Zabytki w Niemczech
Lista 544 miejsc z kategorii Zabytki w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 480 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Burg Sachsenstein, Hohenneuffen Castle, Herrenhaus Divitz.
-
Großalmeyerschloss von Mauth
Schönbrunner Wald
Großalmeyerschloss von Mauth to nie zamek, lecz skalna warownia z granitu, która wieńczy szczyt Hohlstein w lesie Schönbrunner Wald w Parku Narodowym Lasu Bawarskiego. Szczyt ma 1196 m n.p.m., a miejscowi nazywają go też „Schlössl". Skały przypominają zrujnowane mury, stąd nazwa „zamek", choć wszystko ukształtowała wyłącznie natura. Czym jest Großalmeyerschloss? To grupa potężnych granitowych bloków i ścian, ułożonych jak ruiny dawnej twierdzy. Pod względem geologicznym należy do starszego granitu krystalicznego typu Finsterau. Formacja figuruje na liście geotopów powiatu Freyung-Grafenau i jest chronionym pomnikiem przyrody. Na szczycie stoi krzyż, a roztacza się stąd wyjątkowo szeroki widok na bawarskie lasy i pasma Szumawy. Gdzie leży? Miejsce znajduje się w Schönbrunner Wald, rozległym bezludnym obszarze o powierzchni około 21 km², który nie należy do żadnej gminy. Najbliższą miejscowością jest Mauth, a dojazd na wspólny punkt startowy prowadzi także od strony Neuschönau. Okolica leży w górach Böhmerwald, po bawarskiej stronie granicy z Czechami. Jak dojść? Najpopularniejsza trasa zaczyna się na parkingu Sagwassersäge przy drodze przez park narodowy w kierunku Mauth. Stamtąd prowadzi szlak przez Sagwasserklause, czyli spiętrzony potok z wiatą, do polany Tummelplatz. To dawne leśne pastwisko z chatką leśnika i stołami piknikowymi, dobre miejsce na odpoczynek. Z polany do skał jest jeszcze około 350 m w górę, a końcowy odcinek wiedzie stromo po kamiennych stopniach. Wariant bez Lusenu: około 12,5 km i mniej więcej 440 m przewyższenia. Pełna pętla z Lusenem: około 15 km, ok. 800 m przewyższenia, 4–5 godzin marszu. Alternatywnie można wyruszyć z Mauth; pętla z parkingu przy trasie biegowej Dreikönigsloipe ma około 6,7 km w obie strony. Trasa jest wymagająca. Przydadzą się mocne buty, dobra kondycja i pewny krok, szczególnie na skalistym podejściu. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Około kilometra dalej stoi Kleinalmeyerschloss, mniejsza skalna formacja, również uznana za geotop. Wiele wycieczek łączy oba miejsca w jedną wyprawę. Wariant z pełną pętlą prowadzi na Lusen, jeden z najbardziej znanych szczytów parku, z rumowiskiem głazów i krzyżem na wierzchołku. Przy Lusenie działa schronisko z posiłkami. W okolicy znajdziesz też punkty widokowe Große i Kleine Kanzel w rejonie skalnych ścieżek. Najczęstsze pytania Czy Großalmeyerschloss to prawdziwy zamek? Nie. To naturalna formacja granitowa, a nazwa wzięła się od kształtu skał. Jak wysoko leży? Szczyt Hohlstein, na którym stoi formacja, ma 1196 m n.p.m. Skąd najlepiej wystartować? Z parkingu Sagwassersäge. Dojazd ułatwia też autobus Igelbus, który obsługuje początek szlaku. Czy to łatwa wycieczka? Nie, jest raczej dla doświadczonych piechurów. Końcowe podejście po kamiennych stopniach jest strome. Kiedy najlepiej iść? Przy suchej pogodzie, gdy kamienie nie są śliskie, a widok ze szczytu jest czysty. Wyprawa do Großalmeyerschloss łączy spacer przez dziki las narodowego parku z nagrodą w postaci skalnej scenerii i panoramy z krzyża.
-
Neuer Wildenstein
Bad Schandau
Neuer Wildenstein to skalny masyw o wysokości 337 m n.p.m. w Saksonii, na którym stoją pozostałości średniowiecznego zamku skalnego. Leży w Tylnej Szwajcarii Saksońskiej, nad doliną potoku Kirnitzsch, tuż koło wsi Lichtenhain, a administracyjnie należy do miasta Bad Schandau. Gdzie leży Neuer Wildenstein? Masyw znajduje się na południowy wschód od wodospadu Lichtenhainer Wasserfall i wznosi się nad doliną Kirnitzschtal. Choć najbliższą miejscowością jest Lichtenhain, teren należy do gminy katastralnej Ostrau, a tym samym do Bad Schandau. Po północno-wschodniej stronie sąsiaduje z nim wzniesienie Hausberg, wyższe o kilkadziesiąt metrów, bo sięgające 396 m n.p.m. Jaka jest historia zamku? Zamek należał do czeskiego rodu szlacheckiego Berka z Dubé. Budowę rozpoczął około 1409 roku Hinko II, a w 1410 roku jego syn Henryk objął władztwo i przeniósł się tu z Schwarzbergu. Starszy Alter Wildenstein był na to zbyt mały, dlatego rozbudowano nowy obiekt na sąsiedniej skale, stąd nazwa „Nowy Wildenstein". Berkowie słynęli ze sporów zbrojnych i najazdów na okolicę. W 1425 roku zamek oblegały siły saskie i Związek Sześciu Miast (Sechsstädtebund), a w 1435 roku twierdza padła. Około 1439–1440 roku została odzyskana, gdy rodzina złamała zawarte porozumienie i wróciła do najazdów. W 1451 roku władztwo przeszło w ręce Wettynów, po czym zamek opuszczono i stopniowo niszczał. Co zostało z budowli? Drewniane zabudowania nie przetrwały. Do dziś widać ślady po belkach wciętych w skałę, fragmenty murów, schody i ryty w skale. Tego rodzaju zamki skalne wykorzystywały naturalne ściany masywu jako część obrony, więc spacer po terenie pozwala zrozumieć, jak średniowieczni budowniczowie łączyli kamień z drewnem. Co to jest Kuhstall? Najbardziej znanym elementem masywu jest Kuhstall, czyli „Obora", wielka brama skalna. Źródła różnie określają jej rangę: niemiecka Wikipedia nazywa ją największą bramą skalną w Szwajcarii Saksońskiej, a inne opracowania drugą co do wielkości po Prebischtor. Według popularnego wyjaśnienia nazwa pochodzi z czasów wojny trzydziestoletniej, gdy mieszkańcy okolicznych wsi mieli chować tu bydło. W 1898 roku otwarto tramwaj do Lichtenhain, który ułatwił dotarcie w te okolice. Najczęstsze pytania Czy Neuer Wildenstein to ruina zamku? Tak, to ruina średniowiecznego zamku skalnego. Zachowały się głównie ślady wykute w skale, a nie wolno stojące mury. Do jakiej miejscowości należy to miejsce? Formalnie do Bad Schandau (gmina katastralna Ostrau), choć leży bliżej wsi Lichtenhain. Kto zbudował zamek? Czeski ród Berka z Dubé, z Hinkiem II i jego synem Henrykiem na początku XV wieku. Dlaczego zamek opuszczono? Po przejęciu władztwa przez Wettynów w 1451 roku przestał pełnić funkcję siedziby i zaczął niszczeć. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Wodospad Lichtenhainer Wasserfall, dolinę Kirnitzschtal oraz sąsiedni masyw Hausberg. Neuer Wildenstein łączy w jednym miejscu krajobraz skalny Szwajcarii Saksońskiej, burzliwą historię rodu Berków i ślady średniowiecznej architektury wykutej w piaskowcu.
-
Windsbach Castle
Windsbach
Zamek Windsbach (niem. Burg Windsbach) to dawna warownia w miasteczku Windsbach w Średniej Frankonii, w Bawarii. Samego zamku już nie ma, ale w centrum miasta nadal stoi budowla, która go przypomina: wieża miejska, czyli dawny bergfried. Czym był zamek w Windsbach? Zamek należał do typowych średniowiecznych siedzib rycerskich w Frankonii. Według dostępnych opracowań powstał prawdopodobnie w XII wieku, a po raz pierwszy źródła wspominają o nim w 1253 roku. Samo miasto i jego okolica mają jednak jeszcze starszy ślad w dokumentach. Już w 1130 roku poświadczony jest ród szlachecki noszący nazwę od Windsbach. Byli to ministeriałowie, czyli rycerze służebni hrabiów von Horburg, a w literaturze określa się ich jako miejscowy ród szlachecki. Lista zabytków wiąże z miejscem także obronną siedzibę szlachecką powiązaną z hrabiami von Oettingen oraz z ich lennikami, panami von Windsbach. Szczegółowa historia budowy zamku nie jest dobrze udokumentowana, dlatego warto traktować go przede wszystkim jako ważny element dziejów miasta, a nie jako zachowany zabytek do zwiedzania wnętrz. Co stało się z zamkiem? Zamek został zniszczony i nie przetrwał do naszych czasów. Teren po nim przez długi czas pozostawał niezabudowany. Dopiero w latach 1736–1737 stanął tu nowy budynek, określany jako „Schlösschen”, czyli niewielki pałacyk. Z dawnej warowni zachowała się tylko jedna część: wieża miejska (Stadtturm), będąca pierwotnie bergfriedem, główną wieżą obronną zamku. Gdzie leży i co zobaczyć? Miejsce dawnego zamku znajduje się w historycznym centrum Windsbach, w pobliżu ulicy Burggasse, której nazwa (Burg to po niemiecku zamek) sama przypomina o dawnej warowni. Dziś obowiązkowym punktem jest wieża miejska, jedyny widoczny pozostały element kompleksu. Dobrze wpisuje się w spacer po starówce, podczas którego można zobaczyć układ uliczek i zabudowę miasteczka. Najczęstsze pytania Czy w Windsbach zachował się zamek? Nie. Pozostała tylko wieża miejska, dawny bergfried. Nowszy budynek z lat 1736–1737 zastąpił resztę dawnej zabudowy. Kiedy zamek jest po raz pierwszy wspomniany? W 1253 roku, choć sama budowla powstała prawdopodobnie już w XII wieku. Kim byli panowie von Windsbach? Rodem szlacheckim poświadczonym od 1130 roku, służącym hrabiom von Horburg, a według listy zabytków związanym także z hrabiami von Oettingen. Dlaczego warto tu zajrzeć? Dla miłośników historii średniowiecznej Frankonii to dobry przystanek: wieża jest namacalnym śladem dawnej warowni, a nazwa ulicy Burggasse pomaga odtworzyć jej lokalizację. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych dziejami zamków i miast Bawarii, które lubią szukać śladów przeszłości w układzie współczesnego miasteczka. Wizyta nie wymaga dużo czasu i łatwo połączyć ją ze spacerem po całym Windsbach, nie szukając tu ruin ani muzeum, lecz wieży, nazwy ulicy i historii miejsca.
