Abbaye bénédictine

Opactwo benedyktyńskie Saint-Austremoine to dawny kościół klasztorny w Issoire, w departamencie Puy-de-Dôme, w regionie Owernia-Rodan-Alpy. Budowla należy do grona pięciu wielkich kościołów romańskich Owernii, obok bazyliki Notre-Dame-du-Port w Clermont-Ferrand, kościoła w Orcival, Saint-Nectaire i Saint-Saturnin. Wśród nich jest największa — mierzy około 65 metrów długości, sklepienie wznosi się na wysokość 18 metrów, a kopuła nad skrzyżowaniem naw sięga 23 metrów.

Skąd wzięło się opactwo w Issoire?

Początków klasztoru trzeba szukać w IX wieku. Według miejscowej tradycji w 816 roku benedyktyni z opactwa w Charroux w Poitou, uciekając przed najazdami Normanów, znaleźli schronienie w okolicach Saint-Yvoine. Jeden z mnichów, Gislebert, przybył do Issoire i podjął się odbudowy starego, zniszczonego już wcześniej klasztoru poświęconego świętemu Austremoniuszowi — pierwszemu biskupowi Clermont, uznawanemu za ewangelizatora Owernii. Obecny kościół powstał znacznie później, na przełomie XI i XII wieku, a swój ostateczny kształt zawdzięcza pracom prowadzonym około 1130 roku.

Jak rozpoznać architekturę owerniacką?

Kościół wzniesiono z lokalnego piaskowca zwanego arkozą, wydobywanego w pobliskim Montpeyroux — stąd charakterystyczna, złocista barwa kamienia. Plan budowli odpowiada typowemu układowi kościołów pielgrzymkowych: prezbiterium zamyka obejście z kaplicami promienistymi, a pod nim kryje się krypta. Nad skrzyżowaniem transeptu wznosi się masywna, prostopadłościenna bryła zwieńczona wieżą — to sylwetka, która nadaje owerniackim kościołom romańskim ich rozpoznawalny, pionowy rozmach. Dwuspadowe dachy otaczające podstawę wieży dodatkowo podkreślają stopniowe narastanie brył ku górze.

Co zdobi wschodnią część kościoła?

Absyda przyciąga wzrok bogactwem dekoracji: drobnymi kolumienkami, rzeźbionymi kapitelami, konsolkami oraz dwubarwnymi mozaikami kamiennymi układającymi się w geometryczne wzory. Wśród nich umieszczono trzynaście medalionów przedstawiających dwanaście znaków zodiaku — motyw odczytywany jako symbol następowania po sobie pór roku, postrzeganego w średniowieczu jako przejaw boskiego porządku.

Co można zobaczyć we wnętrzu?

W krypcie, jednej z piękniejszych w regionie, przechowywany jest relikwiarz świętego Austremoniusza pochodzący z XII wieku. W nawie i prezbiterium uwagę zwraca natomiast polichromia — kolorowe malowidła z XIII wieku, których dzisiejszy wygląd zawdzięczamy renowacji przeprowadzonej w latach 1857–1860 przez malarza Anatole’a Dauvergne’a. Dominują w nich odcienie czerwieni i brązu, a technika wykonania — prawdziwe fresko, czyli malowanie na mokrym tynku — należy do rzadkości we Francji, gdzie częściej stosowano metodę „a secco”, na tynku suchym. Osobną atrakcją są historiowane kapitele w chórze, przypisywane rzeźbiarzom z Langwedocji — ich sceny odtwarzają wydarzenia od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej.

Opactwo znajduje się na pierwszej francuskiej liście zabytków historycznych, sporządzonej w 1840 roku.

Najczęstsze pytania

Czym jest opactwo Saint-Austremoine w Issoire? To dawny kościół klasztorny benedyktynów, dziś pełniący funkcję kościoła parafialnego, uznawany za jeden z pięciu głównych zabytków romańskich Owernii.

Kiedy powstał kościół? Obecna budowla pochodzi głównie z pierwszej tercji XII wieku, choć korzenie klasztoru sięgają IX stulecia.

Co warto zobaczyć w środku? Kryptę z relikwiarzem świętego Austremoniusza, kolorową polichromię z XIII wieku odnowioną w XIX wieku oraz rzeźbione kapitele przedstawiające Mękę i Zmartwychwstanie Chrystusa.

Dlaczego zewnętrzna część absydy jest tak charakterystyczna? Ze względu na warstwowy układ brył, dwubarwne mozaiki i medaliony ze znakami zodiaku, które razem tworzą jedną z najbardziej ozdobnych fasad wschodnich wśród kościołów owerniackich.

Czy budynek jest chroniony prawnie? Tak, znajduje się na liście zabytków historycznych Francji od 1840 roku.