Abaroa jauregia, Lekeitio

Abaroa Jauregia to zabytkowy pałacyk w Lekeitio, nadmorskim miasteczku w Kraju Basków, w prowincji Biskaja. Budynek wyróżnia się na tle typowej zabudowy portowego miasteczka — to jedna z niewielu rezydencji pałacowych na tym odcinku wybrzeża Kantabryjskiego, świadectwo fortun, jakie baskijscy emigranci budowali za granicą w XIX wieku.

Skąd wzięła się ta rezydencja?

Pałac powstał w 1891 roku z inicjatywy José Maríi Abaroa, urodzonego w Lekeitio przedsiębiorcy, który karierę i majątek zbudował w Paryżu. Jak wielu baskijskich „indianos" i emigrantów tamtej epoki, po latach za granicą zainwestował część fortuny w rodzinnym mieście, wznosząc reprezentacyjną siedzibę. Projekt powierzono architektowi A. Feinerowi, który zamiast lokalnej tradycji budowlanej sięgnął po wzorce francuskie.

Co zobaczysz, stojąc przed pałacem?

Bryła budynku jest niemal kwadratowa w rzucie, a jej najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wysoki, łupkowy dach mansardowy — charakterystyczny dla stylu Drugiego Cesarstwa Francuskiego, dominującego w Europie w drugiej połowie XIX wieku. Elewacje zdobią bogate sztukaterie i detale w duchu eklektyzmu tamtej epoki, a układ pięter obejmuje kondygnację gospodarczą, trzy piętra reprezentacyjne oraz poddasze. Całość otacza rozległy ogród, co w czasach budowy podkreślało status rezydencji jako siedziby zamożnej rodziny, a nie zwykłej kamienicy miejskiej.

Jak zmieniało się przeznaczenie budynku?

Historia pałacu nie kończy się na roli prywatnej rezydencji. Od połowy XX wieku budynek pełnił funkcję klasztoru — zamieszkały w nim augustianki rekolektki, a obiekt bywa też określany jako dawny klasztor Santa Rita. W 2004 roku nieruchomość przeszła w ręce miejscowego samorządu. Basen argumentów historycznych i architektonicznych sprawił, że w 2015 roku Rząd Baskijski uznał pałac Abaroa za Dobro Kultury w kategorii Zespołu Zabytkowego (Conjunto Monumental), obejmując ochroną nie tylko sam budynek, ale i jego otoczenie.

W 2014 roku obiekt ucierpiał w pożarze, co wymusiło późniejsze prace remontowe przy dachu. Obecnie pałac stoi pusty — władze lokalne od lat konsultują z mieszkańcami, jaką funkcję powinien pełnić w przyszłości, rozważając m.in. cele kulturalne i publiczne.

Jak dotrzeć do Abaroa Jauregia?

Lekeitio leży na wybrzeżu Biskajskim, między Bilbao a San Sebastián, i jest dobrze skomunikowane drogą z obu tych miast (ok. 50–60 minut jazdy). Pałac znajduje się w obrębie miasteczka, w pobliżu ulicy noszącej nazwisko fundatora, więc najwygodniej zwiedzać go pieszo w ramach spaceru po starówce, łącząc wizytę z portem, plażą i kościołem Santa María.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ budynek nie jest udostępniony do zwiedzania od środka, najlepszą porą na wizytę jest okres wiosenno-letni, gdy można swobodnie obejrzeć elewację i ogród, a przy okazji skorzystać z atrakcji samego Lekeitio — plaży, promenady i życia portowego miasteczka.

Najczęstsze pytania

Czy pałac Abaroa można zwiedzać od środka? Obecnie budynek stoi pusty i nie pełni funkcji turystycznej — ogląda się go z zewnątrz, spacerując po Lekeitio.

Kto zbudował ten pałac i po co? José María Abaroa, urodzony w Lekeitio biznesmen działający w Paryżu, wzniósł go w 1891 roku jako reprezentacyjną rezydencję rodzinną w rodzinnym mieście.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje budynek? Eklektyczny styl inspirowany francuskim Drugim Cesarstwem, z charakterystycznym dachem mansardowym i bogatą sztukaterią.

Dlaczego pałac jest chroniony prawnie? W 2015 roku Rząd Baskijski wpisał go na listę Dóbr Kultury jako Zespół Zabytkowy, co zabezpiecza zarówno budynek, jak i otaczający go ogród przed dalszą degradacją.