-
Kleine Harzburg
Bad Harzburg
Kleine Harzburg to ruiny wczesnośredniowiecznej warowni na ostrodze, położone nad miastem Bad Harzburg w powiecie Goslar w Dolnej Saksonii. Zamek stał na Kleiner Burgberg, północnym wierzchołku pomocniczym masywu Großer Burgberg, na wysokości około 436 m n.p.m. Do dziś przetrwały po nim jedynie niewielkie resztki. Czym była Kleine Harzburg? Obiekt zalicza się do zamków typu Spornburg, czyli budowli wzniesionych na wysuniętym języku skalnym, który z trzech stron chroni stromy stok. Badacze datują go na okres średniowiecza w pełnym rozkwicie, ogólnie na około 1068 rok. Z baz zamków wynika, że warownię prawdopodobnie zbudowano w XI wieku i porzucono najpóźniej w XIII wieku. Gdzie leży i jak ma się do Großer Harzburg? Ruiny znajdują się około 300 metrów na północ od Großer Harzburg, dużo większego cesarskiego zamku na sąsiednim szczycie. Jedna z przyjętych interpretacji mówi, że Kleine Harzburg pełniła rolę wysuniętego punktu obronnego, który uzupełniał potężniejszą twierdzę. Oba miejsca łączy więc wspólna historia wzgórza, choć mniejsza budowla zostawiła po sobie znacznie mniej śladów. Dlaczego jej historia jest tak słabo znana? Żadne zachowane źródło pisane nie mówi wprost o Kleine Harzburg. Dlatego jej datowanie i przeznaczenie od lat są przedmiotem dyskusji naukowej, a wiedzę o zamku czerpie się głównie z badań archeologicznych. Znaleziska wskazują, że miejsce było zamieszkane tylko przez krótki czas. Archeolog Wolf-Dieter Steinmetz zaproponował, że po tymczasowym opuszczeniu Großer Harzburg w 1076 roku mniejsza warownia pozostała pusta. Co zobaczysz na miejscu? To nie jest zamek z odbudowanymi murami ani z biletowaną ekspozycją. Zobaczysz zarys fortyfikacji w terenie, wzgórze porośnięte lasem i spokojną okolicę z dala od głównych szlaków turystycznych Bad Harzburga. Sama lokalizacja na ostrodze pozwala zrozumieć, dlaczego wybrano ją na miejsce obronne. Wskazówki dla odwiedzających Podejście jest miejscami mocno zarośnięte i śliskie, dlatego warto włożyć solidne buty trekkingowe, zwłaszcza po deszczu. Kleine Harzburg najłatwiej połączyć ze zwiedzaniem pobliskiej Großer Harzburg i całego masywu Großer Burgberg, bo oba miejsca dzieli tylko około 300 metrów. Zabierz wodę i zaplanuj spacer w ciągu dnia, ponieważ na szlaku nie ma infrastruktury turystycznej. Najczęstsze pytania Czy Kleine Harzburg to zachowany zamek? Nie, to ruina. Zostały po niej tylko niewielkie pozostałości murów i ukształtowanie terenu. Kiedy powstała? Przyjmuje się, że w XI wieku, ogólnie około 1068 roku. Porzucono ją najpóźniej w XIII wieku. Jak daleko jest od Großer Harzburg? Około 300 metrów na północ. Dlaczego wiadomo o niej tak mało? Brak zachowanych źródeł pisanych, które wprost opisywałyby ten zamek, więc opiera się to głównie na wykopaliskach.
-
Burgruine Guttenberg
Guttenberger Wald
Burgruine Guttenberg to pozostałości średniowiecznego zamku górskiego w lesie Guttenberger Wald, w Dolnej Frankonii, w okolicach Würzburga. Do dziś zachowało się niewiele murów, ale miejsce przyciąga miłośników historii i spacerów po lesie. Dawniej nazywano je również „Altes Schloss", czyli Starym Zamkiem. Gdzie leży Burgruine Guttenberg? Ruiny znajdują się w gminnie niezależnym obszarze leśnym Guttenberger Wald w Bawarii, w powiecie würzburskim. Zamek stał na wzniesieniu ponad drogą łączącą miejscowości Kist i Reichenberg. Współrzędne obiektu to około 49,733 N i 9,876 E. Dojście prowadzi leśnymi ścieżkami, więc przyda się wygodne obuwie. Jaka jest historia zamku? W źródłach z 1231 roku pojawia się rycerz Heinrich Zobel, który później przyjął nazwisko von Guttenberg, od miejsca swojej siedziby. Według jednej z relacji zamek wzniesiono z inicjatywy biskupstwa würzburskiego jako przeciwwagę dla wpływów arcybiskupstwa Moguncji. Źródła nie są zgodne co do najwcześniejszej wzmianki, bo część opracowań wskazuje inną, późniejszą datę. W 1303 roku zamek podzielono na kilka lenn. Udziały w nim posiadało potem kilka linii rodu. Na początku XVI wieku, w latach 1502 i 1515, kolejne części wykupiono i przeszły one w ręce würzburskie. W czasie wojny chłopskiej w 1525 roku zamek zniszczyli zbuntowani chłopi. Na jego miejscu w 1556 roku powstał następny budynek, używany jako domek myśliwski i weekendowa rezydencja. W 1744 roku planowano wzniesienie nowego pałacyku myśliwskiego, a starszy obiekt rozebrano w 1815 roku, gdy groziło mu zawalenie. Co można zobaczyć na miejscu? Zachowało się tylko kilka fragmentów murów dawnego zamku. Nie ma tu odbudowanych komnat ani infrastruktury turystycznej, więc to raczej cel dla osób lubiących odkrywać ślady przeszłości w naturalnym otoczeniu. Warto zwrócić uwagę na układ terenu, który pokazuje, dlaczego miejsce wybrano pod warownię: wzniesienie dawało dobry widok na okolicę i kontrolę nad drogą. Ciekawostką jest to, że w XIX wieku ruiny wieży uznawano czasem za germański grobowiec. Dopiero późniejsze badania pozwoliły powiązać pozostałości ze średniowieczną warownią. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie ma informacji o opłatach. To obiekt w otwartym lesie, a nie muzeum. Czy ruiny są duże? Nie. Zachowały się tylko niewielkie fragmenty murów, dlatego wizyta to bardziej spacer niż zwiedzanie zamku. Czy to ten sam zamek co Burgruine Guttenberg w Palatynacie? Nie. W Palatynacie, koło Oberotterbach, także stoi ruina o tej nazwie, ale to osobny obiekt. Opisywane tu ruiny leżą w Dolnej Frankonii. Kto zniszczył zamek? W 1525 roku, podczas wojny chłopskiej, zniszczyli go zbuntowani chłopi. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych historią średniowiecza, regionem Würzburga i spokojnymi wycieczkami po lesie.
-
Schießplatz Dünnwald
Kolonia
Schießplatz Dünnwald to dawny plac strzelniczy przy ulicy Kalkweg w kolońskiej dzielnicy Dünnwald, który w czasach narodowego socjalizmu służył także jako miejsce straceń. Dziś to miejsce pamięci o żołnierzach skazanych przez sądy wojskowe III Rzeszy. Czym było Schießplatz Dünnwald? Teren przy Kalkweg był do 1945 roku placem ćwiczeń Wehrmachtu. Obok szkolenia wojskowego odbywały się tu egzekucje żołnierzy, których sądy wojenne skazały na śmierć. Według Centrum Dokumentacji Narodowego Socjalizmu w Kolonii (NS-Dokumentationszentrum) był to, po więzieniu Klingelpütz, najważniejszy w mieście punkt rozstrzeliwań żołnierzy Wehrmachtu w czasie II wojny światowej. Do skazanych należeli przede wszystkim dezerterzy i inni żołnierze, którzy nie chcieli dłużej brać udziału w wojnie. Część straconych przeniesiono później na pole grzebalne kolońskiego cmentarza Westfriedhof, gdzie spoczywają ofiary nazistowskiego wymiaru sprawiedliwości wojskowej. Co działo się tu po wojnie? Po 1945 roku teren nie został od razu zapomniany ani przekształcony w miejsce pamięci. Według portalu KuLaDig korzystali z niego aż do lat 70. XX wieku żołnierze belgijscy, Bundeswehra i inne jednostki. Przez dziesięciolecia ćwiczono więc w miejscu, gdzie wcześniej wykonywano wyroki śmierci. Pomnik ofiar wojskowego wymiaru sprawiedliwości 29 września 2019 roku burmistrz dzielnicy Norbert Fuchs odsłonił tu pomnik, który zaprojektowali artyści Ruedi i Vera Baur. Upamiętnia on żołnierzy straconych w tym miejscu za odmowę kontynuowania wojny. Inicjatywę wspierał Federalny Związek Ofiar Nazistowskiej Sprawiedliwości Wojskowej (Bundesverband Opfer der NS-Militärjustiz), który zajmuje się rehabilitacją i upamiętnianiem skazanych przez sądy wojskowe. Pomnik jest częścią szerszej sieci miejsc pamięci poświęconych ofiarom nazistowskiej justycji wojskowej w Kolonii. Informacje o nich zbiera między innymi NS-Dokumentationszentrum. Dla kogo to miejsce? To nie typowa atrakcja turystyczna, lecz spokojne, refleksyjne miejsce. Zainteresuje osoby, które chcą poznać mniej oczywistą stronę historii Kolonii: nie tylko katedrę i starówkę, ale też losy ludzi, którzy sprzeciwili się wojnie i zapłacili za to życiem. Pasuje do wycieczki po dzielnicy Dünnwald, położonej na północy miasta, w pobliżu lasu Dünnwalder Wald. Jak dojechać i czego się spodziewać? Plac znajdował się przy ulicy Kalkweg w Dünnwaldzie. W okolicy działa parking przy Kalkweg, z którego można dojść do pomnika. Teren jest otwarty, a zwiedzanie nie wymaga biletu. Warto zachować powagę i ciszę, bo to miejsce upamiętnia ofiary egzekucji. Najczęstsze pytania Gdzie leży Schießplatz Dünnwald? Przy ulicy Kalkweg w dzielnicy Köln-Dünnwald, w północnej części Kolonii. Czy to nadal plac strzelniczy? Nie. Wojsko korzystało z terenu do lat 70. XX wieku, dziś jest tu miejsce pamięci. Kogo upamiętnia pomnik? Żołnierzy straconych w czasie nazizmu po wyrokach sądów wojskowych, w tym tych, którzy nie chcieli kontynuować wojny. Kiedy odsłonięto pomnik? 29 września 2019 roku.
