Arboretum Nové Zákupy

Arboretum Nové Zákupy to park dendrologiczny leżący nieopodal miasteczka Zákupy, w powiecie Česká Lípa w kraju libereckim, nad brzegiem potoku Svitavka. Miejsce ma za sobą burzliwą historię — od kwitnącej kolekcji drzew liczącej tysiące gatunków, przez dekady zapomnienia, aż po współczesną odbudowę prowadzoną przez samorząd.

Kto założył arboretum i kiedy powstało?

Początek parku sięga 1905 roku, gdy działająca w okolicy szkoła leśna urządziła w sąsiedztwie swojej siedziby rozległy teren dydaktyczny obsadzony drzewami i krzewami z całego świata. Z czasem kolekcja rozrosła się do ponad 3000 gatunków i odmian, co czyniło ją jedną z bogatszych placówek tego typu w regionie. Arboretum służyło przede wszystkim celom edukacyjnym — uczniowie szkoły leśnej poznawali tu różnorodność drzewostanu, jego wymagania siedliskowe oraz zasady pielęgnacji.

Co doprowadziło do upadku parku?

Rozkwit arboretum przerwały wydarzenia, na które opiekunowie nie mieli wpływu. W 1929 roku wyjątkowo silny mróz zniszczył znaczną część nasadzeń zarówno w parku, jak i w samym arboretum — wiele okazów, zwłaszcza gatunków wrażliwych na niskie temperatury, nie przetrwało tej zimy. Kolejny cios przyszedł wraz z nadciągającą wojną: w roku szkolnym 1939/1940 szkoła leśna zakończyła działalność, ponieważ zabrakło uczniów — młodzi mężczyźni zostali powołani do służby wojskowej. Bez instytucji, która by się nią opiekowała, teren zaczął zarastać. Po 1940 roku arboretum przestało być systematycznie pielęgnowane i przez kolejne dekady stopniowo dziczało, tracąc czytelny układ alejek i nasadzeń.

Jak wyglądała odbudowa arboretum?

Zmiana nastąpiła dopiero po 2008 roku, gdy miasto Zákupy podjęło decyzję o stopniowym przywracaniu terenu do stanu użytkowego. Prace prowadzono pod nadzorem miejskiego gospodarza lasów Josefa Jirotka. Objęły one przede wszystkim wycinkę chorych i uszkodzonych drzew, uporządkowanie silnie zarośniętego poszycia, wyrównanie i ukształtowanie terenu oraz nowe nasadzenia uzupełniające przerzedzoną kolekcję. Pierwszy etap rewitalizacji zakończono we wrześniu 2012 roku, a drugi, obejmujący dalsze prace, przeprowadzono w latach 2013–2014. W ramach modernizacji powstały drewniane pomosty i kładki ułatwiające poruszanie się po wilgotniejszych fragmentach terenu, punkty widokowe z tarasami oraz ławki do odpoczynku. Ścieżki zaprojektowano tak, by były dostępne również dla seniorów i dzieci korzystających z placówek znajdujących się w pobliżu arboretum.

Co dziś można zobaczyć w arboretum?

Współczesne arboretum to przede wszystkim spokojny teren spacerowy nad Svitavką, łączący pozostałości historycznej kolekcji dendrologicznej z nowymi nasadzeniami wprowadzonymi podczas rewitalizacji. Odwiedzający mogą korzystać z wytyczonych ścieżek, drewnianych pomostów i tarasów widokowych, które ułatwiają obserwację starodrzewu i doceniają spokojną atmosferę miejsca. Park stanowi też swoiste świadectwo historii regionu — jego losy odzwierciedlają zarówno rozwój leśnictwa na przełomie XIX i XX wieku, jak i skutki wojennych zawirowań oraz powojennego zaniedbania terenów zielonych.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Arboretum Nové Zákupy? Nad potokiem Svitavka, w pobliżu miasteczka Zákupy, w powiecie Česká Lípa w kraju libereckim.

Kiedy powstało arboretum? W 1905 roku, z inicjatywy działającej w okolicy szkoły leśnej.

Ile gatunków drzew i krzewów liczyła historyczna kolekcja? Ponad 3000 gatunków i odmian.

Dlaczego arboretum podupadło? Z powodu silnego mrozu w 1929 roku oraz zamknięcia szkoły leśnej w roku szkolnym 1939/1940, po którym teren przestał być pielęgnowany.

Kiedy przeprowadzono jego odbudowę? Miasto Zákupy prowadziło rewitalizację od 2008 roku, z pierwszym etapem zakończonym we wrześniu 2012 roku i drugim w latach 2013–2014.