Ana Cross

Ana Cross to kamienny krzyż stojący na wrzosowisku North York Moors w Yorkshire w Anglii, na szczycie podjazdu Rosedale Chimney Bank, na trasie między wsią Lastingham a doliną Rosedale. To jedno z bardziej rozpoznawalnych miejsc orientacyjnych tej części parku narodowego, a zarazem chroniony zabytek archeologiczny.

Czym jest Ana Cross?

Krzyż stoi na kopcu grobowym, czyli okrągłym kurhanie z okresu od późnego neolitu do późnej epoki brązu. Obecna konstrukcja jest późniejszym zastępnikiem średniowiecznego krzyża przydrożnego. Dawniej obiekt nazywano Ain Cross lub One Howe Cross. Oryginalny średniowieczny krzyż przeniesiono do krypty kościoła św. Marii w Lastingham, gdzie można obejrzeć jego pozostałości. Źródła różnie datują obecny krzyż (jedne wskazują wiek XIX, inne rok 1949), dlatego traktuj go po prostu jako współczesną replikę dawnego znaku.

Krzyż ma około 3 metrów wysokości, a jego ramiona wykonano z osobnego bloku kamienia. Zimą 1995 roku konstrukcja przewróciła się, a latem 1998 roku została naprawiona i ustawiona na nowo.

Dlaczego stoi właśnie tutaj?

Krzyż wyznaczał średniowieczny szlak przez wrzosowiska, łączący Lastingham z klasztorem w Rosedale (Rosedale Priory). Podróżni, mnisi i kupcy mieli w terenie pozbawionym drzew punkt, który pozwalał się nie zgubić, zwłaszcza we mgle. Historia obiektu jest więc połączeniem pradziejowego kopca i średniowiecznej komunikacji.

W 1967 roku wpisano go na listę zabytków archeologicznych (Scheduled Monument, wpis Historic England nr 1018976 pod nazwą „Ana Cross round barrow and wayside cross"), a ostatnia zmiana wpisu pochodzi z 2000 roku. Krzyż figuruje także w rejestrze budynków zabytkowych w Lastingham.

Co zobaczysz na miejscu?

• sam krzyż na niewielkim wzniesieniu, widoczny z daleka na tle nieba,
• rozległe widoki na wrzosowiska North York Moors, które najlepiej wyglądają w sierpniu i wrześniu, gdy kwitnie wrzos,
• w pobliżu, w odległości poniżej mili, pozostałości pieców Bank Top Kilns, związanych z dziewiętnastowiecznym wydobyciem rudy żelaza w Rosedale,
• wzdłuż drogi i szlaków ślady dawnej infrastruktury przemysłowej.

Jak dojść i kiedy przyjechać?

Najłatwiej dotrzeć samochodem lub rowerem drogą wznoszącą się z Rosedale Abbey na Chimney Bank, jeden z najbardziej stromych podjazdów w regionie. Na górze znajduje się szeroki pas wrzosowiska, z którego krótka ścieżka prowadzi do krzyża. Miejsce jest otwarte przez cały rok i bez opłat. Teren jest odsłonięty, więc nawet latem weź ciepłą warstwę ubrania i wodoodporną kurtkę. Zimą droga bywa oblodzona.

Krzyż jest częstym punktem pieszych pętli łączących Lastingham, Rosedale i okoliczne wrzosowiska. Wygodnie zaplanować całodniową trasę i zakończyć ją w Lastingham, gdzie warto zajrzeć do krypty kościoła.

Najczęstsze pytania

Czy Ana Cross to oryginalny średniowieczny krzyż?

Nie. Oryginał przeniesiono do krypty kościoła w Lastingham, a na wzgórzu stoi jego późniejszy zamiennik.

Czy wstęp jest płatny?

Nie, krzyż stoi na otwartym wrzosowisku i jest dostępny bez biletu o każdej porze roku.

Czy to miejsce jest chronione?

Tak. Ana Cross wraz z kurhanem jest Scheduled Monument. Nie wspinaj się na kamienie i nie zmieniaj ich ustawienia.

Kiedy najlepiej tu przyjechać?

Późnym latem, gdy wrzosowiska są fioletowe, lub w pogodny dzień poza sezonem, kiedy widoczność jest największa i mało ludzi.