-
Führerhauptquartier Tannenberg
Baiersbronn
Führerhauptquartier Tannenberg to pozostałość po niewielkiej kwaterze wojskowej z czasów II wojny światowej, ukryta w lesie na wzgórzu Kniebis w północnym Schwarzwaldzie. Dziś nie ma tu dużych budowli ani muzeum, są za to zarośnięte fundamenty i resztki zniszczonych bunkrów. To miejsce dla osób, które interesują się historią XX wieku i lubią spacery po leśnych terenach. Gdzie leży Führerhauptquartier Tannenberg? Obiekt znajduje się na terenie gminy Baiersbronn, na Kniebis, wzniesieniu sięgającym prawie tysiąca metrów nad poziomem morza. Leży przy drodze Schwarzwaldhochstraße (B500), w pobliżu dawnej Alexanderschanze, czyli historycznego szańca z czasów wojen XVIII wieku. Pozostałości kwatery znajdują się w lesie kilkaset metrów od szosy, na zapleczu parkingu przy schronisku Zollstockhütte. Otoczenie wchodzi w krajobraz Parku Narodowego Schwarzwald i rezerwatu przyrody Kniebis-Alexanderschanze, który obejmuje około 190 hektarów świerkowego lasu. Czym była kwatera Tannenberg? Führerhauptquartier (FHQ), czyli „kwatera główna Führera", to nazwa obiektów, z których Adolf Hitler i sztab dowodzili działaniami wojennymi. Tannenberg zbudowano w 1939 roku jako ośrodek dowodzenia i łączności. Za budowę odpowiadała Organisation Todt, niemiecka organizacja zajmująca się wznoszeniem obiektów wojskowych. Kryptonim nawiązuje do bitwy pod Tannenbergiem z 1914 roku, uznawanej w niemieckiej propagandzie za wielkie zwycięstwo. Kwatera była mała w porównaniu z późniejszymi, rozbudowanymi kompleksami, takimi jak Wilczy Szaniec. Składała się z bunkrów i budynków pomocniczych ukrytych wśród drzew. Kiedy Hitler odwiedził Kniebis? Hitler przebywał tu tylko raz, przez około tydzień na przełomie czerwca i lipca 1940 roku, po zakończeniu kampanii we Francji. W tym czasie oglądał umocnienia Linii Maginota po drugiej stronie Renu. Według opisów historyków w kwaterze powstał wówczas końcowy raport naczelnego dowództwa Wehrmachtu o kampanii zachodniej. Potem Hitler wyjechał i już nigdy nie wrócił na Kniebis, a kompleks nie odegrał większej roli w dalszych działaniach wojennych. Co zostało z kwatery dziś? Pod koniec wojny Wehrmacht wysadził obiekt w powietrze. Na początku lat 60. XX wieku usunięto większość pozostałości, a fundamenty budynków zrównano z ziemią. Obecnie w lesie widać niewiele: kilka fundamentów oraz przewrócone, porośnięte mchem fragmenty betonowych bunkrów. Teren jest uznawany za pomnik archeologiczny, a historię miejsca badali lokalni badacze, m.in. Friedrich Wein, oraz historyk Ralf Bernd Herden, który opisał ją w regionalnym periodyku „Die Ortenau". Czy można zwiedzać Führerhauptquartier Tannenberg? Nie ma tu oficjalnych godzin otwarcia, kasy ani stałych wycieczek z przewodnikiem. Miejsce leży w terenie leśnym i spacerowym, dostępnym pieszo. Warto zabrać dobre buty, bo ścieżki bywają błotniste, a ruiny łatwo przeoczyć wśród roślinności. Pamiętaj, że to obszar chroniony: nie wchodź na resztki betonowych konstrukcji, nie zbieraj niczego z ziemi i nie zostawiaj śmieci. Szczegóły dotyczące szlaków i aktualnych zasad warto sprawdzić na stronach Parku Narodowego Schwarzwald i gminy Baiersbronn. Najczęstsze pytania Czy Hitler naprawdę tu mieszkał? Tak, ale tylko raz i krótko, około tygodnia w 1940 roku. Czy zachowały się bunkry? Zachowały się tylko niewielkie resztki. Większość obiektów wysadzono w 1945 roku, a pozostałości usunięto w latach 60. Skąd nazwa Tannenberg? To kryptonim nawiązujący do bitwy pod Tannenbergiem z 1914 roku. Czy to dobre miejsce na wycieczkę? Tak, jeśli interesuje cię historia i spokojny las. Samych ruin jest niewiele, więc wizytę dobrze połączyć ze spacerem po Kniebis i okolicznym rezerwacie.
-
Weilerbach Ironworks
Bollendorf
Weilerbach Ironworks to pozostałości dawnej huty żelaza w dolinie rzeki Sauer, w pobliżu Bollendorfu w niemieckim Eifel, tuż przy granicy z Luksemburgiem. Miejsce łączy ślady przemysłowej przeszłości z barokową rezydencją, która dawniej pełniła funkcję zarządu zakładu. Skąd wzięła się huta w Weilerbach? Za jej powstaniem stoi opactwo benedyktyńskie w Echternach. Mnisi przejęli niewielką kuźnię nad Sauerem w pobliżu Bollendorfu w 1762 roku, ale zakład okazał się zbyt ciasny, by go rozbudować. Dlatego w latach 1777–1779 wzniesiono większą hutę nad potokiem Weilerbach. Źródła podają nieco różne daty, więc szczegóły warto sprawdzić w lokalnych opracowaniach. Przedsięwzięciem kierował opat Emmanuel Limpach. Zanim w 1775 roku został opatem, jako technicznie uzdolniony mnich zarządzał właśnie tą mniejszą kuźnią, dziś zwaną Altschmiede. Jego ambitna rozbudowa budziła sprzeciw części zakonników, którzy skarżyli się na niego u elektora Trewiru. Limpach musiał później wycofać się z życia publicznego. Co jeszcze tu zobaczysz? W 1780 roku powstał barokowy pałac, który służył jako centrum administracyjne nowej huty. Jego projekt przypisuje się tyrolskiemu budowniczemu Paulowi Mungenastowi. Dziś to jeden z najlepiej rozpoznawalnych obiektów w okolicy. Z samej huty zachowały się przede wszystkim fundamenty. Na terenie można dostrzec ślady budynków, w których zajmowano się cięciem metalu, wytopem, odlewaniem w formach oraz kruszeniem żużla. Jak huta przetrwała rewolucję? Gdy w 1794 roku w regionie pojawiły się wojska rewolucyjnej Francji, majątek opactwa przejęło państwo. Kilka lat później, w 1797 roku, zakład sprzedano na licytacji. Nabywcą został Nicolas Vincent Légier, komisarz administracji departamentu Forêts. Od tej pory huta działała jako przedsiębiorstwo prywatne. Co produkowano w Weilerbach? W XIX wieku zakład wytwarzał surówkę i odlewy żeliwne. Z jego produkcji znane są płyty piecowe i piece, a później także sprzęt rolniczy. W zbiorach muzealnych zachowały się m.in. piec cyrkulacyjny z około 1840 roku oraz żeliwna płyta z około 1800 roku. Dla kogo to miejsce? Obiekt zainteresuje miłośników historii przemysłu, architektury barokowej i spacerów po Południowym Eifel. Dobrze łączy się z wycieczką po okolicach Bollendorfu i doliny Sauer, gdzie krajobraz przyrodniczy sąsiaduje z dziedzictwem dawnej metalurgii. Najczęstsze pytania Kto założył hutę w Weilerbach? Wzniosło ją opactwo w Echternach pod kierunkiem opata Emmanuela Limpacha w drugiej połowie XVIII wieku. Czy zachowała się zabudowa huty? Przede wszystkim fundamenty zakładów: cięcia, wytopu, odlewni i kruszenia żużla. Lepiej zachował się barokowy pałac. Kiedy huta zmieniła właściciela? Po wkroczeniu wojsk francuskich w 1794 roku przejęło ją państwo, a w 1797 roku trafiła w prywatne ręce. Co tu produkowano? Surówkę, odlewy żeliwne, piece i płyty piecowe, a w XIX wieku także sprzęt rolniczy.
-
Burg Schöneck
Schöneck/Vogtl.
Burg Schöneck – pozostałości zamku nad miastem w Vogtlandzie Burg Schöneck to dawny średniowieczny zamek w Schöneck/Vogtl., w saksońskim Vogtlandzie, w pobliżu granicy z Czechami. Do dziś zachowały się z niego jedynie fragmenty, ale wzgórze, na którym stał, pozostaje jednym z najciekawszych punktów miasta. Gdzie stał zamek? Warownię wzniesiono na kwarcytowej skale zwanej Alter Söll, wznoszącej się nad miastem. Pozycja na wzniesieniu dawała kontrolę nad okolicą i otwierała szeroki widok na zalesioną krainę, którą wcześniej wykarczowali osadnicy z Frankonii. Współrzędne miejsca to około 50,39° N, 12,33° E. Jak powstał? Źródła nie są zgodne co do dokładnej daty. Według jednych opracowań pierwszą niewielką warownię na kwarcytowej skale zbudowali frankońscy koloniści mniej więcej dwa wieki przed 1370 rokiem. Inne datują zamek na około 1180 rok i łączą jego budowę z niższą szlachtą. W obu wersjach początki sięgają wysokiego średniowiecza. Najstarsze wzmianki i ród Tosse Miejscowość pojawia się w dokumentach w 1225 roku. Dokument z Elsterberga wymienia wśród świadków niejakiego Albertusa de Schoenegge, uznawanego za przodka rodu Tosse. Ród ten przez długi czas jest poświadczony jako właściciel zamku. W 1327 roku jako wasal panów z Plauen występuje Tosso von Schöneck. Prawa miejskie i kolejni właściciele 14 sierpnia 1370 roku cesarz Karol IV nadał mieszkańcom Schöneck prawa miejskie. W 1466 roku zamek przeszedł na następców rodu Schlicków jako wspólne lenno elektorów saskich. W 1499 roku nabył go Hans von Scheuben z Chebu (Eger). W 1549 roku król czeski Ferdynand podarował zamek wraz z miastem swojemu kanclerzowi Heinrichowi von Plauen. Losy zamku splatają się więc z historią Saksonii, Czech i panów z Plauen. Co zobaczysz dziś? Zamek zachował się jako Burgstall, czyli stanowisko archeologiczne z niewielką liczbą widocznych murów. Odsłonięto m.in. fragmenty łuku bramnego. Nie spodziewaj się odnowionej budowli z wnętrzami, to raczej miejsce dla osób, które lubią czytać historię w terenie. Alter Söll jest za to popularnym punktem widokowym i celem krótkich spacerów. Najczęstsze pytania Czy w Burg Schöneck można zwiedzać wnętrza? Nie. Z zamku pozostały tylko relikty, a teren ma charakter stanowiska archeologicznego i punktu widokowego. Gdzie leży Burg Schöneck? W mieście Schöneck/Vogtl. w saksońskim Vogtlandzie, na skale Alter Söll nad zabudową miasta. Kiedy powstał zamek? Źródła podają różne daty: około 1180 roku albo mniej więcej dwa stulecia przed 1370 rokiem. Miasto jest wzmiankowane od 1225 roku, a prawa miejskie otrzymało w 1370 roku. Czy to ten sam zamek co Burg Sooneck nad Renem? Nie. Sooneck leży w Nadrenii-Palatynacie i jest zupełnie innym obiektem. Istnieją też inne zamki o podobnych nazwach, między innymi w Południowym Tyrolu i Luksemburgu. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników historii średniowiecznej, krótkich spacerów i widoków na Vogtland, a także dla osób zwiedzających region Saksonii przy czeskiej granicy.
