Arboretum Sofronka

Arboretum Sofronka to jedna z największych na świecie kolekcji sosen rosnących pod otwartym niebem, położona na obrzeżach Pilzna, w dzielnicy Bolevec. Na obszarze liczącym obecnie około 26 hektarów można spotkać potomków drzew sprowadzonych niemal ze wszystkich zakątków globu, od chłodnych lasów Skandynawii po górskie zbocza Ameryki Północnej.

Skąd wzięło się arboretum w Bolevci?

Historia miejsca sięga 1956 roku, kiedy leśnik Karel Kaňák założył tu badawczą stanici Výzkumného ústavu lesního hospodářství. Powodem była ambitna próba realizacji zadania „Šlechtění borovic" (hodowla sosen), zleconego przez Czechosłowacką Akademię Nauk Rolniczych. Zamiast prowadzić eksperymenty w rozproszeniu, zdecydowano się skupić kolekcję gatunków sosen z całego świata w jednym miejscu – w lokalizacji Sofronka. Po śmierci założyciela pałeczkę przejął jego syn, Jan Kaňák, który kierował arboretum od 1989 do 2021 roku, kontynuując wieloletnią pracę badawczą ojca. Przełomowym momentem był rok 2010, gdy opiekę nad terenem od instytutu badawczego przejęło miasto Pilzno, otwierając arboretum szerzej na potrzeby mieszkańców i turystów.

Ile gatunków sosen rośnie w Sofronce?

Przez dekady działalności naukowej wysadzono i przetestowano tu około 70 gatunków sosen z różnych kontynentów. Niektóre z nich przetrwały w pojedynczych egzemplarzach, inne rozrosły się do setek, a nawet tysięcy drzew. To, co czyni tę kolekcję naprawdę wyjątkową, to nie tylko liczba gatunków, ale też mnogość odmian geograficznych (prowenincji) w obrębie pojedynczych gatunków. Dzięki temu naukowcy mogli przez lata obserwować, jak te same gatunki sosen reagują na odmienne warunki klimatyczne i glebowe w zależności od regionu pochodzenia materiału siewnego. Ta różnorodność sprawiła, że kolekcja stała się jedną z największych tego typu na całym kontynencie eurazjatyckim.

Co można zobaczyć podczas spaceru po arboretum?

Rozległy teren pozwala na spokojny spacer wśród alejek otoczonych drzewami o bardzo różnym pokroju – od niskich, krzaczastych form po wysokie, smukłe okazy przypominające górskie lasy. Ponieważ arboretum od lat pełni funkcję nie tylko naukową, ale i edukacyjną, warto zwrócić uwagę na oznaczenia poszczególnych gatunków, które ułatwiają rozpoznanie różnic między pozornie podobnymi sosnami. Miejsce to jest chętnie odwiedzane przez mieszkańców Pilzna szukających kontaktu z naturą blisko miasta, a rozległość terenu sprawia, że nawet w sezonie turystycznym łatwo znaleźć tu spokojniejszy zakątek.

Dla kogo jest to miejsce?

Arboretum Sofronka to propozycja zarówno dla miłośników przyrody i dendrologii, jak i dla rodzin szukających spokojnego miejsca na wycieczkę poza centrum miasta. Osoby zainteresowane historią nauk leśnych docenią kontekst powstania kolekcji, związany z powojennymi badaniami nad hodowlą drzew iglastych. Z kolei dla mniej wprawionych w temacie odwiedzających sama skala zgromadzonych gatunków i ich geograficzne pochodzenie mogą być zaskakującym odkryciem – niewiele miejsc w Europie pozwala zobaczyć w jednym miejscu tak szeroki przekrój światowych sosen.

Najczęstsze pytania

Kto założył Arboretum Sofronka i kiedy? Arboretum założył leśnik Karel Kaňák w 1956 roku jako stanicję badawczą zajmującą się hodowlą sosen.

Jak duże jest arboretum? Obecnie zajmuje powierzchnię około 26 hektarów.

Ile gatunków sosen rośnie na terenie arboretum? Na przestrzeni lat wysadzono tu około 70 gatunków sosen z różnych regionów świata.

Kto zarządza arboretum obecnie? Od 2010 roku opiekę nad terenem sprawuje miasto Pilzno, wcześniej odpowiadał za nie instytut badawczy leśnictwa.