W 1781 roku rozbudowano infrastrukturę: powstał oddzielny budynek dla kobiet, podczas gdy starsza, murowana część ze sklepieniem została przeznaczona dla mężczyzn. Na niewielkim placu obok stanęła kaplica poświęcona świętym Kosmie i Damianowi, patronom uzdrowienia.

Wody Jabalcuz mają skład siarczanowo-wapniowy z domieszką magnezu, są hipotoniczne i lekko ciepłe (mezotermalne). W 1846 roku oficjalnie uznano je za wody użyteczności publicznej, zalecane przy schorzeniach reumatycznych i ginekologicznych — to właśnie ta reputacja przyniosła uzdrowisku największą popularność na przełomie XIX i XX wieku.

Nie mniej ważne są ogrody — zaprojektowane w 1925 roku przez inżyniera Cecilia Rodrígueza, twórcę słynnej Rosaleda w madryckim parku Retiro. Układ zieleni, alejek i tarasów wciąż czytelny jest w terenie, mimo że sam kompleks od lat czeka na pełną rewitalizację.

Kiedy przyjechać?

Uzdrowisko funkcjonowało jako czynny obiekt lecznicy do 1972 roku, kiedy rozpoczął się okres jego stopniowego opuszczenia. Dziś nie działa jako spa w tradycyjnym sensie, więc odwiedziny mają charakter raczej spaceru historyczno-krajobrazowego niż pobytu leczniczego. Najlepszą porą jest wiosna i jesień, gdy temperatury w Andaluzji są łagodniejsze, a spacer po ogrodach i okolicznych szlakach Corredor Verde jest najprzyjemniejszy. Latem upały w Jaén bywają bardzo dotkliwe, co utrudnia dłuższe zwiedzanie pieszo.

Od 2008 roku kompleksem zarządza administracja regionalna, która rozpoczęła starania o ochronę obiektu, a rok później uzdrowisko wraz z ogrodami zostało wpisane na listę miejsc o znaczeniu kulturowym.

Najczęstsze pytania

Czy Balneario de Jabalcuz nadal działa jako uzdrowisko? Nie, działalność lecznicza zakończyła się w 1972 roku. Obecnie obiekt jest zabytkiem historycznym, częściowo opuszczonym, choć chronionym prawnie od 2009 roku.

Ile kilometrów dzieli Jaén od Jabalcuz? Około 6 kilometrów, drogą wybudowaną jeszcze w XVIII wieku, obecnie w pełni zmotoryzowaną i dostępną także dla pieszych oraz rowerzystów.

Kto zaprojektował ogrody uzdrowiska? Ogrody zaprojektował w 1925 roku Cecilio Rodríguez, ten sam architekt krajobrazu, który stworzył słynną Rosaledę w parku Retiro w Madrycie.

Na jakie dolegliwości polecano wody z Jabalcuz? Wody siarczanowo-wapniowe uznane w 1846 roku za użyteczności publicznej stosowano przede wszystkim przy schorzeniach reumatycznych i ginekologicznych.