Aleph

Théâtre Aleph to niewielka, ale wyjątkowa scena teatralna w Ivry-sur-Seine, na przedmieściach Paryża, założona przez chilijskiego reżysera i dramaturga Oscara Castro Ramíreza. Historia tego miejsca sięga 1968 roku w Santiago, ale jej najważniejszy rozdział napisał się dużo dalej od sceny — w chilijskich obozach dla więźniów politycznych.

Skąd wzięła się nazwa i historia teatru?

Oscar Castro założył Aleph jako grupę studencką w Santiago de Chile jeszcze przed zamachem stanu Pinocheta. Po przewrocie w 1973 roku Castro trafił do obozów koncentracyjnych, gdzie spędził lata 1974–1976. To właśnie tam, w barakach i stołówkach obozowych, co piątek wieczorem tworzył i wystawiał nową scenę teatralną dla współwięźniów — praktykę, która według relacji ocalałych pomagała zachować godność i zdrowie psychiczne w warunkach terroru. Po zwolnieniu Castro wyemigrował do Francji, gdzie zaproszenie od Ariane Mnouchkine otworzyło mu drzwi paryskiej Cartoucherie de Vincennes — tam w 1980 roku Théâtre du Soleil gościło jego pierwszy francuski spektakl, „L'Exilé Mateluna".

Jak teatr trafił do Ivry-sur-Seine?

Zespół Aleph przez kilkanaście lat działał bez własnej siedziby, korzystając z gościnności innych paryskich scen. Dopiero w 1995 roku teatr zyskał własny dom — dawną fabrykę tektury przy 30 rue Christophe Colomb w Ivry-sur-Seine, tuż na południe od Paryża. Przemysłowa hala została zaadaptowana na scenę i zaplecze, zachowując surowy, industrialny charakter budynku.

Co zobaczysz, odwiedzając Théâtre Aleph?

Repertuar teatru od dekad krąży wokół tematów wygnania, pamięci, dyktatury i oporu przez sztukę — doświadczeń, które Castro przeżył osobiście. Po jego śmierci w 2021 roku (zmarł w wyniku powikłań po COVID-19) dzieło kontynuują jego synowie, Oscar i Cosme Castro. Jednym z ważniejszych spektakli ostatnich lat jest „Cuervo" — dokument teatralny łączący czytane fragmenty nieopublikowanej autobiografii ojca z materiałem filmowym z podróży braci do Chile śladami jego historii. Odwiedzający mogą liczyć na kameralną, intymną atmosferę sali oraz spektakle o wyraźnym ciężarze historycznym i politycznym, rzadko spotykane w większych, komercyjnych teatrach.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Théâtre Aleph znajduje się przy 30 rue Christophe Colomb w Ivry-sur-Seine, w łatwym zasięgu komunikacji miejskiej z centrum Paryża. Program spektakli zmienia się sezonowo, dlatego warto sprawdzić aktualny harmonogram na stronie teatru przed wizytą i zarezerwować bilety telefonicznie lub online — sala jest niewielka, a spektakle cieszą się stałym gronem widzów.

Najczęstsze pytania

Kto założył Théâtre Aleph? Teatr założył Oscar Castro Ramírez, chilijski reżyser i dramaturg, w 1968 roku w Santiago de Chile, jeszcze przed emigracją do Francji.

Dlaczego historia teatru wiąże się z obozami Pinocheta? Castro był więziony w latach 1974–1976 i w tym czasie co tydzień tworzył i wystawiał sztuki teatralne dla współwięźniów — doświadczenie, które ukształtowało późniejszy repertuar Aleph.

Od kiedy teatr działa w Ivry-sur-Seine? Théâtre Aleph ma własną siedzibę przy 30 rue Christophe Colomb od 1995 roku, w budynku dawnej fabryki tektury.

Czy teatr wciąż działa po śmierci założyciela? Tak. Po śmierci Oscara Castro w 2021 roku działalność artystyczną kontynuują jego synowie, m.in. w spektaklu „Cuervo" opartym na jego nieopublikowanej autobiografii.