Allerheiligste Verlosserkerk

Allerheiligste Verlosserkerk to kościół parafialny w Borgt, dzielnicy gminy Grimbergen we flamandzkiej prowincji Brabancja Flamandzka, przy ulicy Jozef Van Den Berghestraat. Niepozorna z zewnątrz świątynia kryje historię sięgającą średniowiecza i jest jednym z ciekawszych, choć rzadko odwiedzanych przez turystów, zabytków sakralnych w okolicach Brukseli.

Jak stara jest ta parafia?

Parafia w Borgt należy do bardzo starych struktur kościelnych w regionie. Pierwotnie funkcjonowała jako samodzielna jednostka, jednak z czasem trafiła pod patronat rodu Berthoutów, możnowładców kontrolujących duże połacie dzisiejszej Brabancji Flamandzkiej. Przełomowym momentem w jej dziejach były tzw. wojny grimbergeńskie (1139–1159) – długotrwały konflikt zbrojny pomiędzy rodem Berthoutów a księstwem Brabancji. Po jego zakończeniu kościół w Borgt utracił niezależność i stał się formalnie zależny od parafii w Grimbergen, ta z kolei podlegała opactwu norbertanów w Grimbergen.

Taki układ przetrwał aż do początku XIX wieku. Dopiero w 1803 roku Borgt otrzymał własnego proboszcza, a pełną samodzielność jako odrębna parafia – wciąż pod duchową opieką opactwa – uzyskał w 1844 roku.

Skąd wzięła się obecna bryła kościoła?

Około 1500 roku na miejscu wcześniejszej budowli wzniesiono nowy kościół. To, co dziś stanowi trzon świątyni – jednonawowy korpus z kamienia wapiennego w stylu gotyckim – według badacza Delestré pochodzi z 1635 roku, choć niewykluczone, że jest starszy i stanowi pozostałość wcześniejszej fazy budowy. Kościół był więc wielokrotnie przebudowywany i uzupełniany na przestrzeni stuleci, co widać w mieszaninie elementów architektonicznych z różnych epok.

Istotną zmianę w bryle świątyni wprowadził w 1852 roku proboszcz Falet, który zlecił powiększenie kościoła poprzez przebudowę prezbiterium oraz dobudowanie transeptu (nawy poprzecznej). Dzięki temu wnętrze zyskało bardziej klasyczny, krzyżowy układ, typowy dla większych kościołów parafialnych tego okresu.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze Allerheiligste Verlosserkerk kryje kilka wartościowych zabytków sztuki sakralnej. Znajdują się tu trzy XVIII-wieczne obrazy: przedstawienie sceny na Kalwarii z Marią Magdaleną, wizerunek świętego Hieronima oraz scena spotkania Jezusa niosącego krzyż ze swoją matką. Do starszych elementów wyposażenia należy XVI-wieczna figura świętej Barbary, patronki wzywanej w intencji ochrony przed nagłą śmiercią, popularnej w regionach o tradycjach górniczych i rzemieślniczych.

Ołtarz główny pochodzi z XIX wieku, natomiast ambona łączy elementy starsze – z XVIII wieku – z późniejszymi uzupełnieniami. W kościele zachowały się także dwa konfesjonały: jeden siedemnastowieczny, drugi osiemnastowieczny, co świadczy o ciągłości użytkowania świątyni na przestrzeni wieków. Organy, które wciąż można usłyszeć podczas nabożeństw, zostały zbudowane na początku XIX wieku.

Dla kogo jest to miejsce?

Allerheiligste Verlosserkerk to propozycja dla osób zainteresowanych architekturą sakralną i historią lokalną Brabancji Flamandzkiej, szukających mniej oczywistych punktów na mapie okolic Brukseli i Grimbergen. To także ciekawy przystanek dla tych, którzy odwiedzają pobliskie opactwo w Grimbergen i chcą zobaczyć, jak wielowiekowa zależność kościelna między obiema świątyniami odcisnęła piętno na architekturze i wyposażeniu.

Najczęstsze pytania

Czy Allerheiligste Verlosserkerk to to samo co opactwo w Grimbergen? Nie. To odrębny kościół parafialny w dzielnicy Borgt, historycznie zależny od opactwa norbertanów w Grimbergen, ale fizycznie i architektonicznie to inny obiekt.

Jak stary jest obecny budynek? Trzon kościoła pochodzi z ok. 1500 roku lub z 1635 roku (według części badań), a w 1852 roku został znacząco rozbudowany o prezbiterium i transept.

Jakie zabytki można zobaczyć wewnątrz? Trzy XVIII-wieczne obrazy, XVI-wieczną figurę świętej Barbary, XIX-wieczny ołtarz główny oraz zabytkowe konfesjonały i organy.