-
Burgruine Steinhart
Steinhart
Burgruine Steinhart, zwana też „Altes Schloss" (Stary Zamek), to ruina zamku wzniesionego na wzgórzu o wysokości 510 m n.p.m. nad miejscowością Steinhart. Należy ona do gminy Hainsfarth w powiecie Donau-Ries w Bawarii, na pograniczu Szwabii i Frankonii, na północ od krateru Nördlinger Ries. Gdzie leży Burgruine Steinhart? Ruina stoi na wzniesieniu ponad częścią gminy Hainsfarth, w południowo-wschodniej Frankonii, w regionie Donau-Ries. Wzgórze daje dobrą widoczność na okolicę, co tłumaczy wybór miejsca pod warownię. Współrzędne obiektu to około 48,960 N i 10,676 E. Dojazd prowadzi przez Hainsfarth, a ostatni odcinek pokonuje się pieszo. Jak powstał zamek w Steinhart? Najstarsze znane wzmianki wiążą zamek z rodem Spet (Späth), późniejszymi panami „Späten von Steinhart". Jako jego pierwszego przedstawiciela wymienia się Marquarda Speta, który w 1120 roku pojawił się jako świadek w dokumencie. Budowę pierwszej warowni datuje się na XII wiek. Pierwotny zamek stał na miejscu zwanym dziś Burgstall, około 200 metrów od obecnej ruiny. Później na tym terenie urządzono cmentarz żydowski. Nowy zamek wzniesiono na północny wschód od starego. Zezwolenie na tę budowę otrzymał w 1328 roku Herman Spet. Dzieje po średniowieczu Zamek przechodził z rąk do rąk. Według jednego z przekazów po 1339 roku znalazł się w posiadaniu hrabiów Oettingen, a w 1359 roku został sprzedany rodzinie Gundelsheim. W 1532 roku jego stan był już zły. Prawdopodobnie został zniszczony w czasie wojny trzydziestoletniej, w 1634 roku. Mimo zniszczeń obiekt nie opustoszał na zawsze. W 1768 roku ponownie go zasiedlono. W 1847 roku urząd budowlany rodu Oettingen-Spielberg nakazał, by budowlę zachować w niezmienionym stanie. Ostatni mieszkańcy opuścili ruinę w 1876 roku. Kto dziś opiekuje się ruiną? W 1971 roku dom książęcy sprzedał ruinę wraz z otaczającym lasem prywatnemu właścicielowi. W 1996 roku powstało stowarzyszenie wspierające, które zajmuje się zachowaniem obiektu. Dzięki temu zachowane mury nadal można oglądać, a miejsce pozostaje ciekawym przystankiem dla osób interesujących się historią zamków. Co warto wiedzieć przed wizytą Ruina to typowy przykład średniowiecznej warowni wysokogórskiej w skali regionu: nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej, więc warto założyć wygodne buty i zabrać ze sobą wodę. Wzgórze, las i widoki na okolicę sprawiają, że wycieczka łączy zwiedzanie z krótkim spacerem. W pobliżu znajduje się wspomniany cmentarz żydowski w Steinhart, położony na terenie dawnego pierwszego zamku. To świadectwo wielokulturowej historii wsi i warto je uwzględnić w planie zwiedzania, zachowując szacunek należny miejscu pamięci. Okolica jest też dobrą bazą do dalszych wypraw po regionie Donau-Ries: do Nördlingen z jego zachowanymi murami miejskimi, do licznych zamków i miasteczek Szwabii oraz do szlaków rowerowych prowadzących przez krater Ries. Najczęstsze pytania Czy Burgruine Steinhart to to samo co Altes Schloss? Tak, ruina jest znana także pod nazwą „Altes Schloss", czyli Stary Zamek. W którym kraju związkowym leży ruina? W Bawarii, w gminie Hainsfarth, w powiecie Donau-Ries. Z jakiego okresu pochodzi zamek? Pierwsza warownia powstała w XII wieku, a zgoda na budowę nowego zamku pochodzi z 1328 roku. Kto zamieszkiwał zamek? Początkowo ród Spet (Späth), później m.in. hrabiowie Oettingen, a w XVIII i XIX wieku ponownie mieszkańcy aż do 1876 roku. Kto dziś dba o ruinę? Od 1996 roku działa stowarzyszenie wspierające zachowanie obiektu, a własność jest prywatna od 1971 roku.
-
Burg Windhausen
Bad Grund
Burg Windhausen to ruina zamku górskiego na ostrodze wzgórza przy wsi Windhausen, w powiecie Getynga w Dolnej Saksonii. Leży na wysokości około 225 m n.p.m. i należy do gminy zbiorowej Bad Grund u zachodnich podnóży Harzu. Dziś to cicha ruina w lesie, odpowiednia na krótki spacer połączony z odrobiną historii średniowiecznego pogranicza. Co to za miejsce? Burgruine Windhausen jest klasyfikowana jako Höhenburg, czyli zamek zbudowany na wzniesieniu, a nie na nizinie. Wybór ostrogi nie był przypadkowy: stromy teren z kilku stron utrudniał atak, a od strony płaskiego grzbietu zamek chronił głęboki rów szyjny, widoczny do dziś. Wikidata opisuje obiekt po prostu jako ruinę zamku, i to dobrze oddaje jego stan. Jaka jest historia zamku? Dokładny czas budowy i pierwszy budowniczy nie są znani. Źródła regionalne wskazują różne daty pierwszych wzmianek, dlatego warto traktować pojedyncze lata jako orientacyjne. Pewniejsze jest to, że w XIV wieku zamek pojawia się w dokumentach: w 1338 roku wymieniono go w związku z zapisami o zrzeczeniach i zastawach. Własność była wtedy podzielona: jedną trzecią miało księstwo Grubenhagen, dwie trzecie książę brunszwicki. Był to okres, gdy o wpływy w tej części Harzu rywalizowali książęta Grubenhagen, Brunszwiku i sąsiedzi z Turyngii i Moguncji. Zamek w Windhausen leżał na ich drodze, dlatego przechodził z rąk do rąk i bywał ośrodkiem sporów. Później funkcjonował jako siedziba rycerska, a majątek ziemski przejęła rodzina von Koch, która związała się z miejscem na długie dziesięciolecia. Z czasem zamek zaczął popadać w ruinę. W 1863 roku stał się własnością gminy Windhausen. Wieża główna, czyli bergfried, została przebudowana na rodzinną kryptę grobową von Kochów, co jest nietypowym losem dla zamkowej baszty. Co zobaczysz na miejscu? Zachował się fragment muru obwodowego o grubości około 1,2 m i wysokości około 6 m oraz pozostałości bergfriedu. Wyraźnie widać też rów szyjny, który oddzielał zamek od reszty grzbietu. Nie ma tu rekonstrukcji ani rozbudowanej infrastruktury, więc ruinę ogląda się taką, jaka jest, a to część jej uroku. Teren nosi nazwę „Alte Burg” i jest objęty ochroną przyrody, dlatego trzeba trzymać się ścieżek i nie wchodzić na mury. Jak zaplanować wizytę? Ruina leży tuż przy wsi Windhausen, którą w materiałach lokalnych nazywa się bramą do Harzu. Wizyta zajmuje zwykle niewiele czasu, więc najlepiej łączyć ją z innymi punktami w okolicy, na przykład spacerem po wsi albo wycieczką po szlakach karstowych w rejonie Bad Grund. Zabierz wygodne buty, bo dojście prowadzi nierównym, leśnym terenem, a po deszczu może być ślisko. Najczęstsze pytania Czy Burg Windhausen to zamek, czy ruina? To ruina zamku górskiego. Zachowały się fragmenty muru i bergfriedu, ale nie ma kompletnych budynków. Gdzie leży Burg Windhausen? Przy wsi Windhausen w powiecie Getynga, w gminie zbiorowej Bad Grund, w Dolnej Saksonii. Czy zwiedzanie jest płatne? W dostępnych nam źródłach nie ma informacji o opłatach ani o godzinach otwarcia. Ruina stoi w terenie otwartym, ale warto sprawdzić aktualne zasady na stronach gminy. Co jest największą ciekawostką? Bergfried przebudowany na grobowiec rodziny von Koch oraz wyraźnie zachowany rów szyjny. Czy teren jest chroniony? Tak, obszar „Alte Burg” jest objęty ochroną przyrody, więc należy zachować ostrożność i nie schodzić ze ścieżek.
-
Burgruine Malsburg
Zierenberg
Burgruine Malsburg to ruiny średniowiecznego zamku górskiego na północny zachód od centrum Zierenbergu, w powiecie Kassel w północnej Hesji. Przez wieki warownia była gniazdem rodowym szlachty von der Malsburg, a dziś jest swobodnie dostępnym celem spacerów dla miłośników historii i krajobrazu Hesji. Co zobaczę na miejscu? Do naszych czasów przetrwały fragmenty murów i resztki wież. To ruina, a nie odbudowany zamek, więc nie znajdziesz tu wnętrz ani ekspozycji. Wartość miejsca leży w jego charakterze: samotne mury na wzniesieniu, wśród zieleni, przywołujące czasy, gdy zamek kontrolował okolicę. Teren jest ogólnodostępny, bez bramek i bez biletów. Jaka jest historia zamku? Zamek wspomniano w źródłach po raz pierwszy w 1123 roku, choć prawdopodobnie istniał wcześniej. W 1143 roku występują ministeriałowie Stephan i Dietrich von Malsburg, członkowie niższej szlachty, uważani za odgałęzienie rodu von Schartenberg. Około 1124 roku bracia Volkhold i Udalrich przekazali warownię arcybiskupowi Moguncji i otrzymali ją z powrotem jako lenno. W 1155 roku zamek wrócił do Moguncji, gdy Volkhold dołączył do sporu zbrojnego przeciw arcybiskupowi. Kolejne stulecia upłynęły pod znakiem rywalizacji między arcybiskupstwem Moguncji a landgrafami Hesji. Landgraf Henryk I zdobył zamek, według jednego ze źródeł około 1260 roku w czasie wojny o sukcesję turyńsko-heską, jednak sukces był krótkotrwały i Hesja musiała zwrócić warownię Moguncji. W 1329 roku zamek zastawiono rycerzowi Rabe von Pappenheim i jego braciom. W 1353 roku oddano go jako załogę wojskową dla ochrony biskupa Paderbornu Balduina. W czasie wojny między Moguncją a Hesją w 1427 roku zamek przeszedł w ręce landgrafów heskich. Około 1800 roku część założenia odnowiono, lecz szybko ponownie podupadła. Dalsze losy zamku, czyli porzucenie lub zniszczenie, nie są jasne. Kim byli von der Malsburg? To rodzina, od której zamek wziął nazwę i dla której był siedzibą macierzystą. Nazwisko pojawia się w źródłach średniowiecznych jeszcze w XII wieku, a zamek pozostawał związany z rodem przez długi czas. Jak zaplanować wizytę? Ruiny leżą niedaleko Zierenbergu, małego miasta w pobliżu Kassel, więc dobrze łączą się ze zwiedzaniem miasteczka i okolicznych wzgórz. Wybierz wygodne buty, bo dojście prowadzi przez teren leśny i wzniesienie. W okolicy znajdują się też inne ruiny zamkowe, między innymi Schartenberg, z którym Malsburg wiązała dawna zależność rodowa. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, teren jest swobodnie dostępny. Czy zamek jest odbudowany? Nie, zachowały się tylko fragmenty murów i wież. Kiedy powstał zamek? Pierwsza wzmianka pochodzi z 1123 roku, ale zamek mógł powstać wcześniej. Gdzie leży? Na północny zachód od centrum Zierenbergu w północnej Hesji, w powiecie Kassel.
