Allmannajuvet – wąwóz w Saudzie i muzeum kopalni cynku

Allmannajuvet to wąwóz (kanion) nad rzeką Storelva w gminie Sauda, w regionie Rogaland w południowo-zachodniej Norwegii. Leży w wiejskiej, zalesionej okolicy przy drodze okręgowej nr 520, między miasteczkiem Sauda a wsią Hellandsbygda. Dziś jest znany głównie z dawnej kopalni cynku i z architektury muzeum zaprojektowanego przez Petera Zumthora.

Gdzie leży Allmannajuvet i jak tam dotrzeć?

Wąwóz znajduje się przy drodze nr 520, która łączy Saudę z Hellandsbygdą. Okolica jest leśna i spokojna, a współrzędne miejsca to około 59,65° N, 6,47° E. Na miejscu urządzono parking, ścieżki, toalety i kawiarnię, dlatego to wygodny przystanek podczas podróży po regionie.

Co kryje się w wąwozie?

W XIX wieku działała tu kopalnia rudy cynku. Według dostępnych opisów wydobycie trwało od 1881 do 1899 roku (niektóre źródła podają rok 1882 i prymitywne warunki pracy na początku). W tym czasie wydobyto łącznie około 12 tysięcy ton rudy cynku. Górnicy pracowali w trudnym, stromym terenie, a ślady dawnej działalności można dziś oglądać wzdłuż ścieżki prowadzącej przez wąwóz.

Muzeum kopalni cynku Petera Zumthora

W 2002 roku norweski zarząd dróg publicznych zlecił Peterowi Zumthorowi, znanemu szwajcarskiemu architektowi, zaprojektowanie atrakcji przy trasie turystycznej. Miała ona witać odwiedzających i przywracać pamięć o górniczej historii Saudy. Muzeum otwarto dla publiczności w 2016 roku.

Zespół tworzy kilka prostych, wolno stojących pawilonów drewnianych, obłożonych sklejką. Wnętrza pomalowano na czarno, co ma przywoływać ciemność dawnych sztolni. Elementy budynków przygotowano w fabryce oddalonej o kilkanaście kilometrów, a następnie zmontowano na miejscu. Dachy i drzwi wykonano z cynku, nawiązując do historii kopalni. Krytycy porównują pawilony do wież obserwacyjnych.

Czy można zwiedzać z przewodnikiem?

Latem codziennie o 11:00 i 13:00 odbywają się wycieczki z przewodnikiem. Obejmują obszar muzeum, ścieżkę górniczą oraz dolną część kopalni. Warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą, bo sezon i terminy mogą się zmieniać.

Dla kogo jest to miejsce?

• Dla miłośników architektury, którzy chcą zobaczyć projekt Zumthora w naturalnym krajobrazie.
• Dla osób zainteresowanych historią przemysłu i górnictwa.
• Dla podróżujących samochodem między Saudą a Hellandsbygdą, szukających krótkiego, niezwykłego przystanku.

Najczęstsze pytania

Czym jest Allmannajuvet? To wąwóz nad rzeką Storelva w gminie Sauda, w którym w XIX wieku wydobywano rudę cynku. Dziś działa tam muzeum kopalni.

Kto zaprojektował muzeum? Peter Zumthor, na zlecenie norweskiego zarządu dróg publicznych. Obiekt otwarto w 2016 roku.

Kiedy działała kopalnia? W latach 1881–1899; wydobyto około 12 tysięcy ton rudy cynku.

Czy na miejscu jest kawiarnia i parking? Tak, w zespole znajdują się kawiarnia, toalety, parking i ścieżki.

Czy są wycieczki z przewodnikiem? Latem odbywają się codziennie o 11:00 i 13:00.