Artziko jauregia

Artziko jauregia (hiszp. Palacio de Arce) to XVI-wieczna rezydencja szlachecka w dolinie Arce/Artzi w Nawarze, jeden z nielicznych zachowanych "palacios cabo de armería" tego regionu.

Gdzie leży pałac?

Budynek stoi na lewym brzegu rzeki Urrobi, między wsiami Zandueta i Nagore, na wysokości około 595 metrów, w pobliżu ogona zbiornika Itoiz. Sąsiaduje z kościołem Santa María de Arce, uznanym za dobro kultury (Bien de Interés Cultural) od 1983 roku. Historyczna nazwa doliny w języku baskijskim — Artzi — od kilku lat funkcjonuje jako współoficjalna forma obok kastylijskiej "Arce".

Co zobaczysz na miejscu?

Pałac powstał w połowie XVI wieku w stylu gotyckim i przez wieki pełnił funkcję rezydencji rodu władającego doliną. Dziś to częściowa ruina, ale zachowały się wyraźne średniowieczne elementy: na zachodnim skrzydle widać kilka okien dwudzielnych (bifora), a w dziedzińcu zobaczyć można dwa kamienne portale wejściowe oraz dalsze okna o łuku odcinkowym i dwudzielnym. Zabudowania układają się w kształt litery U. Kilka metrów dalej, przy kościele, zachowały się ruiny innego budynku, wspominanego w dokumentach z lat 70. XX wieku pod nazwą Donetxea.

Rząd Nawarry, poprzez Departament Spójności Terytorialnej, przeprowadził rewitalizację zespołu, zachowując historyczną strukturę murów. W odrestaurowanej części znalazły się bar-kafejka, sklep z lokalnymi produktami, sala projekcyjna, sale wielofunkcyjne na wydarzenia kulturalne oraz zewnętrzny taras na dziedzińcu — pałac stał się więc miejscem, które łączy zwiedzanie ruin z odpoczynkiem i degustacją regionalnych wyrobów.

Jak dotrzeć?

Dolina Arce/Artzi leży w północnej Nawarze, na trasie łączącej Pampelunę z Pirenejami, w okolicach zbiornika Itoiz i doliny Erro. Najlepszym punktem wyjścia jest samochód — okoliczne drogi lokalne prowadzą przez wsie Zandueta i Nagore prosto do pałacu, który widać już z drogi biegnącej wzdłuż rzeki Urrobi.

Kiedy przyjechać?

Wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na zwiedzanie — zbiornik Itoiz i otaczające wzgórza prezentują się wtedy najkorzystniej, a temperatury sprzyjają dłuższym spacerom po okolicy. Latem warto skorzystać z tarasu na dziedzińcu, zwłaszcza po południu, gdy mury pałacu dają cień.

Co warto połączyć z wizytą?

W pobliżu, przy samym pałacu, stoi kościół Santa María de Arce — zabytek chroniony od 1983 roku, który dobrze zwiedzić w ramach tej samej wycieczki. Warto też przejść się brzegiem zbiornika Itoiz, którego cofka sięga niemal do murów rezydencji, co daje ciekawą perspektywę na całość zespołu z wody.

Najczęstsze pytania

Czym różni się nazwa Artziko jauregia od Palacio de Arce? To ta sama budowla — pierwsza nazwa jest baskijska (jauregia znaczy "pałac"), druga kastylijska. Obie są w użyciu, bo dolina Arce ma dziś dwie współoficjalne nazwy: Arce i Artzi.

Czy pałac można zwiedzać w środku? Tak, po rewitalizacji część budynku jest dostępna dla odwiedzających — działają tam bar, sklep z lokalnymi produktami, sala projekcyjna i sale na wydarzenia kulturalne.

Ile ma lat budowla? Konstrukcja pochodzi z połowy XVI wieku i została wzniesiona w stylu gotyckim, choć dziś część zabudowań ma charakter ruiny.

Co jest w pobliżu pałacu? Bezpośrednio przy nim stoi kościół Santa María de Arce, a niedaleko rozciąga się zbiornik Itoiz — jeden z większych sztucznych jezior w Nawarze.