-
Koliburg
Endingen
Koliburg to pozostałość średniowiecznego zamku górskiego, ukryta w lesie na wzniesieniu Kohlenberg, około 2,3 km na południowy zachód od miasta Endingen am Kaiserstuhl w powiecie Emmendingen w Badenii-Wirtembergii. Dziś nie zobaczysz tu okazałych murów, za to znajdziesz miejsce z historią, ciszą lasu i szerokim widokiem na dolinę Renu. Gdzie leży Koliburg? Ruiny stoją na wysokości około 359 m n.p.m. na Kohlenbergu, czyli łagodnym wzniesieniu odchodzącym od Katharinenbergu. Położenie ponad miastem nie było przypadkowe: z takiego punktu kontrolowano okolicę, a z góry otwiera się widok daleko na równinę reńską. Od Endingen dzieli to miejsce niewiele ponad dwa kilometry w linii prostej, więc łatwo włączyć je w spacer lub wycieczkę po zachodniej części Kaiserstuhl. Skąd wzięła się nazwa? Nazwa zamku wiąże się z rodziną Kohlerów, która go wzniosła. Członkowie rodu pełnili w Endingen funkcje burmistrzów, a z zamku sprawowali też urząd rządcy (wójta) i burmistrza. Koliburg był więc nie tylko warownią, ale i ośrodkiem władzy lokalnej nad miastem leżącym u jego stóp. Co stało się z zamkiem? W 1321 roku panowie z rodu Üsenbergów, wspierani przez mieszkańców Endingen, zburzyli zamek górujący nad miastem. Zniszczenie nie zostało odwrócone, a budowla nie została odbudowana. W literaturze miejsce bywa określane jako Üsenburg, jednak ta nazwa uchodzi za niewłaściwą dla tego zamku, a późniejsze badania umieszczają historyczną Üsenburg na północ od Breisach. Co zobaczysz na miejscu? Zachowało się niewiele. W terenie widoczne są jedynie skromne resztki murów, a dokładniejszy ślad po dawnej warowni stanowią struktury fosy, wyraźnie czytelne w ukształtowaniu terenu. To miejsce dla osób, które lubią odczytywać historię z krajobrazu, a nie oglądać odnowione zabytki. Zabierz wygodne buty, bo dojście prowadzi leśnymi ścieżkami. Czy można tu szukać zabytków? Nie. Teren Koliburga jest na mocy przepisów o ochronie zabytków wyznaczony jako obszar ochrony wykopalisk. Wszelkie prywatne wykopy oraz poszukiwania z użyciem wykrywacza metali są zakazane. Z tego terenu pochodzi zresztą ciekawe znalezisko, miniaturowa armata, które opisano w publikacji naukowej, co pokazuje, że miejsce nadal ma znaczenie dla archeologów. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie jest Koliburg? W lesie na Kohlenbergu, około 2,3 km na południowy zachód od centrum Endingen am Kaiserstuhl. Jak wysoko leży? Na wysokości około 359 m n.p.m. Kiedy zamek został zniszczony? W 1321 roku przez panów z Üsenbergu przy pomocy mieszkańców Endingen. Co zostało z budowli? Nieliczne fragmenty murów oraz widoczne w terenie struktury fosy. Czy wolno używać wykrywacza metali? Nie, to obszar ochrony wykopalisk i prywatne poszukiwania są zabronione.
-
Mitteldeutsche Motorenwerke
Lipsk
Mitteldeutsche Motorenwerke (w skrócie MiMo lub MMW) to dawny zakład przemysłowy w okolicach Lipska, który dziś przypomina o zbrojeniowej przeszłości regionu. Z fabryki zostało niewiele, ale miejsce interesuje miłośników historii przemysłu i lotnictwa oraz osoby szukające mniej oczywistych celów spacerów. Czym były Mitteldeutsche Motorenwerke? Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działała od 1935 do 1948 roku z siedzibą w Lipsku i należała do koncernu Auto Union. Produkowała na licencji silniki lotnicze firmy Junkers. W strukturze Auto Union było to trzecie co do wielkości przedsiębiorstwo, po zakładach Horch w Zwickau oraz zakładzie Siegmar koło Chemnitz. Do głównych wyrobów należały silniki z rodziny Jumo, między innymi Jumo 205, Jumo 211 i Jumo 213, a także części do pierwszego niemieckiego silnika odrzutowego Jumo 004. Gdzie to jest? Hale produkcyjne stały w lesie na północny zachód od Taucha, w części należącej do lipskiej dzielnicy Portitz. W kwietniu 1939 roku teren włączono z Lipska do miasta Taucha. Taucha leży tuż za północno-wschodnią granicą Lipska, więc dojazd jest prosty, a sama okolica to połączenie lasu, pól i podmiejskiej zabudowy. Co się stało po wojnie? Po 1945 roku zakład znalazł się pod administracją radziecką. Od stycznia 1946 roku trwał demontaż wyposażenia jako byłej fabryki zbrojeniowej. Po opróżnieniu wysadzono prawie wszystkie hale produkcyjne i budynki biurowe. Oszczędzono jedynie budynek administracji oraz obiekty dawnej szkoły techniki lotniczej (Fliegertechnische Vorschule). Spółkę wykreślono z rejestru handlowego 27 sierpnia 1948 roku. Co można zobaczyć dzisiaj? Nie jest to muzeum ani zagospodarowany obiekt turystyczny. Pozostałości mają charakter ruin i terenów leśnych, a w serwisach turystycznych miejsce pojawia się jako cel pieszych wycieczek, z uwagą, że niewiele zostało do odkrycia. Warto nastawić się na spacer śladami historii, a nie na efektowne zwiedzanie. Przydadzą się wygodne buty, a po deszczu także te, które nie boją się błota. Nie należy mylić tego miejsca z firmą Deutsche Motorenwerke, która jest zupełnie innym przedsiębiorstwem, a jej podziemne hale zbrojeniowe pojawiają się w innych wpisach turystycznych. Najczęstsze pytania Czy da się wejść do środka dawnych hal? Większość hal wysadzono po wojnie, więc nie ma czego zwiedzać w środku. Zachowały się wyłącznie fragmenty i budynki, które oszczędzono. Czy w Lipsku jest muzeum poświęcone tej firmie? Nie ma tu osobnej ekspozycji tej spółki. Informacje o jej dziejach znajdziesz w lokalnych opracowaniach poświęconych kulturze przemysłowej Lipska. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych historią przemysłu, lotnictwa i okresu wojny oraz dla tych, którzy lubią spacery po lasach z historycznym tłem. Co produkowano w zakładzie? Silniki lotnicze Junkers na licencji, w tym Jumo 205, 211 i 213, oraz elementy silnika odrzutowego Jumo 004. Jak długo działała firma? Formalnie od 1935 do 1948 roku, choć produkcja zakończyła się wraz z wojną i demontażem w 1946 roku. Czy dojadę tu z centrum Lipska? Tak, Taucha leży na północno-wschodnim skraju aglomeracji lipskiej i jest dobrze połączona z miastem, ale teren dawnej fabryki wymaga krótkiego dojścia pieszo.
-
Alte Bürg
Riesbürg
Alte Bürg (także Altenbürg) to gospodarstwo i ruiny średniowiecznego zamku w części Utzmemmingen gminy Riesbürg, w powiecie Ostalbkreis w Badenii-Wirtembergii. Wzgórze leży na terenie Riesu, krateru uderzeniowego w południowych Niemczech, a dziś jest cichym celem dla miłośników historii i pieszych wędrówek. Czym jest Alte Bürg? To pozostałości wczesnej warowni na wzgórzu, przy której do dziś stoi gospodarstwo o tej samej nazwie. Zamek należy do grupy obiektów, które niemiecka Wikipedia wymienia pod wspólną nazwą „Alte Bürg" — nazwę noszą także inne grodziska i ruiny w Badenii-Wirtembergii i Bawarii, dlatego warto pamiętać o dopowiedzeniu Riesbürg lub Utzmemmingen. Jak wygląda historia zamku? Zamek datuje się zwykle na XII wiek. Według jednego ze źródeł wzniesiono go dla panów von Holheim, choć to datowanie opatrzono znakiem zapytania. W 1153 roku w tym kontekście pojawia się rodzina Hürnheim, szlachetnie urodzony ród z okolicy. Gdy warownia po raz pierwszy trafia do zapisów, w 1274 roku, była już opuszczona. Konrad von Oettingen sprzedał wówczas klasztorowi w Zimmern zamek, nazwany w dokumencie „urbs antiqua", czyli starym grodem. Już wtedy był więc „starym zamkiem", co tłumaczy jego nazwę. W 1318 roku dawne gospodarstwo i teren po zamku przeszły w drodze wymiany w ręce rodziny Hürnheim. W 1395 roku posiadali go panowie von Hürnheim zu Katzenstein. Wśród właścicieli wymienia się również miasto Nördlingen. Co odkryli archeolodzy? Wzgórze zbadano w 1934 roku. Odkryto rozległe pozostałości budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz mur obwodowy. Plateau ma kształt zbliżony do trójkąta, a głęboka sucha fosa oddziela je od przylegającego ostrogu. Co można zobaczyć na miejscu? Najważniejszą zachowaną budowlą jest kaplica św. Hipolita, wzniesiona w stylu późnoromańskim lub wczesnogotyckim, w północno-zachodnim narożniku założenia. Z pozostałych zabudowań i muru obwodowego zostały głównie rumowiska, więc to miejsce dla tych, którzy lubią czytać krajobraz i wyobrażać sobie dawną warownię. Najczęstsze pytania Gdzie leży Alte Bürg? W Utzmemmingen, części gminy Riesbürg, w powiecie Ostalbkreis w Badenii-Wirtembergii. Skąd nazwa? Już w 1274 roku zamek określano jako stary gród, „urbs antiqua", ponieważ był wtedy opuszczony. Co zachowało się do dziś? Przede wszystkim kaplica św. Hipolita oraz ślady fosy, muru i zabudowań widoczne w terenie. Czy to jedyne miejsce o tej nazwie? Nie. Nazwę Alte Bürg noszą też m.in. ruiny koło Möckmühl oraz grodziska koło Weißenburga i Pappenheim w Bawarii. Czy wokół jest ciekawa legenda? Tak. Według podania na wzgórzu miała kiedyś stać rzymska świątynia. Dlaczego warto tu zajrzeć? To dobre miejsce na krótki przystanek podczas zwiedzania okolic Riesu: łączy w jednym miejscu ślady zamku z XII wieku, dawne gospodarstwo, kaplicę i wyniki badań z 1934 roku. Warto zabrać wygodne obuwie, bo teren to wzgórze z fosą i nierównym podłożem.
