Astronomical Observatory of Lisbon

Obserwatorium Astronomiczne w Lizbonie (Observatório Astronómico de Lisboa) to XIX-wieczny kompleks naukowy na wzgórzu Tapada da Ajuda, w dzielnicy Alcântara, w zachodniej części miasta. Dawniej był to państwowy ośrodek astronomii pozycyjnej, dziś obiekt ma status muzeum i zabytku nauki, a opiekuje się nim Narodowe Muzeum Historii Naturalnej i Nauki (MUHNAC) działające przy Uniwersytecie Lizbońskim.

Jak powstało obserwatorium w Lizbonie?

Pomysł wiąże się z królem Piotrem V, który w 1857 roku przeznaczył środki na budowę nowej placówki i powołał komisję pod kierunkiem geografa Filipe Folque'a, dawnego nauczyciela matematyki monarchy. Prace na Tapada da Ajuda ruszyły 11 marca 1861 roku, już za panowania Ludwika I. Obserwacje zaczęto w 1867 roku, a całość budowy zamknięto w 1878 roku.

Projekt przygotował francuski architekt Jean Colson. Wzorował się na rysunkach słynnego rosyjskiego obserwatorium w Pułkowie, dlatego układ budynków ma charakter typowo naukowy: pawilony z instrumentami połączone w spójną całość.

Jakie instrumenty i badania są z nim związane?

Pierwszym dyrektorem był Frederico Augusto Oom. Zakupił on wyposażenie z Hamburga, od firmy Repsold: refraktor z 1863 roku, koło południkowe, koło pionowe oraz lunetę przejściową. Następcą został César Augusto de Campos Rodrigues, astronom ceniony także za granicą i konstruktor własnych przyrządów. W latach 1900–1901 uczestniczył w międzynarodowej kampanii pomiaru paralaksy Słońca, opartej na obserwacjach planetoidy Eros wykonywanych kołem południkowym. Celem było dokładniejsze wyznaczenie jednostki astronomicznej.

Obserwatorium było też krajową instytucją odpowiedzialną za ustalanie czasu urzędowego i publikowanie danych astronomicznych. Międzynarodowe uznanie zyskało dzięki pracom z zakresu astronomii pozycyjnej. Zbiory instrumentów, biblioteka i archiwum historyczne mają w Portugalii wyjątkową wartość.

Czy można zwiedzać Obserwatorium Astronomiczne w Lizbonie?

Tak, ale zwykle w formie zwiedzania z przewodnikiem. Muzeum udostępnia budynki, kolekcje, bibliotekę i archiwa historyczne po wcześniejszym umówieniu. Według informacji muzeum darmowe wizyty z przewodnikiem odbywały się w środy w godzinach 15:00–16:00. Przed wyjazdem sprawdź aktualne terminy na stronie MUHNAC, bo zasady mogą się zmieniać.

Gdzie leży i jak wpisać je w plan dnia?

Obiekt znajduje się w zielonej okolicy Tapada da Ajuda, z dala od najbardziej zatłoczonych ulic centrum. Współrzędne to około 38,7105 N, 9,1875 W. To dobry pomysł dla osób, które lubią historię nauki, dawne instrumenty i spokojniejsze zakątki miasta. Wizytę można połączyć ze spacerem po sąsiednich terenach Ajudy oraz z innymi atrakcjami zachodniej Lizbony.

Najczęstsze pytania

Kto zarządza obserwatorium dzisiaj? Obiekt jest częścią Narodowego Muzeum Historii Naturalnej i Nauki, związanego z Uniwersytetem Lizbońskim.

Kiedy rozpoczęło działalność? Pierwsze obserwacje prowadzono od 1867 roku, a budowę zakończono w 1878 roku.

Kto zaprojektował budynki? Francuski architekt Jean Colson, wzorując się na obserwatorium w Pułkowie.

Czy wejście wymaga rezerwacji? Zwiedzanie odbywa się głównie z przewodnikiem, więc najlepiej wcześniej potwierdzić termin w muzeum.

Dla kogo to miejsce? Dla miłośników astronomii, historii techniki i architektury XIX wieku, którzy szukają w Lizbonie czegoś poza standardowymi trasami.