Asseria

Asseria to pozostałości antycznego miasta w północnej Dalmacji, położone niedaleko współczesnego Benkovca, około 30 kilometrów na wschód od Zadaru. Stanowisko archeologiczne zajmuje grzbiet wzgórza wznoszącego się na 234 metry n.p.m., skąd roztacza się widok na żyzne pola Ravni kotari.

Jak powstało miasto i kim byli jego założyciele?

Osada została założona przez Liburńczyków, jedno z iliryjskich plemion zamieszkujących wybrzeże Adriatyku już w późnej epoce brązu. Asseria pełniła rolę ważnego ośrodka południowej Liburnii, będąc centrum plemienia Asseriatów na długo przed przybyciem Rzymian. Strategiczne położenie na wzgórzu zapewniało kontrolę nad okolicą i szlakami handlowymi prowadzącymi w głąb Dalmacji.

Czym wyróżniała się w czasach rzymskich?

W I wieku n.e. Rzymianie przekształcili Asserię w posterunek wojskowy, a następnie rozwinęli ją jako ośrodek handlowy. Miasto leżało przy kluczowej drodze łączącej kolonię Iader (dzisiejszy Zadar) ze stolicą prowincji Salona, prowadzącej także przez Burnum, Nedinum i Varvarię. Przypuszczalnie za panowania cesarza Klaudiusza Asseria otrzymała status municipium i została przypisana do tribus Claudia, jednej z rzymskich trybusów. Na szczyt swojej prosperity miasto wspiąło się w II wieku n.e., o czym świadczy łuk triumfalny wzniesiony w 113 roku za panowania Trajana.

Co można dziś zobaczyć na stanowisku?

Najlepiej zachowanym elementem są mury obronne, których fragmenty ciągną się na długości 2,5 kilometra i osiągają ponad 7 metrów wysokości. Niektóre megalityczne bloki kamienne użyte do budowy murów ważą nawet 5 ton. Wykopaliska odsłoniły również forum z I wieku n.e. oraz budowlę interpretowaną jako bazylika. Łuk triumfalny Trajana stanowi jeden z nielicznych tego typu obiektów zachowanych w Chorwacji.

Jak dotrzeć do Asserii?

Stanowisko leży we wsi Podgrađe, w gminie Benkovac, około 30 kilometrów na wschód od Zadaru. Z Zadaru dojazd samochodem zajmuje niespełna pół godziny - trasa prowadzi w głąb lądu, w stronę Benkovaca, a następnie do Podgrađe. To zdecydowanie najwygodniejszy sposób dotarcia, bo okolica ma charakter wiejski, a rozkłady lokalnego transportu publicznego bywają rzadkie. Dobrym pomysłem jest połączenie wizyty w Asserii z dłuższą wycieczką po zapleczu Zadaru, na przykład z odwiedzinami samego Benkovaca.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ruiny rozciągają się na odsłoniętym grzbiecie wzgórza, praktycznie pozbawionym cienia, dlatego najlepszą porą na zwiedzanie są wiosna i jesień, gdy temperatury w Dalmacji są łagodniejsze niż w pełni lata. Latem warto wybrać się na miejsce wcześnie rano, zabierając ze sobą wodę, nakrycie głowy i krem z filtrem, bo słońce w środku dnia bywa tu bardzo intensywne. Ze względu na nierówny, kamienisty teren przydają się solidne buty z dobrą przyczepnością, a najbliższe większe miasto z pełną infrastrukturą to oddalony o pół godziny Zadar.

Najczęstsze pytania

Kiedy prowadzono badania archeologiczne? Systematyczne wykopaliska rozpoczęły się w 1998 roku i są prowadzone przez Wydział Archeologii Uniwersytetu w Zadarze wraz z instytucjami partnerskimi. Prace te przyniosły liczne odkrycia dotyczące życia codziennego mieszkańców antycznego miasta.

Czy można zwiedzać ruiny? Tak, stanowisko w Podgrađu koło Benkovca jest dostępne dla zwiedzających. Najlepiej zachowane fragmenty murów obronnych i pozostałości forum rzymskiego stanowią główne punkty trasy.

Dlaczego miasto zostało opuszczone? Podobnie jak inne dalmatyńskie ośrodki, Asseria zaczęła tracić znaczenie w okresie późnego antyku. Przesunięcie szlaków handlowych, niestabilność polityczna i najazdy barbarzyńskie doprowadziły do stopniowego wyludnienia miasta.