-
Burg Wildeneck
Schlier
Burg Wildeneck to nieistniejąca już średniowieczna warownia w pobliżu miejscowości Schlier w Badenii-Wirtembergii, w krainie Oberschwaben. Dziś po zamku zostały głównie ślady w terenie: rowy, wały i fundamenty murów. Miejsce przyciąga spacerowiczów i miłośników historii, którzy lubią szukać dawnych grodów w lesie. Gdzie leży Burg Wildeneck? Dawna budowla stała w dolinie rzeki Laura, na wzgórzu położonym na wysokości około 570 m n.p.m. Po przeciwnej stronie doliny wznosił się inny średniowieczny zamek, Haslachburg. Okolica leży między miastem Weingarten a osadą Albisreute, w sercu górnoszwabskiego krajobrazu pagórków, lasów i strumieni. Jaka jest historia zamku? Czas powstania warowni nie jest dokładnie znany. Według jednej z hipotez zamek mógł stanąć jeszcze przed XII wiekiem, w okresie panowania rodu Welfów. Budowniczymi i mieszkańcami byli prawdopodobnie panowie von Wildenegg. Mieli oni prawa wójtowskie oraz prawo połowu ryb w rzece Scherzach na odcinku między Schlier a młynem w Altdorfie. Pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z 1283 roku, gdy obiekt nazwano „Starym Zamkiem". Wtedy zażegnano spór o warownię, a lennym zwierzchnikiem był klasztor w Weingarten. Zamek uważa się za element obrony miasta Altdorf, czyli dzisiejszego Weingarten, podobnie jak pobliską Haslachburg. Dokładne zadanie budowli pozostaje jednak zagadką. Co się stało z zamkiem? Po pożarze zamek stał się niezdatny do zamieszkania i przestał pełnić swoją funkcję. W XVIII wieku kamień z ruin wykorzystano przy budowie kościoła parafialnego w Weingarten. Dlatego nad ziemią zostało niewiele: kilka kamieni oraz zarysy umocnień ziemnych. Co można zobaczyć na miejscu? Burg Wildeneck jest tzw. Burgstall, czyli miejscem po dawnym zamku, a nie zachowaną ruiną z wieżą. Wizyta polega na spacerze po lesistym wzgórzu i odszukaniu rowów, wałów oraz resztek fundamentów. Nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej, więc warto zabrać wygodne buty i mapę. Najczęstsze pytania Czy zamek jest zachowany? Nie. Zostały ślady w terenie: rowy, wały i fundamenty, a także pojedyncze kamienie. Kto zbudował Burg Wildeneck? Najprawdopodobniej panowie von Wildenegg, którzy mieli w okolicy prawa wójtowskie i rybackie. Z jakiego okresu pochodzi zamek? Powstał w średniowieczu, być może przed XII wiekiem. Pierwsza pewna wzmianka pisemna to rok 1283. Dlaczego zamek zniknął? Po pożarze przestał nadawać się do zamieszkania, a w XVIII wieku jego kamienie posłużyły do budowy kościoła w Weingarten. Czy nie pomylić go z innymi zamkami o tej nazwie? Tak, istnieje też Burgruine Wildeneck nad jeziorem Irrsee w Górnej Austrii, to zupełnie inny obiekt. Zamek koło Schlier leży w Niemczech, w Oberschwaben. Dla kogo to miejsce? Dla osób zainteresowanych historią regionu, wędrowców po Oberschwaben oraz tych, którzy chcą połączyć spacer z odkrywaniem śladów średniowiecznych warowni w okolicy Weingarten i doliny Laury. Miejsce jest ciche, a jego urok tkwi w wyobraźni: wśród drzew trzeba samemu odczytać dawny układ obronny. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem pobliskiego Weingarten, gdzie klasztorna bazylika stoi z kamieni zdobytych również z dawnych budowli regionu, oraz z poszukiwaniem pozostałości sąsiedniej Haslachburg po drugiej stronie doliny.
-
Ahlsburg
Ilsenburg
Ahlsburg to ruina średniowiecznego zamku w Harzu, ukryta w lesie nad doliną rzeki Ecker, na pograniczu Dolnej Saksonii i Saksonii-Anhalt. Z zamku zostały fundamenty i dolne partie murów, ale dzikie, niezagospodarowane miejsce dobrze oddaje klimat dawnej strażnicy w puszczy. Gdzie leży Ahlsburg? Ruina stoi na granitowej skale, około 150 metrów nad dnem doliny Ecker. Od niewielkiej osady Eckertal dzieli ją około 4 kilometrów w stronę południowego zachodu, a od wsi Stapelburg około 4,5 kilometra. Administracyjnie jest to rejon w pobliżu Bad Harzburg, w jednej z mniej zaludnionych części gór Harz. Ilsenburg, od którego wielu turystów zaczyna wyprawy po okolicy, leży w tym samym regionie, więc Ahlsburg dobrze wpisuje się w wycieczkę po północnym skraju gór. Jak powstał zamek? Zamek wzniesiono prawdopodobnie w połowie XII wieku. Za budowniczego uchodzi Alard von Burgdorf, a jego potomkowie mieszkali tu do XIV stulecia. Z imieniem założyciela wiąże się dawna nazwa warowni, zapisana w źródłach jako Alerdestein. Pierwsze dokumenty wspominające zamek pochodzą z XIV wieku, a jeden z nich wystawił cesarz Karol IV. Ahlsburg należał do dóbr cesarskich i wiązał się z palatynatem Werla. Jego głównym zadaniem była ochrona otaczającego Reichsbannforst, czyli leśnego okręgu, w którym prawo polowania i wyrębu należało do władcy. W późnym średniowieczu zamek przeszedł w ręce hrabiów Stolberg-Wernigerode. Najpóźniej na początku czasów nowożytnych budowla zaczęła niszczeć i z czasem zamieniła się w ruinę. Co można zobaczyć na miejscu? Do dziś przetrwały fundamenty i podstawy murów wieży głównej (Bergfried) oraz większego budynku, a także ślady fosy. Nie ma tu odbudowanych ścian, tablic ani infrastruktury turystycznej, więc oglądanie ogranicza się do obejścia murów i wyobrażenia sobie, jak wyglądała warownia na skale. Skalisty cypel i otaczający las nadają miejscu surowy charakter. Jak dojść do ruiny? Ruina nie jest zagospodarowana dla turystów i nie prowadzi do niej oznakowany szlak. Najprościej dojść Kolonnenwegiem, dawną drogą patrolową wojsk granicznych NRD, która biegnie w pobliżu. Z niej leśną ścieżką dochodzi się do pozostałości murów. Warto zabrać mapę lub nawigację offline i wygodne buty, bo teren jest leśny i odludny. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W sąsiedztwie leżą inne atrakcje doliny Ecker i okolic Bad Harzburg: Rabenklippe, wąwóz Großes Stöttertal oraz Kreuz des Deutschen Ostens. Ahlsburg można połączyć z nimi w jednodniową wędrówkę. Tę samą nazwę nosi też pasmo wzgórz w Dolnej Saksonii koło Moringen, które jest innym miejscem, nie należy ich mylić. Najczęstsze pytania Czy do Ahlsburga jest wstęp płatny? Nie, ruina jest ogólnodostępna, ale nie ma tam żadnej infrastruktury ani obsługi. Czy zamek jest odbudowany? Nie. Zachowały się tylko fundamenty, podstawy murów wieży i dużego budynku oraz pozostałości fosy. Kto zbudował Ahlsburg? Według tradycji Alard von Burgdorf, w połowie XII wieku. Czy to dobre miejsce na krótki spacer? Raczej na wycieczkę pieszą w głąb lasu. Dojście zajmuje czas, a trasa nie jest oznakowana, więc potrzebna jest mapa.
-
Burgruine Zabelstein
Hundelshausen
Burgruine Zabelstein to ruiny średniowiecznego zamku w Steigerwaldzie, w Dolnej Frankonii w Bawarii. Budowla stoi na ostrodze o wysokości 475 metrów, na północnym zboczu wzgórza Zabelstein, na terenie niezależnym od gmin w obrębie Hundelshausen, niedaleko miejscowości Michelau im Steigerwald w powiecie Schweinfurt. Przez wieki uchodziła za jedną z najpotężniejszych twierdz biskupstwa Würzburga. Czym jest zamek Zabelstein? To zamek ostrogowy, czyli warownia wzniesiona na wąskim, wysuniętym występie terenu, który z trzech stron chroniły naturalne spadki. Dziś zachowały się głównie fragmenty murów, ale ich skala nadal pozwala wyobrazić sobie dawną siłę obronną. Źródła określają Zabelstein jako obiekt, który obok siedziby biskupów na twierdzy Marienberg w Würzburgu należał do najbezpieczniejszych punktów całego biskupstwa. Jaka jest historia zamku? Początki warowni sięgają około roku 1000, a z pierwszej, wczesnośredniowiecznej budowli przetrwały jedynie fragmenty muru obwodowego. Panowie von Zabelstein pojawiają się w dokumentach w 1136 roku, w osobach braci Adelhalma i Iringa, którzy pozostawali w służbie biskupstwa Würzburga. W 1303 roku zamek kupił biskup Würzburga Mangold. Od tego momentu rozbudowano go do rangi jednej z najsilniejszych twierdz w państwie biskupim. Zabelstein pełnił też funkcję składu dokumentów i skarbca; w niespokojnych czasach przechowywano tu akty oraz biskupie kosztowności. W 1525 roku, podczas wojny chłopskiej, zamek zdobyto i zniszczono bez walki. Książę-biskup Julius Echter kazał go jednak starannie odbudować, a prace ruszyły w 1586 roku. W 1652 roku biskupstwo przeniosło urząd do Traustadt, a zamek przejął zarząd leśny Steigerwaldu. Pożar w 1689 roku mocno go uszkodził. Później okoliczni mieszkańcy wykorzystywali ruiny jako kamieniołom i wywozili stąd budulec. Co można zobaczyć na miejscu? Na wzgórzu zachowały się mury i pozostałości umocnień. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków architektury i zabytków archeologicznych. Teren należy do Bawarskich Lasów Państwowych (Bayerische Staatsforsten), które od 2013 roku remontują zniszczoną ruinę, żeby zatrzymać dalszy rozpad murów. Zabelstein leży w lesie, więc wizyta łączy oglądanie ruin ze spacerem po Steigerwaldzie, wzgórzach porośniętych liściastymi lasami. Jak zaplanować wizytę? Ruiny leżą w pobliżu Michelau im Steigerwald, więc najwygodniej dojechać tu samochodem z okolic Schweinfurtu lub Würzburga i zostawić go przy najbliższym parkingu, a dalszą część drogi przejść pieszo leśnymi ścieżkami. Załóż wygodne buty, bo droga prowadzi przez zalesiony teren i po nierównym podłożu. Najlepszą porą są późna wiosna i jesień, gdy w lesie jest sucho i widno. Dla osób zainteresowanych historią Frankonii zamek dobrze łączy się z innymi punktami w regionie, na przykład z twierdzą Marienberg w Würzburgu, która była główną siedzibą biskupów. Najczęstsze pytania Gdzie leży Burgruine Zabelstein? W Steigerwaldzie, w Dolnej Frankonii w Bawarii, na terenie Hundelshausen w pobliżu gminy Michelau im Steigerwald, w powiecie Schweinfurt. Z jakiego okresu pochodzi zamek? Początki warowni datuje się na około rok 1000. Panowie von Zabelstein są poświadczeni od 1136 roku, a w 1303 roku zamek przeszedł na własność biskupstwa Würzburga. Dlaczego zamek jest w ruinie? Zniszczono go w 1525 roku w wojnie chłopskiej i odbudowano od 1586 roku. Po przeniesieniu urzędu w 1652 roku stracił znaczenie, a pożar z 1689 roku zadał mu poważne szkody. Potem ruiny służyły jako źródło kamienia. Czy zamek jest chroniony? Tak. Jest objęty ochroną jako zabytek architektury i zabytek archeologiczny, a Bawarskie Lasy Państwowe prowadzą jego renowację od 2013 roku.
-
Burg Hürben
Giengen an der Brenz
Burg Hürben to nieistniejący już zamek wyżynny z okresu wysokiego średniowiecza, który stał nad wsią Hürben, dziś częścią miasta Giengen an der Brenz w powiecie Heidenheim w Badenii-Wirtembergii. Dawna warownia przetrwała jedynie w postaci kilku śladów muru, a na jej miejscu znajduje się dziś wiejski cmentarz. Gdzie stał zamek Hürben? Warownia wznosiła się na wysokości około 480 metrów n.p.m., na ostrodze skalnej biegnącej z północnego zachodu na południowy wschód. Miejsce nosi lokalną nazwę Hoher Felsen, czyli Wysoka Skała. Ostroga leży bezpośrednio nad ewangelickim kościołem wsi, który zbudowano w 1738 roku. Położenie na krawędzi wzniesienia dawało obrońcom dobry widok na dolinę potoku Hürbe i okolicę, co było typowe dla zamków tego rodzaju. Kto tu rządził? Zamek należał do rodu Hürben, wywodzącego się ze stanu ministerialów, czyli rycerskich urzędników wiernych cesarskiej dynastii Staufów. Członkowie rodu pojawiają się w dokumentach w latach 1171–1216. Jest to więc okres związany ze schyłkiem rządów Staufów w Szwabii, kiedy sieć drobnych zamków pilnowała dróg i dóbr cesarskich na Jurze Szwabskiej. Jak zakończyły się dzieje zamku? W 1449 roku, podczas wojny miast, zamek został zdobyty i zburzony. Konflikt toczył się między sprzymierzonymi miastami szwabskimi i frankońskimi a rodem Wirtembergów. Wraz z Hürben zniszczono wtedy także pobliski zamek Güssenberg. Żadnej z budowli nie odbudowano, więc Hürben nie wrócił już do dawnej funkcji. Co zostało do zobaczenia? Dziś na płaskim szczycie ostrogi leży cmentarz wsi Hürben. Stoi tam także niewielka hala cmentarna oraz miejsce pamięci poświęcone ofiarom pierwszej i drugiej wojny światowej. Z zamku zachowały się jedynie fragmenty dawnego muru obwodowego, ułożone z bossowanych kamieni, czyli ciosów z wystającą, nieobrobioną na gładko powierzchnią. Materiałem jest miejscowy wapień. Taki sposób murowania był charakterystyczny dla architektury staufowskiej XII i początku XIII wieku i pozwala odczytać wiek budowli. Czy warto odwiedzić to miejsce? Nie jest to atrakcja z wieżą i salami do zwiedzania. Przyda się osobom, które lubią szukać śladów zamków na Jurze Szwabskiej i łączyć krótki spacer z historią regionu. Miejsce jest cmentarzem, więc należy zachować ciszę i szacunek wobec odwiedzających groby. Przy okazji warto zajrzeć do kościoła z 1738 roku u podnóża ostrogi i przespacerować się po dolinie Hürbe, gdzie prowadzi wiele szlaków pieszych. Najczęstsze pytania Czy z zamku Hürben coś zostało? Tak, ale niewiele. Zachowało się kilka bossowanych kamieni dawnego muru obwodowego z miejscowego wapienia. Z jakiego okresu pochodzi zamek? Z wysokiego średniowiecza, XII wieku. Ród Hürben jest wzmiankowany w latach 1171–1216. Kiedy zamek został zniszczony? W 1449 roku, w czasie wojny miast, i nigdy go nie odbudowano. Czy można wejść na teren dawnego zamku? Tak, jest to teren wiejskiego cmentarza, więc obowiązuje zachowanie ciszy i szacunku. Gdzie leży Hürben? W granicach miasta Giengen an der Brenz, w powiecie Heidenheim w Badenii-Wirtembergii.
-
Munitionshaus MH 20t
Ohrdruf
Munitionshaus MH 20t to zachowana ruina schronu amunicyjnego z czasów II wojny światowej, położona w lesie między Ohrdrufem, Crawinkel i Wölfis w Turyngii. Dziś pełni funkcję miejsca pamięci i punktu informacyjnego o historii tego terenu. Czym było Munitionshaus MH 20? Skrót MH oznacza „Munitionshaus", czyli dom amunicyjny, a liczba 20 odnosi się do ładunku: jeden taki obiekt mógł pomieścić około 20 ton amunicji. Były to ziemne, obsypane gruntem magazyny, rozrzucone po lesie tak, aby ograniczyć skutki ewentualnego wybuchu i utrudnić rozpoznanie z powietrza. W całym kompleksie stało 65 obiektów tego typu, a obok nich dodatkowe budynki magazynowe na 10–30 ton. Skąd się wziął ten obiekt? Ruina należy do dawnego zakładu Luftmunitionsanstalt Crawinkel, nazywanego też Luftmunitionsanstalt 1/IV. Budowę rozpoczęto w 1934 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło 10 maja 1935. Zakład służył Luftwaffe do końcowego montażu i składowania bomb, pocisków i innej amunicji, w ilości do 2300 ton. Teren przecinała sieć dróg o długości około 30 km, a do stacji w Crawinkel doprowadzono bocznicę kolejową. Był też gęsty system zbiorników przeciwpożarowych oraz zaplecze: administracja, zabudowa mieszkalna, punkt medyczny, wartownie i garaże. Trudny rozdział z 1945 roku Na początku 1945 roku część obszaru stała się obozem „Lager C", podobozem Buchenwaldu. Przetrzymywano w nim od 3 do 6 tysięcy więźniów, głównie jeńców sowieckich i więźniów żydowskich. Pracowali przy budowie tuneli w Jonastal, związanych z planami kwatery Hitlera. Wielu z nich zginęło. Do więzienia przeznaczono około 50 oczyszczonych i ogrodzonych bunkrów, w których w jednym obiekcie o wymiarach 15 × 15 m, bez okien i ogrzewania, mogło przebywać nawet 80 osób. To sprawia, że miejsce ma wymiar nie tylko techniczny, lecz także historyczny i wymaga zadumy. Po wojnie W lipcu 1945 roku teren przejęła Armia Czerwona, a w 1946 roku Sowieci wysadzili większość domów amunicyjnych. W czasach NRD znajdowała się tu radziecka baza paliw z 380 zbiornikami o łącznej pojemności około 10 milionów litrów. W 1992 roku obszar przejęła Landesentwicklungsgesellschaft Thüringen, a od 1998 roku trwało jego oczyszczanie. Prace rekultywacyjne w latach 2007–2014 kosztowały około 8 milionów euro. Usunięto 174 776 sztuk niewybuchów o masie 70,4 tony, a gęstość zanieczyszczenia wynosiła 1319 sztuk na hektar, co czyni ten teren jednym z najbardziej skażonych w Turyngii. Wyburzono wszystkie pozostałe budynki i bunkry. Jedną ruinę MH 20 pozostawiono jako pomnik. Jak zwiedzać? Miejsce pamięci leży przy szlaku pieszym „Wölfiser Runde" i obok ścieżki przyrodniczej NABU „Wilde Weiden". Znajdziesz tu punkt informacyjny z trzema tablicami o historii zakładu, jego likwidacji i renaturyzacji terenu. To dobry przystanek podczas spaceru, jeśli interesuje cię historia militarna Turyngii. Najczęstsze pytania Czy można wejść na pobliski poligon? Okolica to Truppenübungsplatz Ohrdruf, używany przez Bundeswehrę od 1993 roku. Dostęp publiczny jest ograniczony, a duże obszary nadal są skażone dawną amunicją. Trzymaj się oznakowanych szlaków. Ile bunkrów tego typu było w zakładzie? Sześćdziesiąt pięć, każdy na około 20 ton amunicji. Co przetrwało do dziś? Jedna ruina, zachowana jako pomnik wraz z tablicami informacyjnymi. Resztę zburzono po wojnie lub w trakcie rekultywacji. Czy to miejsce ma związek z obozem koncentracyjnym? Tak, w 1945 roku część dawnego zakładu była podobozem Buchenwaldu, w którym przetrzymywano tysiące więźniów. Czy są godziny otwarcia? Obiekt stoi na wolnym powietrzu przy szlaku, a dostępnych informacji o godzinach nie znaleźliśmy.
-
Burg Osten
Kruckow
Burg Osten to ruina średniowiecznego zamku nizinnego w dolinie Tollense, niedaleko wsi Schmarsow, w gminie Kruckow w powiecie Vorpommern-Greifswald w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Dawniej ziemie te należały do pruskiej prowincji Pomorze. To cichy, mało znany cel dla osób, które lubią zabytki poza utartymi szlakami. Gdzie leży Burg Osten? Ruiny stoją w dolinie rzeki Tollense, na terenie gminy Kruckow, przy miejscowości Schmarsow. Dolina Tollense to rozległy, łąkowo-leśny krajobraz północno-wschodnich Niemiec, popularny wśród rowerzystów i pieszych. Zamek należy do grupy warowni, które w średniowieczu strzegły przepraw i dróg wzdłuż rzeki, a w okolicy odwiedzić można także inne zamki, na przykład w Klempenow i Demmin. Jak wyglądał zamek i do czego służył? Burg Osten był zamkiem nizinnym, czyli wzniesionym na terenie płaskim, w pobliżu wody, a nie na wzgórzu. Takie budowle chroniono wodą, podmokłym gruntem i obwałowaniami. Według opisów turystycznych warownię zbudowano na początku XIII wieku. Pełniła funkcję strategiczną: kontrolowała most i przeprawę przez wówczas żeglowną Tollense oraz służyła jako zamek celny. Wznieśli ją, jak podaje się w opracowaniach regionalnych, pomorscy możnowładcy. Dlaczego została z niego ruina? Rezydencja władców skończyła jako ruina w czasie wojny trzydziestoletniej (1618–1648). Resztki murów nie przetrwały w całości, ponieważ mieszkańcy okolicy przez kolejne dziesięciolecia rozbierali budulec do własnych potrzeb. Dziś teren jest zarośnięty, a do dawnej warowni prowadzą ścieżki przez zieleń. Osten i pobliski Schmarsow Losy zamku łączą się z pobliską wsią Schmarsow, wzmiankowaną w dokumentach od 1249 roku jako lenno rycerskie rodu von Maltzahn. Do końca XVI wieku miejscowość pozostawała powiązana z Burg Osten. W latach 1674–1695 Philipp Joachim von Parsenow zgromadził w swoich rękach dobra Osten wraz ze Schmarsow, a jego następca wzniósł pod koniec wieku dwór, który stoi do dziś. Strony turystyczne datują budynek na lata 1697–1698. W 1855 roku Osten, Schmarsow i Borgwall nabył Woldemar von Heyden-Cartlow. Północna część majątku nad Tollense stała się wcześniej gospodarstwem leśnym. Co warto wiedzieć przed wizytą? Ruiny są pozostałością po zamku, nie obiektem muzealnym: nie ma tu rekonstrukcji ani rozbudowanej infrastruktury. Teren jest zarośnięty i nierówny, dlatego miejsce nie jest dostosowane do wózków inwalidzkich. Najlepiej połączyć wizytę ze spacerem lub wycieczką rowerową po dolinie Tollense i zwiedzaniem dworu w Schmarsow z zewnątrz. Warto wziąć wygodne, zakryte obuwie, bo ścieżki bywają wilgotne. Najczęstsze pytania Czy Burg Osten jest zamkiem, który można zwiedzać w środku? Nie. To ruina na otwartym terenie, oglądana z zewnątrz podczas spaceru. Kiedy powstał zamek? Według opisów turystycznych na początku XIII wieku. Dlaczego zamek popadł w ruinę? Jako rezydencja przestał istnieć w czasie wojny trzydziestoletniej, a pozostałości rozebrali okoliczni mieszkańcy, pozyskując budulec. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Dwór w Schmarsow z końca XVII wieku oraz inne zamki doliny Tollense, między innymi w Klempenow i Demmin.
-
Schloss Osterstein
Gera
Schloss Osterstein w Gerze to dawna rezydencja książąt Reussów, z której do dziś zachowała się głównie wieża Bergfried. Stoi na wzgórzu Hainberg nad dzielnicą Untermhaus i jest jednym z najważniejszych punktów widokowych w mieście. Dziś to przede wszystkim miejsce na spacer z panoramą Gery, a nie zamek do zwiedzania wnętrz. Czym był zamek Osterstein w Gerze? Osterstein był pałacem rezydencjalnym młodszej linii książąt Reussów. Gera stała się główną siedzibą tej linii w 1848 roku, a zamek na wzgórzu pełnił wtedy funkcję rezydencji władców. Warto go odróżnić od zamku o tej samej nazwie w Zwickau w Saksonii: to zupełnie inny obiekt, dawna rezydencja Wettynów, w którym później mieściły się więzienie i zakład karny, a dziś dom opieki. Gerski Osterstein leży w Turyngii. Jak wyglądała historia tego miejsca? Początki wzgórza sięgają bardzo daleko. Według dostępnych opracowań na tym miejscu stało najpierw osiedle obronne z epoki brązu, później słowiańskie grodzisko. W XII i XIII wieku warownię wznieśli wójtowie z Weidy, a w kolejnych stuleciach założenie przechodziło w ręce rodu Reussów. Datowanie poszczególnych etapów różni się w zależności od źródła, a nazwa „Osterstein" pojawia się w kronice dopiero w 1581 roku. Po wygaśnięciu linii Reuss-Gera w 1802 roku zamek stracił rangę, lecz od 1848 roku znów służył jako rezydencja. Z jego murami wiąże się ważny moment w dziejach regionu: w 1918 roku ostatni książę Reussów, Henryk XXVII, podpisał tu akt abdykacji, co kończyło panowanie dynastii w Turyngii. Co zostało po zamku? 6 kwietnia 1945 roku amerykański nalot bombowy zamienił zamek w ruinę. Pozostałości rozebrano w 1962 roku. Zachowały się dwa elementy: Bergfried, czyli dawna wieża obronna, dziś pełniąca funkcję wieży widokowej, Wolfsbrücke, most z 1857 roku. Z wieży można podziwiać panoramę miasta i doliny, a otoczenie ma charakter parkowy, dlatego mieszkańcy chętnie wybierają się tu na krótką wycieczkę. W pobliżu działa taras z kawiarnią. Czy warto tu przyjść? Tak, jeśli interesuje cię historia niemieckich dynastii, dawne rezydencje albo po prostu dobry widok na Gerę. Nie spodziewaj się odbudowanego pałacu: to raczej miejsce pamięci i punkt widokowy niż muzeum. Wejście na wieżę bywa ograniczone do określonych dni, więc godziny otwarcia sprawdź przed wizytą u operatora obiektu. Najczęstsze pytania Gdzie leży Schloss Osterstein w Gerze? Na wzgórzu Hainberg, nad dzielnicą Untermhaus w Gerze, w Turyngii. Czy zamek zachował się w całości? Nie. Zniszczył go nalot w kwietniu 1945 roku, a ruiny rozebrano w 1962 roku. Przetrwały wieża Bergfried i most Wolfsbrücke. Czy można wejść na wieżę? Bergfried służy jako wieża widokowa, jednak godziny dostępności warto zweryfikować przed wizytą. Czy to ten sam zamek co Osterstein w Zwickau? Nie, to dwa różne obiekty o tej samej nazwie, w dwóch różnych miastach i krajach związkowych. Kto tu rezydował? Młodsza linia książąt Reussów, z Henrykiem XXVII jako ostatnim władcą, który abdykował w 1918 roku.
-
Burg Brennberg
Schwaig
Burg Brennberg to ruina średniowiecznego zamku nad wsią Brennberg w powiecie Regensburg, w bawarskim Górnym Palatynacie. Dziś jest swobodnie dostępna i służy jako punkt widokowy, a przy tym to ciekawy przykład zamku podzielonego między współwłaścicieli. Czym jest Burg Brennberg? Obiekt określa się jako Ganerbenburg, czyli zamek należący do kilku współdziedziców. Właśnie ta forma własności wpłynęła na jego układ. W XIV wieku dawną budowlę podzielono na dwie części, nazywane Oberbrennberg i Unterbrennberg. Połączył je wspólny, centralny dziedziniec. Późniejsze opracowania wspominają, że obie części z czasem ponownie znalazły się w jednych rękach. Kompleks figuruje w rejestrze zabytków architektury jako Baudenkmal pod numerem D-3-75-120-1. Jest też wpisany jako zabytek archeologiczny (Bodendenkmal) pod numerem D-3-6940-0006, ponieważ w obrębie ruiny odkryto ślady i znaleziska z czasów średniowiecza. Kto zbudował zamek i kiedy? Źródła nie są zgodne co do początków. Pierwszymi budowniczymi byli członkowie rodu de Prenberg, a jego dzieje sięgają według różnych opracowań końca XI albo XII wieku. Jedno z nich łączy zamek z ministeriałem biskupa Ratyzbony wzmiankowanym w 1171 roku. Dokładnej daty powstania nie da się więc podać z pewnością. Friedrich Auer i spór z Ratyzboną Najbardziej znaną postacią związaną z zamkiem jest Friedrich Auer, burmistrz Ratyzbony. Uczynił Brennberg swoją główną siedzibą i rozbudował go. Z tej bazy miał prowadzić drobną wojnę przeciwko wolnemu miastu Ratyzbona, w którym wcześniej sprawował władzę. Od czasów nowożytnych do dziś W 1568 roku zamek nabył Caspar von Lerchenfeld. W XVII wieku zabudowania gospodarcze spłonęły, a na początku XVIII wieku odbudowano budynki mieszkalne. W XIX wieku posiadłość należała do książąt Thurn und Taxis. W 1935 roku podarowali oni ruinę gminie. W latach 1978–1981 przeprowadzono gruntowny remont. Powstała wówczas drewniana wieża widokowa, z której można spojrzeć na okolicę. Ciekawostka z Codex Manesse Z zamkiem wiąże się wątek literacki. W Codex Manesse opisano zabójstwo Reimara III, bratanka minnesingera Reimara II. Autorzy opracowań uważają jednak część tej relacji za błędną, a powody zbrodni pozostają niejasne. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Ruina jest ogólnodostępna i można ją zwiedzać swobodnie. Gdzie leży zamek? Nad wsią Brennberg, w powiecie Regensburg, w Bawarii, niedaleko Ratyzbony. Współrzędne to około 49,07° N i 12,40° E. Czy można wejść na wieżę widokową? Drewniana wieża powstała w ramach remontu z lat 1978–1981 i jest częścią tego punktu widokowego. Czym jest Ganerbenburg? To zamek we wspólnym władaniu kilku rodzin lub linii rodu, często podzielony na odrębne części. Czy ruina jest chroniona? Tak, zarówno jako zabytek architektury, jak i jako stanowisko archeologiczne. Burg Brennberg warto odwiedzić jako przystanek podczas wędrówki po okolicy. Łączy w sobie kawałek historii regionu, pozostałości dawnego podziału własności i widok na bawarski krajobraz.
-
Heinrich Hoffmanns Eiskeller
Frankfurt nad Menem
Heinrich Hoffmanns Eiskeller to zabytkowa lodownia na terenie Campus Westend we Frankfurcie nad Menem, dziś otoczona budynkami Uniwersytetu Goethego. Cylindryczna, kamienna budowla wznosi się na około siedem metrów, a jej średnica wynosi mniej więcej pięć metrów. Jest jednym z najstarszych śladów dawnego użytkowania wzgórza zwanego Affenstein. Czym jest Eiskeller? Eiskeller to po niemiecku „lodownia". Zanim wynaleziono elektryczność, instytucje potrzebujące dużych zapasów chłodu przez cały rok gromadziły zimą lód i przechowywały go w grubych, zagłębionych budowlach, tak by dotrwał do lata. Tak właśnie służyła ta konstrukcja. Badacze z Uniwersytetu we Frankfurcie piszą, że funkcja lodowni jest tu dobrze udokumentowana. Dlaczego nosi imię Heinricha Hoffmanna? Heinrich Hoffmann był frankfurckim lekarzem psychiatrą, znanym szerzej jako autor książki dla dzieci „Struwwelpeter". Kierował miejską placówką „Anstalt für Irre und Epileptische", czyli zakładem dla osób z chorobami psychicznymi i padaczką, która działała na wzgórzu Affenstein. Lodownia należała do tego zakładu i dlatego kojarzy się z jego nazwiskiem. Postać Hoffmanna do dziś upamiętnia we Frankfurcie m.in. fontanna w centrum miasta oraz muzeum jego imienia. Co wiadomo o historii obiektu? W 2008 roku, przy okazji planowanych prac budowlanych na kampusie, prowadzono tu wykopaliska. Odsłoniły one wieżowatą konstrukcję ukrytą pod niewielkim pagórkiem. Zdaniem badaczy uniwersyteckich jej rdzeń może sięgać średniowiecza. Wpis do rejestru zabytków z 2009 roku opisuje obiekt jako dawną wieżę obserwacyjną pierwszej frankfurckiej Landwehry, czyli systemu umocnień granicznych miasta, która później była młynem, a następnie lodownią. Szczegółowe omówienie znajdziesz w artykule A. Hampela „Der Affenstein" z „Fundberichte aus Hessen" oraz w blogu archeologów z uniwersytetu. Skąd nazwa Affenstein? Nazwa wzgórza łączona jest ze starym chrześcijańskim znakiem pamięci. Według jednej z interpretacji pochodzi od słów „Ave Maria", które miejscowa gwara przekształciła w „Affe Stein". Teren w XIX wieku zmieniał właścicieli, a w późniejszych dekadach zajął go koncern IG Farben, którego dawną siedzibę, gmach Poelziga, zajmuje dziś uniwersytet. Jak zwiedzać? Lodownia stoi na terenie Campus Westend, który od 2001 roku jest częścią Uniwersytetu Goethego. Kampus jest otwarty dla spacerowiczów, więc budowlę można obejrzeć z zewnątrz podczas wizyty w okolicy gmachu IG Farben i parku Grüneburgpark. To krótki przystanek dla osób zainteresowanych historią miasta, archeologią i dziejami psychiatrii. Najczęstsze pytania Czy lodownia jest bardzo stara? Źródła podają różne daty. Jedno wskazuje rok 1859 jako czas powstania w związku z zakładem Hoffmanna, a badacze uniwersyteccy widzą w rdzeniu budowli konstrukcję średniowieczną. Jak duża jest budowla? Ma około siedmiu metrów wysokości i około pięciu metrów średnicy. Gdzie się znajduje? Na Campus Westend we Frankfurcie nad Menem, w dzielnicy Westend. Czy ma związek z „Struwwelpeterem"? Pośredni: jej nazwa pochodzi od Heinricha Hoffmanna, autora tej książki, który kierował zakładem, do którego należała lodownia.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.